Het vaccin van AstraZeneca is het derde coronavaccin dat is goedgekeurd voor gebruik binnen de Europese Unie. Dit vaccin biedt bescherming tegen de ziekte COVID-19. Dit moet je verder weten.

Wie in Nederland krijgt dit vaccin?

Volgens de recentste vaccinatieplanning krijgen volwassenen met een medische indicatie vanaf half februari het AstraZeneca-vaccin. In deze groep vallen volgens een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid (VWS) in ieder geval de risicogroepen voor ernstige COVID-19 die de Gezondheidsraad in november heeft genoemd. Dit zijn de volgende groepen:

  • Mensen met diabetes
  • Mensen met een hartfunctiestoornis
  • Mensen met afwijkingen of functiestoornissen aan de luchtwegen of de longen
  • Dialyse- en niertransplantatiepatiënten
  • Mensen met een afweerstoornis en mensen die door afweeronderdrukkende medicatie een verminderde weerstand hebben tegen luchtweginfecties

Daarnaast krijgen wijkverpleegkundigen, medewerkers van gehandicapteninstellingen en ggz-medewerkers en -cliënten waarschijnlijk het AstraZeneca-vaccin.

Vanaf mei worden ook volwassenen jonger dan zestig jaar ingeënt met dit vaccin.

Hoe goed beschermt dit AstraZeneca-vaccin mij tegen COVID-19?

Uit twee grote studies blijkt dat het vaccin 60 procent van de mensen van achttien jaar en ouder bescherming biedt tegen de ziekte na besmetting door het virus. Dit betekent dat van de honderd mensen die zonder het vaccin COVID-19 zouden krijgen, na vaccinatie nog veertig personen ziek worden. Het vaccin biedt 85 procent bescherming tegen ernstigste verschijnselen bij mensen die toch ziek worden.

Omdat de meeste deelnemers aan de studies rond het AstraZeneca-vaccin jonger waren, is er nog weinig bewijs voor de werking bij 55-plussers. Volgens het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) kunnen daar nog geen duidelijke conclusies over worden getrokken. Wel is bewezen dat het vaccin veilig is voor de oudere doelgroep.

Inmiddels doen meer 55-plussers mee aan studies naar het vaccin. AstraZeneca zegt spoedig meer gegevens te verwachten. Aangenomen wordt dat het vaccin ook bij hen zal werken.

Hoe het AstraZeneca-vaccin door een voorsprong zo snel af kon zijn
112
Hoe het AstraZeneca-vaccin door een voorsprong zo snel af kon zijn

Hoelang werkt het vaccin?

Dat is nog niet bekend. Zoals bij de meeste coronavaccins is het middel van AstraZeneca daarvoor nog te nieuw.

Vanaf welk moment werkt dit vaccin?

Het vaccin van AstraZeneca bestaat, net zoals de vaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna uit twee doses. Je bent pas na de tweede dosis voor 60 procent beschermd.

Het CBG adviseert de tweede dosis na vier tot en met twaalf weken toe te dienen.

Kun je het coronavirus na vaccinatie nog verspreiden?

Het is nog niet duidelijk hoe goed dit vaccin voorkomt dat je het coronavirus nog kan doorgeven.

Wat zijn de belangrijkste bijwerkingen?

Mensen die het AstraZeneca-vaccin krijgen, hebben vooral last van pijn op de plek van de prik, vermoeidheid en een koortsachtig gevoel. De bijwerkingen zijn meestal mild en houden doorgaans zo'n twee à drie dagen aan.

Hoe zit het met zeldzame bijwerkingen?

In onderzoeksverband kregen ongeveer 24.000 mensen het vaccin van AstraZeneca toegediend. Ook vaccineren de Britten sinds begin januari met dit vaccin. Hierdoor kennen we de veelvoorkomende en iets minder veelvoorkomende bijwerkingen.

Hele zeldzame bijwerkingen, die bijvoorbeeld slechts bij één op de 50.000 mensen voorkomen, kunnen echter nooit helemaal uitgesloten worden. Bij het vermoeden van een ernstige bijwerking moeten fabrikanten dat meteen bij het Europees geneesmiddelenbureau (EMA) melden.

Voor wie is dit vaccin niet geschikt?

Het vaccin voor AstraZeneca is toegelaten voor gebruik bij volwassenen vanaf achttien jaar.

Kinderen en zwangere vrouwen zijn uitgesloten van deelname aan klinische studies. Dat betekent dat er geen gegevens zijn over de veiligheid van het vaccin bij die groepen.

Het vaccin is niet geschikt voor mensen die allergisch zijn voor een van de ingrediënten. De ingrediënten zijn hier te vinden.

Zwangere vrouwen wordt geadviseerd te overleggen met hun huisarts en een risicoafweging over mogelijke vaccinatie te maken.

Hoe werkt dit vaccin?

Het vaccin van AstraZeneca maakt gebruik van een verkoudheidsvirus dat bij chimpansees voorkomt. Dit verkoudheidsvirus is zo veranderd dat het zich niet meer kan vermenigvuldigen en je dus onmogelijk ziek kan maken.

Daarnaast is ervoor gezorgd dat het virus in het vaccin zo is aangepast dat, als het virus is ingespoten, het ervoor zorgt dat je lichaam kleine stukjes van het coronavirus aan gaat maken. Van deze stukjes kan je geen COVID-19 krijgen, maar ze trainen je immuunsysteem wel. Door deze training kan je lichaam het coronavirus snel onschadelijk maken, voor het geval je hiermee in aanraking komt.

Wat als het coronavirus verandert?

Het coronavirus verandert constant een beetje. De meeste van deze veranderingen hebben geen effect op de effectiviteit van vaccins. Het is wel mogelijk dat er veranderingen optreden die ervoor zorgen dat vaccins minder goed werken.

Volgens het Britse medicijnagentschap MHRA zijn er geen aanwijzingen dat het vaccin van AstraZeneca minder goed werkt tegen die nieuwe varianten van het coronavirus die de afgelopen maanden zijn opgedoken. Hier wordt nog wel onderzoek naar gedaan.

Onderzoekers van de University of Oxford, die betrokken waren bij de ontwikkeling van dit vaccin, bekijken wel of het mogelijk is om, als dit nodig is, het vaccin binnen 48 uur aan te passen.