Honderden mensen zijn in de afgelopen dagen opgepakt wegens mogelijke betrokkenheid bij de avondklokrellen. Enkelen van hen zijn deze week al voor de rechter verschenen, vele anderen volgen vrijdag of binnenkort. NU.nl beantwoordt vier vragen over de vervolging.

Worden dit taakstraffen of verdwijnen ze achter de tralies?

Vanwege de enorme impact van de rellen is de afgelopen dagen harde taal gesproken in de rechtbank. Vanuit officieren van justitie volgden stevige requisitoirs, meer dan eens uitmondend in een eis tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf, om een duidelijk signaal af te geven aan de samenleving.

Ze werden hierin gevolgd door de rechters. Zo moet een negentienjarige man twee maanden de cel in omdat hij een steen naar een politiebus gooide in de Haagse Schilderswijk. Een twintiger uit Amersfoort die in zijn woonplaats hetzelfde deed, kreeg twee maanden gevangenisstraf opgelegd, waarvan een maand voorwaardelijk.

Een zwakbegaafde man woensdag negentig dagen cel opgelegd, waarvan zestig voorwaardelijk, omdat hij onder invloed stenen naar de politie gooide op het Museumplein in Amsterdam.

Niet alleen naar aanleiding van geweldsdelicten zijn inmiddels celstraffen opgelegd, maar ook in opruiingszaken. Het gaat hierbij om mensen die online hebben opgeroepen tot rellen.

Voorbeelden van straffen voor opruiing die deze week zijn opgelegd

  • Een man (35) uit Bavel kreeg vier maanden cel, waarvan twee voorwaardelijk, na het plaatsen van een oproep tot gewelddadig verzet op Facebook
  • Een Tilburger (47) moet drie maanden achter de tralies omdat hij online zei dat iemand zijn wapen mocht ophalen om op het politiebureau te schieten
  • Een man uit Den Dolder (32) kreeg ook drie maanden cel, nadat hij geweldsdelicten opperde in een WhatsApp-groep

Het Openbaar Ministerie (OM) in Oost-Brabant heeft al laten weten met forse (cel)strafeisen te gaan komen voor de relschoppers in Den Bosch en Eindhoven, waar deze week een ravage is aangericht.

"Daarnaast nemen wij geweld tegen hulpverleners, tegen agenten, tegen journalisten zeer serieus. Word je daarvan verdacht? Dan kun je een dubbele strafeis verwachten."

Wie alleen aanwezig was bij de rellen, maar niemand heeft aangevallen en niets heeft vernield, kan uiteraard rekenen op een lagere straf dan iemand die met stenen heeft gegooid of ander geweld heeft gebruikt. Zo heeft het OM in Noord-Holland een aantal bij de rellen opgepakte meerderjarigen beboet omdat zij de avondklok overtraden of geen identiteitsbewijs op zak hadden.

Geweldplegers in meerdere steden de straat op om avondklok
98
Geweldplegers in meerdere steden de straat op om avondklok

Onder de opgepakte mensen zijn veel jongeren. Maakt hun leeftijd uit?

Dat maakt zeker uit. Minderjarigen tot 17 jaar worden berecht volgens het jeugdstrafrecht en jongeren van 18 tot 23 jaar volgens het volwassenenstrafrecht. Een rechter kan daar, als daar aanleiding voor is, wel van afwijken. Zo kan iemand van 22 jaar oud volgens het jeugdstrafrecht berecht worden als daar aanleiding toe is.

De maximale straffen in het jeugdstrafrecht liggen lager. De maximale duur van jeugddetentie is twee jaar.

Waarom voor sommigen (super)snelrecht?

Het OM is erop gebrand zo snel mogelijk de makkelijkere strafzaken af te handelen. Zaken die qua bewijslast niet heel moeilijk zijn, bijvoorbeeld doordat iemand op heterdaad is betrapt op het gooien van een steen, lenen zich voor (super)snelrecht.

Bij supersnelrecht worden verdachten binnen drie tot zes dagen berecht. Daarnaast bestaat er snelrecht: dan komt iemand binnen zeventien dagen voor de politierechter.

Deze politierechters doen in hun eentje de zaak af. Zodra een strafeis hoger uitkomt dan twaalf maanden, moet de zaak behandeld worden door een meervoudige kamer. Drie rechters buigen zich er dan over.

Hoe zit dat met het verhalen van de schade?

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) liet al snel na de eerste rellen weten dat de schade verhaald zal gaan worden op de relschoppers. "Dat betekent dat je zomaar, zonder dat je verzekerd bent, ineens 10.000 euro aan schade moet gaan vergoeden", aldus Grapperhaus.

Naast dat ze een strafblad krijgen, zullen sommige veroordeelden straks ook met een forse schuld kampen. Het OM in Oost-Brabant heeft inmiddels bij enkele verdachten auto's in beslag genomen, beslag gelegd op de bankrekeningen en loonbeslag opgelegd.

"Dit geld kan later gebruikt worden om de gedupeerden te compenseren. Wij zijn nu bezig om ook beslag te leggen op vermogen en goederen van andere verdachten."