De coronapandemie had wereldwijd geen miljoenen levens geëist als er sneller was gereageerd. Dat blijkt uit een woensdag gepubliceerd onafhankelijk onderzoeksrapport dat is opgesteld in opdracht van gezondheidsorganisatie WHO. Er zijn meerdere zwakke punten ontdekt, citeert The Guardian.

Wereldleiders krijgen er flink van langs in het rapport. Zo zou er wereldwijd te weinig geld en interesse zijn getoond in de uitbraak. Februari 2020, toen de coronacrisis net uitbrak, wordt omschreven als een maand waarin kansen om een pandemie af te wenden onbenut zijn gelaten. In plaats daarvan kozen landen er volgens het rapport voor om af te wachten.

Het evaluatiepanel werd voorgezeten door de voormalige Nieuw-Zeelandse premier Helen Clark en oud-president Ellen Johnson Sirleaf van Liberia.

"Sommige landen kwamen pas in actie toen de intensive cares begonnen vol te stromen", aldus voorzitter van het evaluatiepanel Clark. "Toen was het al te laat om de gevolgen van de pandemie nog af te wenden."

De onderzoekers kraken harde noten in het rapport: landen waren onvoldoende voorbereid en reageerden te traag en terughoudend. De WHO kon geen vuist maken, politiek leiderschap ontbrak en landen die de ernst van het virus onderschatten, werden daar niet of onvoldoende op aangesproken.

China informeerde op tijd over het coronavirus

China heeft de wereld volgens het rapport op tijd geïnformeerd over het virus. Wetenschappers in Wuhan luidden in december 2019 al de alarmbel, maar het systeem dat in werking moest treden was mede door de wereldwijde regelgeving te langzaam, oordelen onderzoekers.

Als de WHO niet gebonden was aan bepaalde wetten, dan kon al op 22 januari 2020 de noodtoestand uitgeroepen worden. Dat gebeurde nu pas op 30 januari, aldus Clark.

Het onafhankelijke comité roept op grote veranderingen aan te brengen, om een nieuwe globale gezondheidscrisis te voorkomen. Zo moeten wereldleiders voortaan gezamenlijk voorbereidingen op potentiële pandemieën treffen, zodat alle financiële en medische middelen aanwezig zijn.

Daarnaast moeten armere landen voortaan altijd een deel van de vaccins toegezegd krijgen en moet de WHO beter ondersteund worden. Een wereldwijde raad die zich bezighoudt met gezondheidsrisico's moet het proces overzien. "Het huidige systeem heeft ons niet behoed voor de coronapandemie, en als we het niet veranderen, zal het ons ook niet beschermen tegen een volgende pandemie", luidt een conclusie in het rapport.

Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van WHO-directeur Tedros Adhanom Ghebreyesus, op aandringen van de lidstaten van de VN-gezondheidsorganisatie. Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de WHO in mei vorig jaar eisten die een onafhankelijk onderzoek naar de gang van zaken rond de start van de pandemie.