Behalve over de besmettelijkere Britse variant maakt het OMT zich ook zorgen over varianten van het coronavirus uit Zuid-Amerika en Zuid-Afrika. Bij deze twee varianten is er bezorgdheid dat ze de kans op een tweede besmetting met het coronavirus vergroten. Dit weten we nu.

Woensdag maakten Zuid-Afrikaanse wetenschappers bekend dat de Zuid-Afrikaanse variant deels lijkt te ontsnappen aan de afweer die mensen na een besmetting met de originele variant hebben opgebouwd. Antistoffen die mensen na een 'normale' corona-infectie hebben aangemaakt, lijken minder goed te werken tegen de Zuid-Afrikaanse variant.

Daarnaast waarschuwen de Zuid-Afrikaanse wetenschappers dat een variant die in Brazilië is ontdekt, belangrijke overeenkomsten vertoont met de variant die zij hebben onderzocht. De angst is dat deze varianten ervoor zorgen dat mensen vaker voor een tweede keer geïnfecteerd raken met het coronavirus.

Bij de Britse variant lijkt dit niet aan de hand. Hier lees je wat we nu weten over deze variant.

Hoe ontdekt werd dat de Britse coronavariant besmettelijker is
87
Hoe ontdekt werd dat de Britse coronavariant besmettelijker is

Afweer meer dan alleen neutraliserende antistoffen

Viroloog Bart Haagmans van het Erasmus MC legt uit dat het geen goed teken is dat de Zuid-Afrikaanse variant deels bestand lijkt tegen de afweer die na een infectie met de originele variant wordt opgebouwd. Haagmans benadrukt echter dat we nog niet weten wat dit in de praktijk betekent.

De Zuid-Afrikaanse wetenschappers hebben alleen gekeken naar zogenaamde neutraliserende antistoffen. Deze antistoffen zijn een belangrijk deel van de afweer, want ze zijn in staat om een virus snel onschadelijk te maken als je er een tweede keer mee in aanraking komt. De afweer die je opbouwt na een infectie bestaat echter uit meer dan alleen deze antistoffen. "Je kan dus mogelijk nog steeds (deels) beschermd zijn", aldus Haagmans.

Wat betekent dit voor de vaccins die nu zijn ontwikkeld?

Wat weten we eigenlijk over de werking van vaccins tegen deze varianten? Het is volgens Anke Huckriede, hoogleraar Vaccinologie aan het UMCG, niet aannemelijk dat de vaccins die nu zijn ontwikkeld tegen COVID-19, helemaal niet meer effectief zijn tegen deze varianten.

Het is wel mogelijk dat de vaccins iets minder goed werken. Dat wordt volgens Huckriede op dit moment druk onderzocht. Onderzoekers van BioNTech ontdekten al dat het vaccin dat ze samen met Pfizer hebben ontwikkeld, even goed lijkt te werken bij een besmetting met de Britse variant als bij de originele variant. Ook bleek dat het vaccin kan voorkomen dat je ziek wordt van de Zuid-Afrikaanse variant. "Kleine verschillen" die tijdens onderzoek zijn waargenomen, hebben waarschijnlijk niet tot gevolg dat het vaccin in die gevallen veel minder effectief is, melden de onderzoekers.

Haagmans legt uit dat het naast laboratoriumonderzoek ook belangrijk is om mensen die al gevaccineerd zijn goed in de gaten te houden. Raken gevaccineerde mensen nog besmet? En zo ja, raken ze opvallend vaak met één variant besmet?

"Je wil dan ook weten hoe vaak zo'n infectie leidt tot ziekenhuisopname. Misschien kunnen sommige varianten gevaccineerde mensen toch redelijk vaak besmetten, maar wordt iemand door vaccinatie alleen nog maar mild ziek en zijn er maar heel weinig ziekenhuisopnames."

Kan het vaccin worden aangepast?

Als het nodig blijkt, moet het volgens Huckriede niet al te moeilijk zijn om de vaccins die nu zijn ontwikkeld aan te passen. The Telegraph meldde donderdag dat onderzoekers van de University of Oxford bekijken of ze het vaccin dat ze samen met AstraZeneca hebben ontwikkeld, binnen 48 uur kunnen aanpassen op nieuwe varianten. Ook is het volgens Huckriede mogelijk dat je voor goedkeuring van zo'n aanpassing een minder uitgebreid onderzoek hoeft op te zetten dan voor goedkeuring van het originele vaccin.

Bijna alle vaccins die Nederland wil gaan gebruiken, bestaan uit twee dosissen. Haagmans legt uit dat als het vaccin moet worden aangepast, dit niet automatisch betekent dat je weer twee dosissen nodig hebt van bijvoorbeeld het Pfizer-vaccin om beschermd te zijn tegen een nieuwe variant. "Wellicht is, als je al gevaccineerd bent, één extra prik voldoende om goed beschermd te zijn tegen nieuwe varianten."

Hoe het AstraZeneca-vaccin door een voorsprong zo snel af kon zijn
112
Hoe het AstraZeneca-vaccin door een voorsprong zo snel af kon zijn