Het is voor scholieren en docenten onmogelijk te weten of ze het mondkapjesadvies van de overheid goed naleven. Of het mondkapje na elke leswissel vervangen moet worden, is namelijk onbekend. Het RIVM en het ministerie van Onderwijs wijzen naar elkaar voor uitsluitsel, blijkt uit onderzoek van NU.nl. Schoolgaanden met een kleine portemonnee kúnnen bovendien niet eens zo vaak een mondkapje verwisselen, vreest scholierenvakbond LAKS.

Volg de laatste ontwikkelingen rondom mondkapjes Ontvang meldingen bij nieuwe berichten over mondkapjes

Wegwerpmondkapjes, waar volgens het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) ongeveer de helft van de leerlingen gebruik van maakt, moeten volgens de overheidsrichtlijnen na gebruik weggegooid worden.

Dat zou strikt genomen betekenen dat leerlingen bij iedere lokaalwissel, bij iedere pauze en bij ieder toiletbezoek een nieuw mondkapje op moeten zetten, als zij een eerder exemplaar in het leslokaal hebben afgezet. Afhankelijk van het lesrooster kan dat per scholier oplopen tot zeker acht benodigde exemplaren per lesdag, en een enorme berg afval.

Waarom kan je wegwerpbare mondkapjes niet (langdurig) hergebruiken?

  • Nadat een mondmasker een aantal keer op- en afgedaan is, lijkt de pasvorm te verminderen. Ook kan een kapje maar een bepaalde hoeveelheid speekseldruppels tegenhouden voordat de effectiviteit afneemt. Een ander risico van hergebruik is dat eventuele virusdeeltjes die op het masker zitten, bij het opnieuw op- en afzetten op de handen kunnen komen (als het mondkapje niet zoals bedoeld alleen bij de elastieken wordt vastgepakt). Zo kan het virus mogelijk verder worden verspreid.

De andere helft van de scholieren maakt volgens het LAKS gebruik van de duurzamere stoffen mondmaskers. Deskundigen adviseren om die exemplaren na ieder gebruik te wassen op 60 graden, waardoor leerlingen alsnog meerdere (duurdere) mondkapjes moeten meenemen.

Daarnaast moeten de stoffen mondkapjes op een zo steriel mogelijke manier opgeslagen worden, zoals in een afgesloten zak of bak. De overheid raadt het opbergen in een tas, jaszak of broekzak af. Wegwerpexemplaren "kunnen niet bewaard worden", aldus Rijksoverheid.nl.

'Geen signalen dat leerlingen meerdere mondkapjes meenemen'

De Rijksoverheid adviseert tevens een mondkapje niet steeds op en af te zetten, wat haaks staat op de vrijheid die het scholenadvies biedt om het masker af te zetten als de les begint en na afloop weer op te doen.

Meerdere mondkapjes van huis meenemen zou gezondheidsrisico's zo klein mogelijk houden. "Maar er zijn geen signalen dat leerlingen dat doen", erkent het LAKS. De Algemene Onderwijsbond (AOb) weet desgevraagd niet of leraren wél voldoende mondkapjes meenemen.

Het LAKS vervolgt: "Wij weten ook niet of alle gezinnen met middelbare scholieren voldoende financiële armslag hebben om tientallen mondkapjes per week aan te schaffen." Het mondkapjesadvies stond bij de organisatie om die reden al op de radar. Als het huidige advies onveranderd blijft, pleit LAKS voor financiële hulp vanuit gemeenten en scholen, om leerlingen te voorzien van voldoende (wegwerp)mondmaskers.

Bij presentatie van advies werd hergebruik niet aangestipt

Navraag bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het RIVM levert geen verduidelijking op: de verantwoordelijkheid om alle aspecten van het gepresenteerde mondkapjesadvies te kennen, wordt als het ware bij de leerlingen neergelegd.

Bij de aankondiging van het advies was er echter weinig aandacht voor het scenario dat talloze leerlingen een flink aantal mondkapjes per dag moesten gebruiken. Het ministerie wil daar in gesprek met NU.nl niet op ingaan en wil enkel kwijt dat "iedereen er goed aan doet om adviezen van het RIVM op te volgen".

Deskundigen van het gezondheidsinstituut melden desgevraagd dat het kabinet verantwoordelijk is voor het mondkapjesbeleid in Nederland. "Een mondkapjesadvies is alleen succesvol als het goed wordt nageleefd", aldus een woordvoerder.