Tientallen ziekenhuizen kunnen door de coronacrisis niet langer alle noodzakelijke zorg verlenen. Het gaat hierbij om zogeheten urgente zorg. Dat is zorg die binnen zes weken verleend moet worden, zoals operaties en behandelingen wegens kanker.

Steeds meer ziekenhuizen hebben problemen met het leveren van de zogeheten kritisch planbare zorg, blijkt uit meldingen die de ziekenhuizen doen bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De NZa publiceert later woensdag de wekelijkse rapportage.

Het was de bedoeling van het kabinet dat hooguit niet-spoedeisende planbare zorg stilgelegd zou worden wegens de stijgende druk op de ziekenhuizen en hun personeel. Daaronder vallen ingrepen die wat langer dan zes weken kunnen wachten, zoals heupoperaties. Dringender zorg moet doorgaan.

"We hadden ons een week geleden als doel gesteld om de urgente zorg niet af te schalen. Dat is niet gelukt", zegt een woordvoerder van het Landelijke Netwerk Acute Zorg (LNAZ) woensdag tegen NU.nl.

"Het zwarte scenario, zoals in Italië in het voorjaar waarbij keuzes gemaakt moeten worden tussen patiënten, is nog niet in beeld", aldus de woordvoerder.

Wel voorziet ze dat de urgente zorg verder afgeschaald zal moeten worden als het aantal ziekenhuisopnames blijft stijgen. Op die manier kan meer ruimte gecreëerd worden.

Tekort aan medisch personeel

Momenteel loopt het aantal beschikbare bedden en zorgcapaciteit in de ziekenhuizen hard terug. Dinsdag is er een recordaantal nieuwe coronapatiënten (178) opgenomen. Nu zijn er ruim elfhonderd bedden over voor zowel patiënten met als zonder COVID-19, blijkt uit cijfers van het Landelijk Consortium Patiëntenspreiding (LCPS).

Maar de zorg loopt volgens de woordvoerder vooral op het tandvlees vanwege het tekort aan medisch opgeleide medewerkers vanwege ziekte, uitval en vermoeidheid.

Een noodhospitaal met extra bedden biedt daarom niet per se uitkomst. Ook Defensie, dat in Nederland op verschillende punten hulp biedt in de zorg, heeft niet oneindig veel krachten die kunnen bijspringen. "Zij hebben maar een beperkt aantal medisch opgeleide medewerkers."

Acute zorg, ingrepen die binnen 24 uur uitgevoerd moeten worden, gaan wel overal nog door. Maar het afschalen van de urgente zorg gaat mogelijk wel ten koste van andere patiënten, aldus de woordvoerder.

"Zo kan het uitstellen van de zorg aan kankerpatiënten er mogelijk voor zorgen dat het aantal gezonde levensjaren achteruitgaat."

'Kunnen geen verdere stijging veroorloven'

Het kabinet hield al rekening met een piek in ziekenhuisopnames in januari, vanwege het stijgende aantal besmettingen in december. Als alles goed gaat, zorgt de op 15 december afgekondigde lockdown ervoor dat de druk op de ziekenhuizen daarna daalt. De meeste mensen die nu worden opgenomen, zijn namelijk vóór de lockdown besmet geraakt.

Maar de voorspelde stijging lijkt ongeveer twee dagen voor te liggen op schema. Zo had het totale aantal opgenomen coronapatiënten pas op donderdag meer dan 2.700 moeten bedragen, een grens die dinsdag al gepasseerd is volgens de woordvoerder.

"We weten dat het nog even doorstijgt. Maar het is daarna wel echt noodzakelijk dat het aantal gaat dalen. We kunnen ons dan geen verdere stijging veroorloven."