Dat twaalfduizend fans zondag juichend en hossend het kampioenschap van Ajax bij de Johan Cruijff ArenA vierden, leidde tot veel kritiek vanwege het risico op verspreiding van het coronavirus. Waarom greep de Amsterdamse driehoek (burgemeester, politie en justitie) niet in?

"We bekijken per situatie of en op wat voor manier er ingegrepen moet worden", zegt een woordvoerder van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema. "Of je als politie kan optreden, hangt ook af van of het vreedzaam verloopt. Bij een anticoronademonstratie op het Museumplein waren er groepen met wapens die uit waren op knokken. Dan kun je ingrijpen. Maar het verschilt per geval."

Volgens de woordvoerder wordt niet bij elke anticoronademonstratie ingegrepen. Zondag was er ook zo'n demonstratie in de hoofdstad en die stond de gemeente toe. "Die was nota bene dynamisch en trok dus door de stad. We maken elke keer de afweging tussen of de coronamaatregelen worden nageleefd en wat de gevolgen voor de openbare orde zijn."

Politiegeweld moet altijd proportioneel zijn, benadrukt bijzonder hoogleraar Veiligheid en collectief gedrag aan de Rijksuniversiteit Groningen Otto Adang. Het is volgens hem de vraag of ingrijpen tijdens het Ajax-feest proportioneel zou zijn geweest. Er stonden te veel mensen op elkaar. "Wat voor soort interventie is dan in verhouding? Er was immers geen sprake van geweld", zegt Adang.

Duizenden supporters bij ArenA vieren kampioenschap Ajax met spelers
65
Duizenden supporters bij ArenA vieren kampioenschap Ajax met spelers

Wat was er gebeurd als de politie wel ingreep?

De vraag is ook wat er was gebeurd als de politie wél had ingegrepen. Amsterdam meldde zondagavond ervan te hebben afgezien om "ongeregeldheden en escalatie van geweld" te voorkomen. Ook werd daarmee voorkomen dat de supporters naar de binnenstad en de terrassen trokken.

"Het is een balanceeract, waarin je al die dingen goed moet afwegen", vertelt crisisexpert Werner Overdijk. "Twaalfduizend man is echt een hele grote groep. Ze hebben een sterke band met Ajax en het is nagenoeg onmogelijk om te zeggen dat je helemaal nergens mag samenkomen. Die jongens willen het vieren."

Adang noemt draconische maatregelen, zoals het afsluiten van alle wegen naar het stadion, als een optie om de vorming van grote groepen te voorkomen. "Maar tot wat voor tegenreactie leidt dat dan? Gaan mensen zich dan op een andere plek verzamelen?"

"Vanuit outbreakmanagement is het onverstandig geweest, maar het is maar kort geweest, er is geen schade ontstaan en de binnenstad heeft er geen last van gehad", constateert Overdijk. "Ik denk dat er vanuit openbareorde- en veiligheidsperspectief juist gehandeld is."

Rondom de ArenA verzamelden zich zondag twaalfduizend fans om de titel van Ajax te vieren.

Rondom de ArenA verzamelden zich zondag twaalfduizend fans om de titel van Ajax te vieren.
Rondom de ArenA verzamelden zich zondag twaalfduizend fans om de titel van Ajax te vieren.
Foto: ANP

Had Ajax zelf meer kunnen doen?

Ajax spreekt van een "spontane actie" van de spelers, die ineens met de kampioensschaal het parkeerdek opliepen. "Gezien de enorme hoeveelheid fans die zich buiten had verzameld, was dit waarschijnlijk wel beter dan de spelers verplichten binnen te blijven en de supporters buiten te negeren", zegt een woordvoerder van de club.

Peter van der Velden, voormalig burgemeester van meerdere gemeenten en medeauteur van de analyse van het massale Black Lives Matter-protest in Amsterdam, vraagt zich af of de club niet meer had kunnen doen. "Ajax had ook kunnen zeggen: we doen helemaal niets en vieren het kampioenschap op een ander moment."

"Ik weet wel dat het enthousiasme onder supporters heel groot is, maar bij Ajax werken veel mensen met een ongekende ervaring op het gebied van marketing en pr. Is het denkbaar dat zij hadden gezegd: we uiten onze solidariteit met de zorg, dragen het kampioenschap aan hen op en dat is de reden dat we het nu even niet vieren?"

Overigens ziet Van der Velden wel dat de gemeente Amsterdam de aanbevelingen uit de analyse waaraan hij heeft meegewerkt heeft overgenomen. "Ik zie dat ze daarmee aan de slag zijn gegaan en ik denk dat de lokale driehoek voor geweldige dilemma's heeft gestaan. Je kunt niet alle risico's naar nul decimeren, want er zit altijd spontaniteit in die je niet helemaal kunt wegnemen."

Kuipers: 'Meer zorgen over Koningsdag dan kampioensfeest Ajax'
64
Kuipers: 'Meer zorgen over Koningsdag dan kampioensfeest Ajax'