Instellingen en bedrijven mogen mensen straks om een vaccinatiebewijs vragen, maar alleen als er geen sprake is van discriminatie, uitsluiting of schending van privacy. Dat klinkt als een behoorlijk strenge eis. Wat betekent dat in de praktijk: wanneer mag de vaccinatieplicht dan nog wél?

Een belangrijke voorwaarde is dat de vaccinatieplicht "gerechtvaardigd" is, schreef de Gezondheidsraad donderdag in een advies aan het kabinet. Maar wanneer is iets gerechtvaardigd? Volgens Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht verbonden aan de Erasmus Universiteit, is veel gerechtvaardigd voor de bescherming van de volksgezondheid.

"Het advies gaat over het gebruik van vaccinatiebewijzen door burgers: de keuzevrijheid van de een versus die van de ander", legt Buijsen uit. "Als iemand bijvoorbeeld de toegang tot een vliegtuig wordt ontzegd, snijdt dat aan de wensen van iemand die wil vliegen. Een vliegmaatschappij wil echter rekening houden met de gezondheid van medepassagiers en de eisen van het land van bestemming. Het gezondheidsbelang van de passagiers weegt dan waarschijnlijk zwaarder. "

Een ander voorbeeld is de zorg: een klein deel van de zorgmedewerkers weigert zich te laten vaccineren. "Als dat gezondheidsrisico's gaat opleveren, dan sta je als instelling waarschijnlijk in je recht als je die mensen niet laat werken met kwetsbare bewoners."

Gezondheidsraad: Rechtvaardigheid kan verschillen per setting

  • Of het vragen naar een vaccinatiebewijs gerechtvaardigd is, kan verschillen per setting, schrijft de Gezondheidsraad in zijn advies.
  • Zo moeten instellingen kunnen aantonen dat het vaccinatiebewijs een gerechtvaardigd doel dient, dat de maatregel noodzakelijk is om dat doel te bereiken, de voordelen opwegen tegen de nadelen en er geen minder ingrijpende manier is om het doel te bereiken.

Buijsen vergelijkt de kwestie met een voorstel dat nu in de Eerste Kamer ligt. In dit voorstel, dat al door de Tweede Kamer is aangenomen, staat dat kinderdagverblijven voortaan kinderen mogen weigeren die niet hebben deelgenomen aan het rijksvaccinatieprogramma.

"De wereldgezondheidsorganisatie zag dat in West-Europa het aantal vaccinweigeraars snel toenam, wat niet goed was voor de vaccinatiegraad", aldus Buijsen. "Toen is dit wetsvoorstel ingediend, dat ook volgens de Raad van State en het Europese Mensenrechtenhof gerechtvaardigd is. In Duitsland is het vragen naar een vaccinatiebewijs in kinderopvangcentra zelfs al verplicht."

Buijsen verwacht dat er rechtszaken zullen komen om in specifieke situaties de belangen te wegen, maar door de stijgende vaccinatiebereidheid hoeft het gebruik van een vaccinatiebewijs volgens hem niet veel juridische problemen op te leveren. "Als de wettelijke basis goed wordt vormgegeven, zoals het geval is bij de tijdelijke coronawet, verwacht ik niet dat rechters zich er nog vaak over hoeven te buigen."

Kabinet heeft zorgen over nadelen vaccinatiebewijs

De gezondheidsraad benadrukt dat nog niet in beton is gegoten wanneer het vragen naar een vaccinatiebewijs gerechtvaardigd is. Volgens het adviesorgaan kan het kabinet dat in wetgeving vastleggen of het overlaten aan brancheorganisaties.

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) had de Gezondheidsraad om het advies gevraagd. De bewindsman heeft meermaals zijn zorgen geuit over mogelijke nadelen die een vaccinatiebewijs op publieke plaatsen zou kunnen opleveren. Dat zou inwoners indirect kunnen dwingen om zichzelf in te enten tegen COVID-19, iets waar het kabinet geen voorstander van is.

Moeten jongeren zich ook laten vaccineren?
214
Moeten jongeren zich ook laten vaccineren?