Uit Nederland komen inmiddels de eerste gegevens die laten zien dat vaccinaties niet alleen helpen tegen COVID-19, maar ook tegen verspreiding van het coronavirus. Eerder liet buitenlands onderzoek dit ook zien. Dit is wat we nu weten.

Vaccinatie beschermt niet alleen tegen de ziekte COVID-19, maar zorgt er ook voor dat het virus (dat die ziekte veroorzaakt) zich minder makkelijk verspreidt. Dit vertelde Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM, op 22 juni aan de Tweede Kamer.

We weten volgens Van Dissel ook dat de vaccins geen bescherming van 100 procent bieden. Mensen die gevaccineerd zijn kunnen soms dus nog het coronavirus overdragen. Maar de kans dat dit gebeurt, is wel een stuk kleiner dan wanneer ze niet gevaccineerd zijn.

Waarom is het effect van vaccinatie op de verspreiding van het coronavirus eigenlijk zo belangrijk, als de coronavaccins goed beschermen tegen ziekenhuisopname als gevolg van COVID-19?

Als de vaccins helemaal niet zouden werken tegen verspreiding, zou er al voor het eind van de zomer een flinke toename van het aantal opnames op de intensive cares zijn, zo voorspellen modellen van het RIVM. Een van de redenen hiervoor is dat waarschijnlijk ongeveer 15 à 20 procent van de volwassenen zich niet laat vaccineren tegen COVID-19. Zij zijn dus niet beschermd tegen ziekenhuisopname.

Daarnaast beschermt het coronavaccin van Pfizer/BioNTech bij 65-plussers voor ongeveer 94 procent tegen ziekenhuisopname. Dit betekent dat ook gevaccineerden nog steeds een kleine kans lopen om door het coronavirus in het ziekenhuis te belanden.

Onderzoek wijst erop dat het scenario waarin vaccins helemaal niet werken tegen het coronavirus niet gaat uitkomen.

Als je ondanks vaccinatie toch besmet raakt met het coronavirus, dan is de kans dat je jouw huisgenoten besmet een stuk kleiner. Dit blijkt uit de eerste resultaten van Nederlands onderzoek hiernaar. Van Dissel vertelde dat als iemand die niet gevaccineerd is COVID-19 krijgt, hij gemiddeld ruim 30 procent van zijn ongevaccineerde huisgenoten aansteekt. Als iemand volledig gevaccineerd is en toch COVID-19 krijgt, dan steekt hij gemiddeld ongeveer 20 procent van zijn ongevaccineerde huisgenoten aan.

Dit komt waarschijnlijk doordat, als je na vaccinatie toch COVID-19 krijgt, de hoeveelheid virus in de keel gemiddeld lager is dan bij besmette personen die niet gevaccineerd zijn.

Ook in Engeland werd ontdekt dat de kans dat je je huisgenoten besmet als je ondanks vaccinatie toch COVID-19 krijgt, een stuk kleiner is. Als iemand minstens één prik met de vaccins van AstraZeneca of Pfizer heeft gehad, dan is het aantal huisgenoten dat besmet raakt 40 tot 50 procent lager.

Waarom er alsnog volledig gevaccineerden overlijden in het VK
91
Waarom er alsnog volledig gevaccineerden overlijden in het VK

In Israëlisch onderzoek werd in gemeenschappen ontdekt dat vaccineren ook voor een daling van het aantal besmettingen onder ongevaccineerde kinderen zorgt. De onderzoekers bekeken hiervoor 177 verschillende gemeenschappen. Hoe meer volwassenen er in een gemeenschap waren gevaccineerd, hoe minder vaak kinderen positief werden getest op het coronavirus.

Het is nog onzeker wat het effect van de deltavariant, voorheen bekend als de Indiase variant, van het virus op de overdracht na vaccinatie is. De hierboven genoemde onderzoeken zijn gedaan op momenten of in gebieden waar de deltavariant niet de meest voorkomende variant was. We weten uit Engels onderzoek dat de deltavariant ervoor zorgt dat de coronavaccins minder goed werken bij het voorkomen van COVID-19. Dit probleem speelt vooral als je nog maar één prik hebt gehad en nog niet volledig gevaccineerd bent.

Mogelijk zorgt de deltavariant er ook voor dat de vaccins verspreiding minder goed tegengaan. Dit moet nog worden onderzocht. De gezondheidsorganisatie WHO benadrukte vrijdag dat wanneer het coronavirus nog rondgaat in jouw regio, het ook als je gevaccineerd bent nog steeds belangrijk is je aan coronamaatregelen, zoals afstand houden, te houden.

Verbetering: We schreven eerder dat als iemand die volledig gevaccineerd is toch COVID-19 krijgt, deze persoon gemiddeld minder dan 10 procent van zijn of haar huisgenoten aansteekt. Dit klopt alleen wanneer de huisgenoten ook gevaccineerd zijn. Als de huisgenoten ongevaccineerd zijn, dan steekt iemand die ondanks vaccinatie toch COVID-19 krijgt, gemiddeld 20 procent van de huisgenoten aan.