Nog geen maand nadat de inentingscampagne met het AstraZeneca-vaccin voor het eerst werd gepauzeerd, besloot het ministerie van Volksgezondheid het prikken opnieuw tijdelijk - en gedeeltelijk - stil te leggen. Mensen jonger dan zestig krijgen die prik voorlopig niet. Wat is er aan de hand met het vaccin van de farmaceut?

Wat werd er precies besloten? Vrijdagmiddag rond 16.30 uur maakte het ministerie bekend het vaccineren met het coronavaccin van farmaceut AstraZeneca tijdelijk stil te leggen voor mensen jonger dan zestig jaar. Het vaccin wordt tot in ieder geval komende woensdag (7 april) alleen gezet bij zestigplussers. De jongere leeftijdsgroepen die in de periode van 2 tot en met 7 april een prikafspraak hadden staan, krijgen deze tot er meer bekend is over mogelijke ernstige bijwerkingen, niet.

De reden voor de tijdelijke stop zijn deze mogelijke ernstige bijwerkingen. Het Nederlandse bijwerkingencentrum Lareb meldde eerder op vrijdag dat bij vijf personen trombose plus een vermindering van het aantal bloedplaatjes is waargenomen nadat ze het vaccin van AstraZeneca toegediend hebben gekregen. Van hen overleed één vrouw nadat ze een bloedprop ontwikkelde bij de longen. Ze kregen de klachten zeven tot tien dagen na de prik.

Er lijkt dus een kleine kans te zijn dat zestigminners trombose en een vermindering van het aantal bloedplaatjes krijgen na het AstraZeneca-vacccin. Maar of dat echt zo is, of dat deze personen toevallig ziek werden kort na hun prik, moet nog worden onderzocht.

Omdat deze mogelijke bijwerkingen vooral wordt gezien bij mensen jonger dan zestig, krijgen zestigplussers nog wel 'gewoon' een prik met AstraZeneca. Ook de afspraken die mensen jonger dan zestig hebben gepland ná 7 april, blijven vooralsnog staan.

Maar het vaccineren werd toch om deze reden eerder ook al stilgelegd? Dat klopt. Op 14 maart besloot demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) het vaccineren ook al tijdelijk stil te leggen vanwege een mogelijk verband tussen het vaccin en deze vorm van ernstige trombose. Die pauze gold echter voor álle mensen die een afspraak hadden om geprikt te worden met AstraZeneca.

Het Europese geneesmiddelenbureau EMA onderzocht vervolgens de trombosemeldingen. Dat kwam na onderzoek tot de conclusie dat het verband tussen het AstraZeneca-vaccin en de ernstige bijwerking niet kon worden uitgesloten, maar dat de kans hierop zodanig klein was dat het vaccin veilig werd bevonden.

Vier dagen na de tijdelijke pauze kondigde De Jonge aan dat het prikken kon worden hervat. Het opnieuw opstarten van het vaccinatieproces en het opnieuw inplannen van de ongeveer 289.000 prikafspraken kostte echter wat tijd. De eerste prik met AstraZeneca werd pas op 21 maart weer gezet, en nog niet alle afspraken waren alweer opnieuw ingepland.

De Jonge: 'Kans op bijwerkingen van AstraZeneca is klein'
82
De Jonge: 'Kans op bijwerkingen van AstraZeneca is klein'

Geen nieuw ziektebeeld dus, waarom dan wel weer een pauze? Daartoe heeft het ministerie besloten omdat de nieuwe meldingen die Lareb vrijdag naar buiten bracht, zorgvuldig moeten worden onderzocht, schrijft minister De Jonge in een brief aan de Kamer. Er zijn nu in Nederland in totaal vijf meldingen op de ongeveer 400.000 gezette AstraZeneca-prikken. Dat zijn er meer dan tijdens de eerste pauze het geval was - bij het aankondigen hiervan waren nog géén Nederlandse meldingen van dit specifieke ziektebeeld bekend.

Hoe het nu verder gaat: Het wachten is nu op een nieuw oordeel van het EMA. Zij komen naar verwachting woensdag bijeen, waarna een nieuw advies volgt. Dat advies gaat Nederland zeer waarschijnlijk overnemen.

Wat doen andere landen? Duitsland besloot al eerder deze week een tijdelijke pauze in te lassen en zette het vaccineren van zestigminners dinsdag stop. Sinds de eerste meldingen in maart naar buiten kwamen, ligt het vaccineren met AstraZeneca al volledig stil in Denemarken en Noorwegen, en deels in Zweden. De landen zeggen aanvullend onderzoek af te wachten.

In veel andere Europese landen wordt overigens nog gewoon geprikt met AstraZeneca, aangezien het EMA nog niet heeft geadviseerd te stoppen, terwijl het onderzoek naar de mogelijke bijwerkingen loopt. Het EMA blijft van mening dat de mogelijke bijwerkingen minder zwaar wegen dan de voordelen van het vaccin, omdat het vaccin in veel gevallen voorkomt dat mensen ernstig ziek worden van het coronavirus.