Terwijl het RIVM maandag opnieuw een daling van het aantal positieve coronatesten optekende, staat het kabinet voor een duivels dilemma: moeten er extra maatregelen genomen worden om de zorg sneller te ontlasten, of zijn de maatschappelijke en economische gevolgen van een strengere lockdown te groot? Dinsdag geven premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) duidelijkheid.

Stapje voor stapje neemt het aantal geregistreerde besmettingen in de afgelopen dagen voorzichtig af. Waar het RIVM vrijdag nog 11.127 positieve tests meldde, ligt dat aantal maandag op 8.306.

Maar de cijfers schommelen en het systeem kampt regelmatig met registratieproblemen. "Wij kijken ook niet per dag naar de besmettingscijfers", zei premier Mark Rutte afgelopen vrijdag. De weekcijfers, trends die het RIVM ziet, het percentage besmettingen en de ziekenhuisopnames spelen een net zo belangrijke rol.

Data zijn 'te wiebelig', zorg wil daling zien

En hoewel de besmettingen dalen, is het nog te vroeg om te spreken van een trendbreuk. Daarvoor zijn de cijfers "te wiebelig" zegt een betrokkene.

Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg, noemt de daling "gunstig" maar wijst erop dat het te traag gaat. "Het zijn nog steeds substantiële aantallen", aldus Kuipers die met de ziekenhuizen nog steeds wacht op een ommezwaai: geen afvlakking, maar een daling wil hij zien.

"De instroom is nog steeds te hoog. Dit betekent dat we nog heel lang een substantiële aanwas in ziekenhuizen krijgen." Vanuit het perspectief van de zorg gezien is het wat Kuipers betreft glashelder: strenger ingrijpen zorgt ervoor dat de druk op de zorg ook sneller verlicht. Op die manier kan de uitgestelde zorg voor mensen die nu niet geholpen kunnen worden sneller hervat worden.

Kabinet kan dierentuinen, sportclubs en scholen sluiten

Om dat te bereiken zitten er nog voldoende tools in de gereedschapskist met maatregelen. Zondag en maandag overlegde het kabinet over onder meer het sluiten van sectoren die zorgen voor 'bezoekersstromen', zoals musea, pretparken en dierentuinen, maar ook het sluiten van fitnessclubs, zwembaden en seksclubs.

Ook wordt overwogen om de maximale groepsgrootte verder te beperken tot maximaal twee personen. Een van de maatregelen die snel grote impact op het reproductiegetal zou hebben is het sluiten van de scholen. In de routekaart staat de optie om weer over te gaan tot online onderwijs voor het het mbo en hoger onderwijs. Een sluiting van het lager onderwijs en de middelbare scholen ligt gevoeliger, vanwege de gevolgen voor de ontwikkeling van de kinderen.

Dat is de lastige afweging nu de cijfers het kabinet niet een duidelijke richting bieden. "Het gevoel is nu dat we met de besmettingsaantallen op een plateau staan, maar de aantallen zijn nog steeds hoog", zegt een ingewijde. De huidige cijfers blijven de zorg zwaar onder druk zetten met als gevolg dat alle uitgestelde zorg en uitgestelde operaties over een paar weken tot een nieuwe zorggolf kunnen leiden.

Zorg niet meer alleen op eerste plaats, ook aandacht voor 'mentale gezondheid'

Alsnog hard ingrijpen lijkt verleidelijk, maar anders dan in het begin van de coronacrisis staat de zorg niet meer alleen op de eerste plek. "We kijken ook naar de economie en naar de vraag wat we als samenleving en als mensen ook mentaal kunnen dragen", zei Rutte op de persconferentie vorige week.

Binnen de ministersploeg zijn de meningen verdeeld over welke maatregelen genomen kunnen worden. Dat toont ook direct de zwakte aan van de routekaart die juist voor voorspelbaarheid en duidelijkheid had moeten zorgen.

Betrokkenen melden nadrukkelijk dat er nog geen besluiten zijn genomen. Maandagavond volgt nog overleg met de 25 veiligheidsregio's. Dinsdag komt het ministerieel crisisteam nog een keer bij elkaar om een definitief besluit te nemen.

Durft het kabinet het op basis van deze cijfers aan om te wachten met harder ingrijpen, of luistert het naar de zorgen van de zorg en kondigt het dinsdag een verscherping aan? Ernst Kuipers weet het wel: "Extra maatregelen hebben sowieso effect op de snelheid van de daling." Maar ook hij weet dat het kabinet de maatschappelijke en economische gevolgen wil meenemen. Die afweging staat dinsdag misschien wel centraler dan ooit.