Mensen gedragen zich nu alsof de aangekondigde verruiming van de coronamaatregelen van eind juni al is doorgevoerd. Ook lijken veel Nederlanders te vergeten dat na de nieuwe versoepelingen de basisregels blijven gelden. Daarvoor waarschuwden deskundigen maandag in de Tweede Kamer.

"De boodschap dat we er nog niet zijn, komt niet aan", stellen de experts. Dit kan leiden tot een nieuwe opleving van het coronavirus, ook al zal deze kleiner zijn dan de vorige omdat veel mensen al (deels) zijn ingeënt tegen COVID-19.

Veel Nederlanders realiseren zich te weinig dat ze ook na een vaccinatie het virus kunnen blijven krijgen.

Dat mensen zich massaal minder lijken aan te trekken van de beperkingen, ligt onder meer aan de falende risicocommunicatie van de overheid, zegt Alex Burdorf, hoogleraar maatschappelijke gezondheidszorg aan het Erasmus MC in Rotterdam. Die moet en kan veel beter.

'Met afwachten laat gedrag mensen zich niet sturen'

"We leggen maatregelen uit en dan doen we niks en wachten we af", legt Burdorf uit. Maar dat werkt niet, beseft hij, want het gedrag van mensen laat zich niet zo makkelijk sturen.

Nederland moet volgens hem "als een speer zo veel mogelijk leren van de afgelopen periode, om te weten hoe de coronamaatregelen hebben gewerkt." Hij vindt dat instanties als het RIVM en OMT verrijkt moeten worden met gedragswetenschappelijke inzichten.

Experts: Zet in op preventie en vaccinatie arme landen

De Kamerfracties lieten zich maandag bijpraten door deskundigen op verschillende terreinen over de manier waarop Nederland zich zou moeten voorbereiden op de volgende fase in de coronapandemie of zelfs een volgende pandemie. Daarvoor is het volgens de experts nodig om stevig in te zetten op publieke gezondheidszorg en preventie.

Ook moet meer gebeuren om armere landen van de wereld te helpen met de vaccinatie, omdat daar mutanten veel kans krijgen om zich te ontwikkelen. Vanwege alle onzekerheden met het huidige coronavirus, mogelijke varianten en de werking van de huidige vaccins is volgens hen niet goed te voorspellen welke kant het nu opgaat in Nederland.

GGD's schalen testcapaciteit en brononderzoek nog niet af

De GGD's zullen om die reden de testcapaciteit en bron- en contactonderzoek de komende zomermaanden nog niet afschalen, zei GGD-koepel voorzitter André Rouvoet tegen de Kamerleden. Op zijn vroegst gebeurt dat aan het eind van het derde kwartaal. In verband met de mogelijkheid van virusmutanten moeten de GGD's in het najaar ook nog in staat zijn om brandhaarden snel in te dammen, aldus Rouvoet.

Ook is het risico van clusterbesmettingen groter in gebieden waar mensen niet gevaccineerd zijn. Wel lijkt de vaccinatiebereidheid in Nederland tot nu toe hoger dan in andere landen.