In het Maastricht UMC+ zijn acht op de tien patiënten op de verpleegafdeling gevaccineerd, zo vertelde bestuursvoorzitter Helen Mertens maandag in gesprek met 1Limburg. De cijfers leiden tot bezorgdheid op sociale media: na vaccinatie neemt de kans op ziekenhuisopname toch juist af? Hoe zit dat, en wat is het beeld in andere ziekenhuizen?

Ten eerste: landelijk gezien is het beeld nog steeds dat veruit de meeste mensen die vanwege een coronabesmetting in het ziekenhuis terechtkomen, niet zijn gevaccineerd tegen COVID-19. Gemiddeld gezien heeft 75 procent van de coronapatiënten op de verpleegafdelingen geen prik. Op de intensive care is dat 80 procent, blijkt uit cijfers van het RIVM.

Een woordvoerder van het instituut benadrukt dat hoe meer besmettingen er zijn, hoe meer gevaccineerde mensen ook in de ziekenhuizen terechtkomen. "Maar dat zijn wel vaak mensen met onderliggend lijden, bij wie het vaccin ook minder goed werkt. Over het algemeen blijkt het dat vaccinatie goed werkt tegen ziekenhuisopname."

Het was al bekend dat vaccinaties niet in 100 procent van de gevallen leiden tot immuniteit. Bij ouderen neemt de werking van vaccins daarnaast sneller af.

Waarom volledig gevaccineerden toch in het ziekenhuis kunnen belanden
93
Waarom volledig gevaccineerden toch in het ziekenhuis kunnen belanden

Vooral oudere patiënten met onderliggende aandoeningen

Dat in het Maastrichtse ziekenhuis relatief veel coronapatiënten gevaccineerd zijn komt door de relatief oude patiëntenpopulatie, zo verklaart moleculair microbioloog Paul Savelkoul op de site van Maastricht UMC+.

Het merendeel van de coronapatienten op de verpleegafdelingen van het Maastricht UMC+ heeft inderdaad een hoge leeftijd: 90 procent is ouder dan zeventig jaar, 60 procent is tachtig jaar of ouder. Bijna al deze ouderen hebben onderliggende aandoeningen, of in een enkel geval een mindere immuunrespons door het gebruik van medicatie.

"Bij een hoge vaccinatiegraad worden jongeren niet zo ziek dat ze in het ziekenhuis belanden", aldus Savelkoul. "Gevaccineerde ouderen met onderliggend lijden wel."

Maar hoe komt het dan dat het ziekenhuis een relatief oude patiëntenpopulatie heeft? Volgens het ziekenhuis komt dat door verschillende factoren. "Grotendeels heeft het te maken met de demografie van Zuid-Limburg", aldus een woordvoerder. "Deze regio heeft, in vergelijking met de rest van Nederland, een relatief grote concentratie ouderen."

Daarnaast is Limburg momenteel een van de provincies waar relatief gezien de meeste positieve tests worden afgenomen. Lokale uitbraken in het zuiden van de provincie spelen mogelijk een rol in de afwijkende ziekenhuiscijfers in Maastricht. "Bij een uitbraak onder kwetsbare ouderen heb je ook meteen een grotere aanwas", aldus de woordvoerder.

Andere ziekenhuizen zien vooral niet-gevaccineerden

In het ZGT in Almelo worden vooral niet-gevaccineerde coronapatiënten binnengebracht, zegt een woordvoerder tegen RTV Oost. Ondanks dat in dat gebied volgens het CBS ook relatief veel ouderen wonen, sluiten de coronacijfers daar wel aan bij het landelijke beeld.

"De mensen die wel gevaccineerd zijn, hebben vaak een onderliggende aandoening", aldus de woordvoerder. "Dat maakt dat het vaccin minder goed werkt. Mensen die geen onderliggende aandoening hebben en die gevaccineerd zijn, komen hier in principe niet."

Lokale uitzonderingen daargelaten sluit het beeld in veel ziekenhuizen aan bij de cijfers van het RIVM. Zo zegt een woordvoerder van het Acute Zorgnetwerk Noord-Nederland, waar de ziekenhuizen in de Noordelijke provincies bij aangesloten zijn, dat "het grote merendeel" van de opgenomen coronapatiënten in het gebied niet is gevaccineerd.

Hetzelfde beeld is terug te zien in het Flevoziekenhuis in Almere en het Isala Ziekenhuis in Zwolle. Van de 32 coronapatiënten in Zwolle heeft 80 tot 90 procent geen prik tegen COVID-19 gehad. "Dus het landelijke beeld dat vooral ongevaccineerde mensen in het ziekenhuis en op de ic belanden zien ook wij terug."