Hoe betrouwbaar zijn ze? Antwoorden op jullie vragen over coronazelftesten

Door Shannon Bakker

2 apr 2021 om 16:46

Sinds kort zijn in meerdere apotheken en drogisten coronasneltesten te koop. We vroegen jullie daarom via ons reactieplatform NUjij naar jullie vragen over deze zelftest. Dit zijn de antwoorden op jullie belangrijkste vragen.

Hoe werken de zelftests?

Een zelftest neem je, zoals de naam al zegt, zelf thuis af. Als je zo'n test bij de apotheek koopt, zit er een instructie bij, waarin staat hoe je de test moet doen.

Er zijn op dit moment drie sneltesten goedgekeurd voor thuisgebruik. Al deze drie testen zijn neustesten: je neemt met een wattenstaafje slijm uit de neus af. Dit wattenstaafje stop je in een buisje met vloeistof en deze vloeistof druppel je vervolgens weer op een teststrookje, waar binnen vijftien minuten de uitslag op verschijnt.

Teststrookje waarmee je de uitslag van een zelftest kunt zien. | Beeld: ANP

De zelftesten zijn zogenaamde antigeentesten. Ze kunnen een stukje van het coronavirus, namelijk de antigenen, opsporen in neusslijm. Antigenen zijn ook de stukjes van het coronavirus waar je immuunsysteem op reageert en waar bijvoorbeeld antistoffen tegen worden gemaakt.

Antigeentesten werden al ingezet in een aantal commerciële teststraten en bij sommige testlocaties van de GGD. Sinds kort mogen dus hiervoor goedgekeurde antigeentesten ook verkocht worden voor thuisgebruik.

Hoe betrouwbaar zijn deze testen?

Antigeentesten, waaronder zelftesten, zijn minder betrouwbaar dan de test die de GGD meestal gebruikt, de zogenoemde PCR-test. Vooral als je relatief weinig virusdeeltjes in je neus hebt, is volgens het RIVM de kans aanwezig dat je ten onrechte een negatieve uitslag krijgt. Dat is bijvoorbeeld een risico als je net besmet bent met het coronavirus, dan zijn er vaak nog weinig virusdeeltjes.

In een analyse van bijna vijftig onderzoeken is gekeken hoe betrouwbaar de antigeentesten zijn. Van de mensen zonder klachten die volgens een PCR-test besmet waren met het coronavirus, testte ongeveer 60 procent ook positief met een antigeentest. Dit cijfer is wel onzeker. Het daadwerkelijke percentage kan hoger (maximaal 74 procent) of lager (minimaal 40 procent) liggen.

Zelftesten zouden in theorie nog iets onbetrouwbaarder kunnen zijn, als mensen de instructies niet juist opvolgen. Daar is in deze analyse niet naar gekeken.

Zie ook Deze drie coronamisverstanden zagen we het afgelopen jaar veel

Voor welke situaties zijn ze geschikt?

De zelftesten zijn volgens het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport niet geschikt als je klachten hebt die passen bij het coronavirus, of als je geen klachten hebt maar wel recent in contact geweest bent met iemand die besmet is. In deze gevallen moet je naar de GGD-teststraat. Ook als je naar Nederland reist vanuit een hoogrisicogebied kan je geen gebruikmaken van een zelftest om aan te tonen dat je niet besmet bent.

Wanneer kan je een sneltest dan wel gebruiken? Volgens het ministerie van Volksgezondheid kan je de test gebruiken als je geen klachten hebt en extra zekerheid wilt wanneer je bijvoorbeeld naar werk moet. Ook voor scholieren en studenten zonder klachten gaan de zelftests ingezet worden.

Na een negatieve zelftest moet je je nog steeds aan alle coronamaatregelen houden. Dit is overigens ook het geval wanneer je negatief getest bent bij de GGD. Het is dus niet de bedoeling dat je na een negatieve test je oma gaat knuffelen.

Er zijn op dit moment geen plannen om op basis van zelftests negatieve testbewijzen uit te geven, waarmee je bijvoorbeeld naar een evenement of voetbalwedstrijd kan. Voor dit soort testbewijzen worden speciale testlocaties ingericht.

Komen de zelftests in de besmettingscijfers?

In de coronacijfers die het RIVM publiceert, gaan het aantal afgenomen zelftests en het aantal positieve zelftests niet komen.

Wel wordt er aan iedere verkochte zelftest verplicht een informatieblad toegevoegd waarin staat dat mensen na een positieve zelftest in isolatie moeten gaan én zich voor bevestiging bij de GGD moeten laten testen. Als de uitslag bij de GGD negatief is, hoef je niet in isolatie te blijven.

Wat kost het?

De prijs van een zelftest kan per winkel verschillen. Eerder zeiden verschillende grote apotheekketens tegen persbureau ANP dat de zelftest 8,95 euro kostte.

Kan een werkgever je dwingen om een zelftest te doen?

Volgens het ministerie van Volksgezondheid kan een werkgever werknemers niet dwingen een zelftest af te nemen. "Er mag op geen enkele wijze sprake zijn van dwang of sancties". Een werkgever mag de zelftesten wel gratis aanbieden aan het personeel.