De GGD's hebben vorige week ruim 375.000 testen afgenomen, meer dan 2,5 keer zoveel als in de voorgaande week. Dat lijkt een makkelijke verklaring voor de stijging van de coronacijfers. Té makkelijk, zo weten experts.

Vorige week werd gekenmerkt door pijlsnelle stijgingen van het aantal gemelde positieve testen. Ter vergelijking: op 3 juli meldde het RIVM iets meer dan duizend positieve testen en zeven dagen later waren dat er meer dan tienduizend.

Gemelde aantal positieve testen per dag in afgelopen week:

  • Zondag: 9.398
  • Zaterdag: 10.345
  • Vrijdag: 6.986
  • Donderdag: 5.475
  • Woensdag: 3.688
  • Dinsdag: 2.253
  • Maandag: 1.545

Percentage positieve testen zou moeten dalen, maar steeg juist fors

De lezing op reactieplatform NUjij dat de stijging van de coronacijfers is ontstaan doordat meer Nederlanders de teststraten opzoeken, klopt volgens viroloog en OMT-lid Marion Koopmans niet. "Dan zou het percentage positieve testen stabiel moeten blijven of juist zelfs iets af moeten nemen, omdat je ervan uitgaat dat veel Nederlanders met weinig klachten ook ineens een test inplannen."

Dat gebeurde de laatste weken vooral na de introductie van het programma Testen voor Toegang. Veel (gezonde) jongeren lieten zich testen om een coronatoegangsbewijs in de wacht te slepen, zodat zij in het weekend op stap konden.

Het percentage positieve testen daalde vervolgens niet, bleef ook niet gelijk, maar steeg juist razendsnel. In de week van 28 juni tot en met 5 juli kwam ruim 4 procent van alle testuitslagen positief terug. Het RIVM maakt dinsdag bekend wat het gemiddelde percentage positieve testen in de afgelopen week was, maar vrijdag lag het aandeel op 14,2 procent. Zaterdag steeg het percentage naar 14,5.

Achterliggende reden voor grotere virusverspreiding is gedrag van mensen

"De virusverspreiding breidt zich uit als het percentage omhooggaat", vertelt Koopmans. En de achterliggende reden voor een grotere virusverspreiding in Nederland, is het gedrag van mensen, legt de viroloog uit.

Ook experts van het RIVM hebben meermaals benadrukt dat het gedrag van mensen de grootste oorzaak is voor de recente stijging. Onder meer het uitgaansgedrag van jongeren werd benoemd, omdat zo'n 65 procent van de positieve testen werd vastgesteld bij 15- tot 29-jarigen.

Vrijwel alle jongeren meldden zich overigens gezond bij een teststraat om een coronatoegangsbewijs te bemachtigen, weet Koopmans. "In de week van 28 juni werd 0,3 procent van alle positieve testen vastgesteld bij Testen voor Toegang. Deze week gaat het vermoedelijk om eenzelfde percentage."

Dat aandeel komt neer op enkele honderden besmettingen, gezien ruim 118.000 Nederlanders dit weekend gebruikmaakten van Testen voor Toegang.

De belangrijkste oorzaak voor de stijging van de coronacijfers lijkt het besluit van het demissionaire kabinet te zijn om te snel te veel te willen, gecombineerd met de zeer besmettelijke deltavariant die in het land rondwaart. Door de vele versoepelingen hoefden Nederlanders op sommige plekken na een coronatest bijvoorbeeld geen afstand meer te houden. Van het systeem werd misbruik gemaakt. Demissionair premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) boden daarom deze week hun excuses aan voor de "inschattingsfouten".

"Wat wij dachten wat kon, dat bleek in de praktijk toch niet te kloppen. Daar hebben we een inschattingsfout gemaakt, daar balen we van en excuus daarvoor", aldus Rutte.