Het kabinet kondigt vrijdag opnieuw versoepelingen aan. Zo mogen vanaf zaterdag 26 juni horecagelegenheden langer open, verdwijnt waarschijnlijk de mondkapjesplicht op plekken waar 1,5 meter afstand kan worden gehouden en vervalt het thuiswerkadvies. Gaat dat niet heel snel? NU.nl legt het voor aan twee deskundigen, een voor- en een tegenstander van de verwachte versoepelingen.

"Je moet je afvragen: welk risico accepteer je?", zegt Wim Schellekens, volksgezondheidsexpert en lid van het Red Team, in gesprek met NU.nl.

"Het kabinet doet aan wensdenken: ze zien dat de cijfers heel hard dalen en gaan ervan uit dat die daling doorzet. Je hoopt dat dit gebeurt, maar er zijn een paar argumenten waardoor je kan denken: zijn zoveel versoepelingen wel verantwoord?"

Het kabinet versoepelt voornamelijk omdat het vaccinatieprogramma voorspoedig verloopt: een kwart van de volwassen bevolking is volledig tegen COVID-19 gevaccineerd, ongeveer de helft heeft een eerste prik gehad. Mensen jonger dan achttien zijn nog niet ingeënt.

Schellekens heeft daar zorgen over. "De eerste prik biedt geen volledige bescherming tegen het virus, maar beschermt voor zo'n 40 tot 50 procent. Daarbij ligt de vaccinatiegraad in wijken met een lage sociaal-economische status een stuk lager. Als de meeste maatregelen verdwijnen, kan het virus snel om zich heen grijpen bij de nog niet of niet voldoende gevaccineerden."

Ook één prik verkleint kans op verspreiding

Frits Rosendaal, hoogleraar klinische epidemiologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), is optimistischer. "Op populatieniveau remmen mensen die één prik hebben gehad ook de verspreiding af. Het lijkt mij niet dat het reproductiegetal (het getal dat weergeeft hoe snel het virus zich door ons land verspreidt, red.) deze zomer weer boven de 1 uitkomt." Bij een reproductiegetal van onder de 1 dooft de pandemie langzaam uit.

Wel benadrukt Rosendaal dat op individueel niveau risico's blijven bestaan. Iets dat Schellekens verontrust, vooral vanwege long covid. Mensen met long covid houden maanden na een corona-infectie last van extreme vermoeidheid, concentratieproblemen en kortademigheid.

"Bij deze groep longcovidpatiënten (5 tot 15 procent van de coronapatiënten heeft long covid, red.) weten we nog niet precies wat op lange termijn de gevolgen zijn. Wat mij betreft zou je alles moeten doen om deze ziekte te voorkomen, maar die risicoafweging is aan het kabinet", aldus Schellekens.

Fenne (23) en Marjan (40) over long covid: ‘Iedere week een huilbui'
265
Fenne (23) en Marjan (40) over long covid: ‘Iedere week een huilbui'

Deltavariant gooit mogelijk roet in het eten

De Indiase variant van het virus, ook wel de deltavariant genoemd, vormt een ander risico. Deze variant is besmettelijker en zorgt bijvoorbeeld in Engeland voor een snelle toename van het aantal nieuwe besmettingen. De Britse premier Boris Johnson voelde zich deze week genoodzaakt Freedom Day, de dag waarop alle coronamaatregelen in het land afgeschaft zouden worden, met een maand uit te stellen.

Uit de kiemsurveillance van het RIVM, waarbij sommige monsters worden getest op virusvarianten, bleek woensdag dat de Indiase variant ook in Nederland een opmars maakt. Afgelopen week werden 610 monsters onderzocht en werd de Indiase variant in 1,1 procent van alle gevallen aangetroffen. In de regio Nijmegen is dat aandeel al veel groter.

"In Nederland is het aandeel van de deltavariant relatief klein. Maar we hebben er onvoldoende zicht op, omdat we weinig monsters nemen", aldus Schellekens. "Als de variant net zo snel om zich heen grijpt als in Engeland, dan is het redelijk om te veronderstellen dat hij hier binnen vier tot zes weken dominant is."

Gevaccineerden zijn gelukkig wel beschermd bij een besmetting met deze en andere varianten, benadrukt hij. Ze kunnen echter nog wel milde ziekteverschijnselen krijgen en het virus verspreiden. "Het is daardoor een race tegen de klok. Wat gaat sneller: het vaccineren of de verspreiding van deze deltavariant?"

Zorgen om reizigers die het virus meenemen

Om verdere verspreiding van mutaties in te dammen, pleit Rosendaal voor strengere reisrestricties. "Ik kan me vinden in het gedeeltelijk afschaffen van de mondkapjesplicht en het vervallen van het thuiswerkadvies, maar ik heb moeite met de eerder aangekondigde versoepelde reisadviezen."

"Vliegen is een hele makkelijke manier om mensen met elkaar in contact te brengen", gaat hij verder. "Als besmette Engelsen op vakantie gaan naar een plek waar veel Nederlanders zijn, kan het verkeerd aflopen."

Rosendaal is daarom voorstander van strengere quarantaineregels en intensieve controles op de luchthavens. "Ook kan er weer intensiever bron- en contactonderzoek plaatsvinden nu de virusdruk lager is."

Schellekens ziet liever dat het kabinet de kat nog even uit de boom kijkt tot er meer bekend is over de verspreiding van de deltavariant. "We mogen weer naar de horeca en musea en meer mensen ontvangen. Laat het daar nog even even bij."