Terwijl het Australische Melbourne de deuren van de tennisstadions opent voor duizenden toeschouwers bij de Australian Open, zoekt Nederland nog steeds naar manieren om het coronavirus en verschillende mutaties onder controle te krijgen. Demissionair premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) zullen dinsdag tijdens een persconferentie de laatste inzichten delen.

De besmettingscijfers dalen, maar blijven onverminderd ernstig. Basisscholen en de kinderopvang gaan open en winkels en horeca mogen de deuren openen voor afhaal, terwijl een deel van het OMT versoepelingen niet ziet zitten.

"Superstreng, maar ook ongelooflijk goed", zo omschreef toptennisster Serena Williams de coronaregels in Australië onlangs. Door niet te mikken op de ziekenhuiscapaciteit, maar te kiezen voor een strategie om het aantal besmettingen naar nul te brengen, staan landen als Australië, Nieuw-Zeeland, Vietnam en Singapore er aanzienlijk beter voor.

De situatie in Nederland is "ronduit zorgelijk", schrijft het OMT in zijn laatste advies. Uit onderzoek van het Australische Lowy Institutie blijkt dat Nederland op de lijst met 98 onderzochte landen onderaan bungelt wat betreft de corona-aanpak: 75e.

Scholen open vanwege onduidelijke 'maatschappelijke afwegingen'

Het aantal besmettingen per dag neemt weliswaar af, maar de besmettelijkere Britste coronamutant rukt op. "We zien in het algemeen wel een dalende lijn in de besmettingen, maar moeten tegelijkertijd vaststellen dat die daling toch nog niet in het tempo gaat waarop je zou hopen", zei Rutte afgelopen vrijdag.

Toch opent het kabinet per volgende week de basisscholen, de kinderopvang en de winkels voor afhaal. Het OMT waarschuwt ervoor dat de opening van de scholen zal leiden tot een toename van de druk op de zorg. Een aantal deskundigen vindt het risico op versoepelingen op dit moment zelfs te groot. Het is geen geheim dat de deskundigen het aantal besmettingen veel verder omlaag willen hebben om aan versoepelingen te kunnen denken.

Desalniettemin heeft het OMT begrip voor "enige versoepeling" vanwege "diverse maatschappelijke afwegingen", die er volgens de deskundigen toe leiden dat "dringend ruimte gewenst is voor perspectief en enige versoepeling". Wat die maatschappelijke afwegingen zijn, is niet bekend.

De verwachting is dat Rutte en De Jonge dinsdag met dat perspectief zullen komen. "Hoe gaan we verder als de besmettingen op een gegeven moment verder zouden dalen?", zo omschreef Rutte vrijdag het exitplan.

Nieuw exitplan moet perspectief bieden, mogelijk fouten met nieuwe rekenmethode

Het kabinet moet met een nieuw soort routekaart komen waarop in grote lijnen uiteengezet wordt hoe Nederland uit de lockdown geraakt. Tot die tijd blijven de overgebleven lockdownmaatregelen van kracht. Als de besmettingscijfers blijven dalen, komt er waarschijnlijk een einde aan de avondklok.

Tegelijkertijd blijft het tijdspad waarbinnen versoepeld kan worden zeer wankel. Hoezeer de nieuwe coronamutaties hun stempel zullen drukken op de volksgezondheid en de zorg is nog niet duidelijk, en ook op het gebied van vaccinaties zijn er nog veel onzekerheden.

Nederland bungelt ook onderaan het vaccinatielijstje. "We zijn te laat begonnen", gaf Rutte toe. "En daardoor zie je dat wij nu nog een achterstand hebben op andere landen." Hij hoopt dat Nederland de achterstand in de komende weken zal goedmaken.

Het ministerie van Volksgezondheid kondigde zondag aan dat door een nieuwe rekenmethode plots ruim 100.000 extra vaccins zouden zijn toegediend, maar moest daar maandag alweer op terugkomen. De nieuwe vaccinatiecijfers kloppen mogelijk toch niet. De Jonge kondigde aan de cijfers nader te bestuderen.

Beschikbaarheid vaccins komende weken 'grootste zorg'

Zolang het kabinet blijft sturen op het aantal coronapatiënten dat de zorg aankan en niet kiest voor het maximaal naar beneden brengen van het aantal besmettingen, zal veel afhangen van de vaccins. Volgens premier Rutte ligt daar de komende weken de grootste uitdaging.

"Wat het probleem voor mij en ons allemaal is, wat mijn grootste zorg is - daar heb ik echt buikpijn van - is de beschikbaarheid van vaccins", aldus Rutte afgelopen vrijdag. "Als je nu ziet hoe al die aantallen de laatste tijd naar beneden worden bijgesteld, maak ik mij er de grootste zorgen over dat we over een paar weken het been hebben bijgetrokken, maar dat we dan zien dat in heel Europa toch te weinig vaccins zijn."

Of het verstandig is geweest om de strategie in 2021 te bouwen op de 'belangrijkste troef', het vaccin, zal de komende weken blijken.