Vanaf zaterdag is de avondklok in Nederland een feit. Wie dan geen geldige reden heeft om tussen 21.00 uur en 4.30 uur naar buiten te gaan, moet thuisblijven. Na de persconferentie hadden veel gebruikers van ons reactieplatform NUjij echter nog vragen. Hieronder de antwoorden op de meestgestelde vragen.

Is het nu wel zeker dat de avondklok wordt ingevoerd?

Ja. Het was woensdag nog 'slechts' een plan van het kabinet, maar donderdag heeft ook de Tweede Kamer ermee ingestemd. Je kunt er vanaf zaterdag 21.00 uur dus niet meer omheen.

Is die avondklok echt nodig? Het aantal nieuwe besmettingen daalt toch?

Op beide vragen is het antwoord 'ja', aldus het kabinet en het OMT. Hoewel het totale aantal nieuwe besmettingen daalt, vinden beide de avondklok echt nodig. Er zijn namelijk twee virusvarianten in Nederland: het 'klassieke' COVID-19-virus en de besmettelijkere Britse variant. Met de oorspronkelijke variant van het virus gaat het relatief goed: het aantal nieuwe besmettingen met deze variant daalt. Maar het aantal mensen dat met de besmettelijkere Britse variant besmet raakt, stijgt juist. De 'R' daarvan ligt op 1,3. Dus honderd personen die met de Britse virusvariant besmet zijn, infecteren samen gemiddeld 130 anderen, die op hun beurt samen 169 anderen besmetten, die weer 220 anderen infecteren, enzovoorts.

Kortom: er raken in een steeds sneller tempo steeds méér mensen besmet met de Britse variant van het coronavirus.

En meer besmettingen hebben ook meer ziekenhuisopnames tot gevolg. Maar de ziekenhuizen liggen nu al behoorlijk vol.

Door nu op de rem te trappen en (onder meer) een avondklok in te voeren, vertragen we die hausse aan besmettingen. Elke besmetting levert immers een keten van volgende besmettingen op. Doorbreek je die keten door mensen 's avonds binnen te houden, dan zijn er vroeg of laat minder ziekenhuisbedden nodig dan zónder avondklok.

De uitzonderingen

  • Bij een calamiteit.
  • Als je dringend (medische) hulp nodig hebt.
  • Als een hulpbehoevende persoon of een dier dringend (medische) hulp nodig heeft.
  • Als je van je werkgever voor werk naar buiten moet.
  • Als je naar het buitenland reist of terugkeert naar Nederland.
  • Als je onderweg bent in verband met een uitvaart en dit kunt aantonen.
  • Als je onderweg bent in verband met een bezwaar- of beroepschriftenzitting of een oproep van een rechter of officier van justitie en dit kunt aantonen.

Is het idee van een avondklok dat je om 21.00 uur echt thuis bent of kun je daarna ook nog onderweg naar huis zijn?

Je moet om 21.00 uur thuis zijn.

Is een digitaal exemplaar van de verklaring(en) afdoende om je op straat te mogen bevinden? Of heb je echt een papieren versie nodig?

Een digitale versie mag ook. De in te vullen verklaring(en) vind je hier. Die kun je printen en met de pen invullen of digitaal invullen en vervolgens opslaan op je smartphone.

Afhankelijk van jouw specifieke situatie heb je geen, één of twee verklaringen nodig. Hier lees je wat voor jou van toepassing is.

Mag je je hond na 21.00 uur nog wel uitlaten?

Ja, mits je die aangelijnd houdt en je bovendien in je eentje gaat.

In tegenstelling tot de meeste andere uitzonderingen hoef je trouwens bij het uitlaten van je hond geen verklaring bij je te dragen.

Mag je na 21.00 uur dan ook je kat, exotische huisdier en/of kleuter uitlaten?

Nee (ook niet aan een riem). Je mag alleen honden uitlaten.

Mag je je paard of pony na 21.00 uur nog verzorgen als dat overdag niet kan?

Ja, dat mag als die zorg noodzakelijk is, aldus een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Dan moet je voor vertrek wel het overheidsformulier Eigen verklaring downloaden, invullen en ondertekenen.

Mag je je vuilnis nog buiten zetten?

Officieel niet, want dat is niet noodzakelijk. Je kunt je natuurlijk afvragen of je daadwerkelijk in de problemen zult komen als je de kliko even op de stoep parkeert, maar nee: strikt genomen mag je voor zoiets niet de straat op.

Mag ik nog wel bij mijn oude moeder langs als ze zich plotseling ziek voelt of om haar te helpen met douchen?

Ja. Mantelzorg is een geldige reden om naar buiten te gaan, net als wanneer iemand dringend (medische) hulp nodig heeft.

Waar kan ik dan een ontheffingspapiertje voor mantelzorg halen? Of gaat de lokale veldwacht mij op mijn blauwe ogen geloven als ik vertel dat ik op pad ben om mijn vader te helpen?

Je hebt hiervoor het overheidsformulier Eigen Verklaring nodig, dat hier te vinden is. Dat formulier moet je invullen en ondertekenen voor je naar buiten gaat.

Overigens heeft MantelzorgNL, de landelijke vereniging voor mantelzorgers, ook een verklaring op zijn eigen website staan. Hoewel de verklaring volgens MantelzorgNL in overleg met het ministerie van Volksgezondheid is opgesteld, geldt die (vooralsnog) niet als officiële verklaring, aldus een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Je kunt dus beter de officiële Eigen verklaring gebruiken.

Als mijn oude moeder van de trap is gevallen en door de telefoon gilt van de pijn, ga ik toch niet eerst zo'n formulier downloaden?

Nee. Bij een calamiteit hoeft het niet. (Bij terugkeer uit het buitenland en het uitlaten van de hond trouwens ook niet).

Hoe bewijs ik dat ik voor mijn werk de straat op mag? Bijvoorbeeld met het toegangspasje van dat werk?

Een toegangspasje is geen bewijs. Bijna iedereen die op straat komt, moet het ingevulde en ondertekende formulier Eigen verklaring avondklok meenemen, dat hier te downloaden is.

Kom je voor je werk op straat en/of moet je van en naar je werk reizen omdat je niet kunt thuiswerken, dan heb je naast de Eigen verklaring ook een werkgeversverklaring nodig. Politiemedewerkers, brandweerlieden, ambulancepersoneel en internationaal goederenvervoer zijn uitgezonderd van de avondklok en hebben geen werkgeversverklaring en/of eigen verklaring nodig.

Ik ben zzp'er en werk als koerier. Soms heb ik lange dagen en ben ik pas laat thuis. Hoe los ik dit op? Schrijf ik zelf een werkgeversverklaring of mag ik gewoon niet meer zo laat werken?

Zzp'ers moeten die werkgeversverklaring zelf regelen. Die is hier te downloaden, in te vullen en ondertekenen.

Als zzp'er heb je immers je eigen bedrijf, dus ben je je eigen werkgever en moet je de verklaring voor jezelf regelen.

"Dan moet je wel op straat aan het doen zijn waarvoor de verklaring is afgegeven, zoals pakketjes bezorgen", benadrukt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Mag je nog wel maaltijden laten thuisbezorgen?

Ja, de bezorging van eten valt onder (noodzakelijk) werk en is dus toegestaan.

Mag je nog maaltijden afhalen?

Nee. Dat stopt om 20.45 uur, zodat elke afhaler uiterlijk om 21.00 uur thuis is.

Mag ik na 21.00 uur nog wel naar fysiotherapie of een andere vorm van zorg?

Alleen als het "dringende medische zorg" betreft. Maar fysiotherapie is meestal niet dringend, zegt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid tegen NU.nl. Naar bijvoorbeeld de huisartsenpost of de spoedeisende hulp gaan, mag natuurlijk wel.

Mijn dochter staat op het punt te bevallen en heeft mij gevraagd haar zoon op te vangen als het zover is. Mochten de weeën midden in de nacht op gang komen, kan ik daar dan naartoe rijden zonder in overtreding te zijn?

Dat klinkt als dringende hulp of zelfs een calamiteit, dus: ja.

Waarom mag je wel naar buiten om de hond uit te laten, maar niet alleen naar buiten gaan om te gaan hardlopen (dit is erg gezond en goed om zowel mentaal als fysiek weerstand op te bouwen)? Je kunt dan helemaal niemand besmetten.

Het kabinet wil een zo overzichtelijk mogelijke regeling, zonder allerlei uitzonderingen. Die maken de handhaving namelijk lastiger. Je kunt dus alleen nog naar buiten als het strikt noodzakelijk is. Hardlopen is zeker gezond, maar kan vast ook op andere momenten in de week.

Worden mijn boodschappen nog wel bezorgd?

Ja, bezorging mag na 21.00 uur ook nog.

Daarentegen mag je maar tot 20.45 uur boodschappen ophalen bij pick-uppoints, zodat je op tijd thuis bent.

Hoe zit het met dak- en thuislozen?

Als ze geen gebruik willen maken van de maatschappelijke opvang, mogen ze wel tijdens de avondklokuren op straat zijn.

Gaan de supermarkten eerder dicht, zodat de medewerkers op tijd thuis zijn?

Ja. Winkels die levensmiddelen verkopen, moeten uiterlijk om 20.45 uur de deuren sluiten.

Wat betekent dit voor de dienstregeling van het openbaar vervoer? Rijden er bijvoorbeeld minder bussen of kortere treinen?

Het openbaar vervoer zal blijven rijden. Wel is het zo dat het ov ook tijdens de avondklok bedoeld is voor noodzakelijke reizen.

Omdat er met een avondklok een striktere definitie van 'noodzakelijke reizen' is dan voorheen, zullen waarschijnlijk (nog) minder mensen gebruikmaken van het openbaar vervoer. Toch wordt de dienstregeling vooralsnog niet afgeschaald.

"Vervoerbedrijven en hun opdrachtgevers kunnen op basis van de praktijk kijken of de avondklok grote gevolgen heeft voor de dienstregeling en of frequenties in de avonduren moeten worden aangepast", zegt voorzitter van branchevereniging OV-NL Pedro Peters. "Wanneer dit het geval is, communiceren de vervoerders hier zelf over."

Overigens zal het ov-personeel zelf geen avondklokverklaringen gaan controleren. Dat is aan de politie.

Sinds het begin van de coronacrisis, vorig jaar, heeft de NS al afgeschaald en rijden er veel minder treinen. Ook rijden er minder nachttreinen.

Hoe gaat het in zijn werk als je voor werk met het ov moet reizen en nu verplicht wordt om in de spits te reizen, terwijl je normaal gesproken buiten de spits met een aanzienlijk verschil in prijs kunt reizen vanwege voordeeluren?

Daar heeft de overheid geen maatregelen voor opgesteld. Je kunt overleggen met je werkgever in de hoop dat die coulant is. Maar 'buiten de spits reizen is goedkoper' is in elk geval geen geldige reden om tijdens de avondklok toch buiten te zijn.

Mogen topsporters nog in de avond trainen? En mogen wedstrijden in het betaalde voetbal nog doorgaan?

Dat is aan de werkgevers van die sporters, laat een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie aan NU.nl weten. Als zij het werk van hun werknemers (in dit geval de sporters) noodzakelijk achten, kunnen ze ervoor zorgen dat die sporters een verklaring krijgen waarmee ze over straat kunnen om naar het sportveld of de sporthal te komen.

Verwacht wordt dat de werkgevers (clubs) dit zullen regelen. Dus ja, dan kunnen topsporters gewoon doortrainen en -spelen.