Bijna 82 procent van de volwassen Nederlanders is inmiddels volledig tegen COVID-19 gevaccineerd. Toch hadden lezers van ons reactieplatform NUjij nog genoeg uiteenlopende vragen over de coronavaccinaties, zo bleek toen NU.nl hier vorige week naar vroeg. In dit artikel beantwoorden we enkele veelgestelde en prangende vragen.

Wat is de kans op langdurige covid als je besmet raakt na volledige vaccinatie?

Mensen die volledig gevaccineerd zijn maar toch corona krijgen, zouden ongeveer 50 procent minder kans op langdurige covid hebben dan niet gevaccineerde mensen. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek onder ruim 1,2 miljoen Britse volwassenen dat begin deze maand gepubliceerd is in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet Infectious Diseases. Het zou de eerste studie zijn die aantoont dat de kans op langdurige covid aanzienlijk afneemt na dubbele vaccinatie, aldus hoofdonderzoeker Claire Steves aan het King's College in Londen in The New York Times.

Wel kent de Britse studie enkele beperkingen. Het grootste knelpunt is dat de diagnose van langdurige covid door de deelnemers zelf is gedaan. En dat terwijl de symptomen erg uiteenlopen en het niet altijd duidelijk is of die toe te schrijven zijn aan corona.

Wereldwijd lopen er nog meerdere onderzoeken naar langdurige coronaklachten. In Nederland doet het RIVM hier onderzoek naar.

Is er al meer bekend over de langetermijneffecten van de coronavaccins?

De coronavaccins van Pfizer en AstraZeneca beschermen waarschijnlijk al na enkele maanden iets minder goed tegen een besmetting met de deltavariant, dan vlak na de tweede prik. Het is nog niet bekend of de coronavaccins na verloop van tijd minder goed beschermen tegen ziekenhuisopname of sterfte door de deltavariant. Hoe snel de deltabescherming van de vaccins van Janssen en Moderna daalt, weten we nog niet.

Hoe groot is de kans dat je het virus verspreidt als je volledig gevaccineerd bent?

Omdat de prik niet perfect werkt, kun je het virus nog steeds oppikken en soms anderen besmetten. Hoe groot die kans is, weten we niet precies. Dat wordt nog onderzocht. Maar het lijkt er wel op dat de kans dat je anderen besmet, na vaccinatie kleiner is dan vóór vaccinatie.

We weten wel dat gevaccineerden niet gevaccineerden mensen beschermen. Zo hebben huisgenoten van gevaccineerde mensen met een besmetting met de alfavariant (voorheen de Britse variant genoemd) hebben 71 procent minder kans ook geïnfecteerd te raken dan de huisgenoten van ongevaccineerde mensen met een besmetting, bleek in augustus uit RIVM-onderzoek.

De studie werd uitgevoerd met gegevens uit het bron- en contactonderzoek uit de periode tussen februari en eind mei 2021, dus voordat de extra besmettelijke deltavariant van het virus dominant raakte in Nederland. Hoe het zit met de overdracht van die variant is nog onduidelijk.

Waarom geldt een doorgemaakte corona-infectie maar voor een half jaar in de CoronaCheck-app?

Een persoon die kan aantonen in het afgelopen half jaar corona te hebben gehad, kan een herstelbewijs krijgen. Het klopt dat dit bewijs slechts een half jaar (officieel 180 dagen) geldig is en daarna vervalt in de CoronaCheck-app.

Uit onderzoek blijkt inmiddels dat mensen die corona hebben gehad, langer dan een half jaar beschermd zijn tegen het virus. Sinds 4 juni volstaat daarom één prik voor mensen die langer dan zes maanden geleden positief zijn getest. Bij deze mensen geeft de CoronaCheck-app ook na 180 dagen nog aan dat iemand volledig gevaccineerd is.

Wat betreft het herstelbewijs kan het kabinet de regels niet veranderen, omdat Europese richtlijnen voorschrijven dat een positieve test 180 dagen geldig is.

Hoe staat het met de ontwikkeling van coronamedicijnen?

Er bestaat nog geen bewezen geneesmiddel tegen COVID-19. Wel lopen er in de wereld honderden onderzoeken naar mogelijke medicijnen tegen de ziekte. Er zijn wel een aantal middelen die in het ziekenhuis de kans op overlijden verlagen. Remdesivir is hiervan een voorbeeld.

Experimentele medicijnen of behandelmethoden worden soms wel ingezet in ziekenhuizen als onderdeel van een klinische studie. Het gaat dan nog om middelen die nog niet zijn goedgekeurd door medicijnautoriteiten. Op de website van de Nederlandse medicijnautoriteit CBG staat een overzicht van de belangrijkste potentiële medicijnen tegen corona.

Wie is er verantwoordelijk als er bijwerkingen zijn na vaccinatie?

Het is een lastige puzzel wie er aansprakelijk is als er bijwerkingen optreden na het toedienen van een vaccin. In principe zijn de producenten dat zelf, maar door allerlei regelingen kunnen zij die aansprakelijkheid meestal van zich afschudden. Lees hier meer over de vraag wie er dan wel betaalt.

Komen er andere soorten vaccins op de markt?

Nieuwe vaccins tegen COVID-19 zijn nog altijd in ontwikkeling. Uit data van Wereldgezondheidsorganisatie WHO blijkt dat op dit moment 114 vaccins zich in de klinische fase bevinden. Dat betekent dat onderzoekers de vaccins testen op mensen. Nog eens 185 potentiële vaccins zitten in de beginfase van onderzoek.

Overigens is het lang niet zo dat al deze vaccins op de markt komen. Vaccins kunnen om allerlei redenen nog sneuvelen. Bovendien moeten medicijnautoriteiten (zoals EMA in Europa) prikken altijd goedkeuren, voordat ze op grote schaal ingezet kunnen worden.

Gaat het vaccin tegen COVID-19 net als de griepprik elk jaar herhaald worden?

Dat zal de toekomst moeten uitwijzen, maar op dit moment zijn daar geen directe aanwijzingen voor. Begin september zei het Europese geneesmiddelenbureau (EMA) dat het voor volledig gevaccineerden niet dringend noodzakelijk om een derde dosis van een coronavaccin te krijgen. Alleen voor mensen met een ernstig verzwakt immuunsysteem is het de overweging waard.

Het kabinet wacht nog op een advies van het OMT en de Gezondheidsraad over de zogeheten boosterprik.