De EU-leiders zitten vol vragen over de aanvoer van coronavaccins. Op hun coronavideovergadering donderdagavond zoeken ze naar manieren om snel meer mensen te kunnen inenten, nu nog besmettelijker virusvarianten zich aandienen.

Premier Mark Rutte en zijn collega's hebben "veel vragen over de transparantie en de planning van de leveringen van de verschillende vaccins", zegt een EU-bron.

De boodschap van fabrikant Pfizer dat de bevoorrading de komende weken wat vertraging oploopt, wekte afgelopen week in veel EU-landen grote bezorgdheid. Pfizer is de fabrikant van het eerste vaccin dat in de EU gebruikt mocht worden.

Regeringen willen weten waar ze op kunnen rekenen. Dat is bijvoorbeeld nodig om te beslissen of ze doses achter de hand moeten houden om ingeënte mensen de noodzakelijke tweede prik te kunnen toedienen. Anders kunnen ze die vast gebruiken voor nieuwe groepen.

Komende week levert Pfizer weer zoveel vaccins als eerder was aangekondigd, heeft het bedrijf de Europese Commissie volgens een commissiewoordvoerder verzekerd. Daarna zou de fabrikant, die het vaccin samen met het Duitse BioNTech ontwikkelde, zelfs meer doses kunnen aanvoeren dan eerder afgesproken.

Over een andere belangrijke kwestie, het beperken van grensverkeer binnen de EU, waren de eerste twaalf leiders die aan het woord kwamen volgens de ingewijde eensgezind. Niet-noodzakelijke reizen van het ene naar het andere EU-land moeten worden ingeperkt, zouden ze vinden. Maar de Europese binnengrenzen mogen niet weer dicht, zoals vorig voorjaar gebeurde, waarschuwt de Europese Commissie.

De EU-leiders spraken ook over vaccinatiebewijzen voor wie tegen het coronavirus is ingeënt. Mochten die er komen, dan kunnen ze vooralsnog niet dienen om reizen gemakkelijker te maken, is tot dusver volgens de EU-bron de teneur.

Sneltest in hele Europe Unie geldig

De uitslag van een coronatest wordt straks geldig in heel de Europese Unie. Dat geldt voor zowel een sneltest als de vertrouwde, zogeheten PCR-test. Mits de test is goedgekeurd voor gebruik en de uitslag is vastgesteld door een officiële gezondheidsdienst, hebben de EU-landen afgesproken.

De verwachtingen van de snelle antigeentests, die binnen een half uur aantonen of je het coronavirus onder de leden hebt, zijn hoog. Volgens de Europese Commissie kunnen ze een nuttige aanvulling zijn op de PCR-tests. Die zijn nog wel betrouwbaarder, maar ze moeten naar het laboratorium en dat vergt tijd.

Tests moeten bestand zijn tegen nieuwe varianten

De EU-landen gaan een lijst opstellen van erkende sneltests, hebben ze eensgezind afgesproken. Die lijst moet wel bestand blijven tegen de opkomst van nieuwe virusvarianten. Tests die zo'n mutant niet herkennen worden afgevoerd, en nieuwe scherpere tests kunnen worden toegevoegd, is de bedoeling.

De lidstaten leggen verder vast wanneer zo'n test gebruikt zou kunnen worden. Bijvoorbeeld voor mensen die in contact zijn geweest met besmette personen, of bij een uitbraak in een verpleegtehuis of school.

De erkenning van elkaars coronatests is "essentieel om grensverkeer en de opsporing van besmette personen over landsgrenzen heen mogelijk te maken", aldus de lidstaten. Zo vraagt Nederland bijvoorbeeld een negatieve sneltestuitslag van vlieg- en bootreizigers.