De eerste rapporten waarin wordt geconcludeerd dat Nederland onvoldoende is voorbereid op een pandemie, dateren uit 2000. In de waarschuwingen die volgden, is te lezen dat de draaiboeken "ondermaats" zijn en dat opschaling "niet kan worden verzekerd".

En dat terwijl een pandemie niet onwaarschijnlijk leek: volgens de rapporten waren de omstandigheden die een dergelijke pandemie veroorzaken "steeds nadrukkelijker aanwezig", schrijft de krant.

Dat de GGD's niet voldoende waren voorbereid, komt volgens de oud-topambtenaren doordat er te weinig geld beschikbaar was om dit te bewerkstelligen. Eind jaren tachtig zijn de gezondheidsdiensten ondergebracht bij de gemeenten, zonder dat het kabinet daar duidelijke eisen en geld aan verbond.

In 2008 kregen de GGD's er ook taken bij die betrekking hadden op de landelijk bestrijding van infectieziekten, terwijl ze tegelijkertijd op last van de gemeenten flink moesten bezuinigen vanwege de crisis, aldus de (ex-)GGD-directeuren. En het zijn die bezuinigingen die er volgens de toezichthouders toe leiden dat Nederland onvoldoende is voorbereid op een pandemie.

Onderbezetting verhinderde bron- en contactonderzoek

Daarnaast kampten 21 van de 25 GGD's in 2015 al met een tekort aan artsen en/of verpleegkundigen voor infectieziektebestrijding, bleek uit een rapport van Jos van de Sande, jarenlang hoofd infectieziektebestrijding bij GGD Hart voor Brabant. Het rapport over het gesignaleerde tekort belandde volgens Van de Sande in een la. "GGD-directeuren wilden niet weten dat ze niet voldeden aan de formatie-eisen. In officiële verslagen staat nooit het naadje van de kous", zegt hij tegen de krant.