Conducteurs en machinisten maken zich zorgen over het agressieve gedrag van reizigers en de slechte naleving van coronamaatregelen in de trein. Dat blijkt uit gesprekken die NU.nl met meerdere conducteurs voerde. Een nieuwe rondgang van vakbond CNV Vakmensen bevestigt dat beeld.

Met name als reizigers worden aangesproken op het niet naleven van de mondkapjesplicht levert dat vaak discussies op. Meer dan de helft van de ondervraagde conducteurs zegt agressie in de treinen of op perrons ervaren te hebben.

"Mijn werk is er niet leuker op geworden. Je bent de hele dag aan het corrigeren", zegt een conducteur, die anoniem wil blijven, in gesprek met NU.nl. "Heel veel collega's gaan ook niet meer de trein door maar blijven in de cabine. Dan gaat de sociale veiligheid in de trein achteruit. Mensen gaan dan misbruik maken van de situatie."

Een andere conducteur hoort dat vrouwen geregeld "op een bepaalde manier" worden aangesproken, doordat mensen zich "zo vrij als een vogel" voelen door het ontbreken van een conducteur die door de trein loopt.

Reizigers discussiëren onderling ook

Ook reizigers onderling discussiëren geregeld met elkaar over het wel of niet dragen van een mondkapje en het houden van 1,5 meter afstand. Bijna drie kwart van de ondervraagde conducteurs geeft aan dat er vaak geen begrip is dat in de trein geen afstand kan worden gehouden.

Overigens verplicht NS zijn conducteurs nooit om de trein door te gaan. "We willen wel dat ze zichtbaar en aanspreekbaar zijn voor reizigers, maar het kan druk zijn in de trein of er kan zich een situatie voordoen die geen prettig gevoel geeft. Dan is het aan de eigen professionele inschatting van de conducteur of die de trein door gaat. Veiligheid staat bij ons altijd voorop."

Henri Janssen, bestuurder van FNV Spoor, denkt dat reizigers alsnog een sociaal veilige trein verwachten. "Dat NS conducteurs niet verplicht door de trein te gaan, doet daar niets aan af. Als er rotzooitrappers rondlopen, hebben NS-medewerkers daar gewoon tegen op te treden."

Slechts een kwart van conducteurs meldt agressie

Slechts een kwart van de conducteurs zegt bij hun werkgever melding gedaan te hebben van agressief gedrag. "Opvallend", vindt CNV-bestuurder Ike Wiersinga, "want uit de peiling blijkt dat er veel meer incidenten zijn. Die worden dus niet gemeld en blijven onder de radar."

Ook NS benadrukt logischerwijs het belang van het melden van agressief gedrag. "In de aanpak daarop werken we informatiegestuurd", legt een woordvoerder uit. "We zetten mensen in op plekken waar dat nodig is. Daarom zijn meldingen zo belangrijk."

De woordvoerder erkent dat reizigers een korter lontje krijgen naarmate de coronamaatregelen langer duren. Eerder dit jaar bleek uit cijfers van NS dat het aantal incidenten met agressie tegen NS-personeel in 2020 licht was gedaald, maar dat dat niet in verhouding stond met de daling van het aantal reizigers.

Voor een deel komt dat volgens de NS-woordvoerder door het handhaven van de coronamaatregelen. "Dat kan inderdaad wel eens voor confrontaties zorgen."

Volgens de zegspersoon doet NS al heel veel aan het zorgen voor sociale veiligheid. "Denk aan een 'WhatsApp-alert'. Als een reiziger zich niet veilig voelt, kan die een bericht sturen naar een speciaal nummer en komt zo in contact met de meldkamer."

"Ook plaatsen we op stations steeds meer poortjes, wat zwartrijden voorkomt, maar ook cameratoezicht. En we hebben geïnvesteerd in extra service- en veiligheidspersoneel", vervolgt de woordvoerder. "We willen dat onze medewerkers veilig hun werk kunnen doen en elk incident is er voor ons één te veel."