Een meerderheid in de Eerste Kamer voor de Tijdelijke wet notificatieapplicatie COVID-19, beter bekend als de corona-app, tekent zich af. Naast coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie spraken ook GroenLinks, PvdA, SP en SGP zich positief uit over de landelijke invoering van de CoronaMelder, al klinkt er nog wel kritiek.

Dat bleek maandag tijdens de wetsbehandeling in de Eerste Kamer.

De app moet ervoor zorgen dat gebruikers van de CoronaMelder die zich gedurende een kwartier of langer in de buurt van een positief geteste persoon hebben bevonden, een melding krijgen op hun telefoon.

De app zal niet verplicht worden en moet een aanvulling op de reeds bestaande coronaregels worden. "Het is een hulpmiddel, geen wondermiddel", zei minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid).

CoronaMelder is een 'domme app'

De minister omschreef de CoronaMelder als een "domme app". "Het weet niet wie je bent en waar je bent geweest." Wat de app doet, is anonieme codes onder de gebruikers uitwisselen, zo verzekerde hij.

De Jonge reageerde op vragen van de senatoren die zich zorgen maken over privacywaarborgen. Onlangs stuitten onderzoekers op een mogelijkheid in de app die het de GGD's mogelijk zou maken om te controleren of een besmette persoon de app ook daadwerkelijk gebruikt om nauwe contacten te waarschuwen.

Volgens de minister ging het hier om een functie die tijdens de proef is verwijderd. Zorgen over privacygevoeligheden snapt hij wel. De veelbesproken 'appathon' die in april werd aangekondigd, leverde forse kritiek op van privacyexperts. "Daarom hebben we een eigen team in volmaakte transparantie de app laten bouwen", aldus De Jonge.

Toekomstige problemen met de app sluit hij niet uit. Met zogenoemde bug bounty's nodigt het kabinet critici uit om fouten op te sporen. "Als je een technische fout ontdekt in de app, dan gaan we je belonen", aldus De Jonge. De vorm van de beloning is nog niet bekend.

'Drang en dwang' bij installatie zijn verboden

De Jonge benadrukte meermaals dat de installatie van de app geheel vrijwillig moet gebeuren. "Dat heeft te maken met vertrouwen", aldus de minister. "Drang en dwang zijn verboden." Zo mag een werkgever een werknemer niet verplichten de app te installeren. Sterker nog: vragen of een werknemer de app heeft geïnstalleerd, gaat wat de minister betreft al te ver. Ook het kabinet zal mensen in campagnes niet vragen om de app te installeren. Wel zal er een "moreel appel" gedaan worden.

De fractie van de PVV vreest dat het vrijwillige karakter van de app op termijn zal worden vervangen door een plicht. Dat is wat minister De Jonge betreft niet de bedoeling. Mocht het kabinet voornemens zijn de app wel te verplichten, dan moet de wet worden aangepast en opnieuw door het parlement goedgekeurd worden. Andere partijen vrezen dat de app mensen laat wennen aan een "surveillancestaat".

Senaat vreest voor draagvlak app met huidige testkrapte

De meeste kritiek op de app richtte zich op de mogelijkheid om je na een melding te kunnen laten testen. Vanwege de krappe testcapaciteit en personeelstekorten bij de GGD's is het advies momenteel om je alleen te laten testen bij klachten.

"Ook zonder klachten moeten mensen zich kunnen laten testen", zei D66-senator Annelien Bredenoord. SP-senator Arda Gerkens: "De app is zinloos als bij een melding niet getest kan worden." De PvdA, CDA en GroenLinks vrezen dat het draagvlak voor de CoronaMelder zal afnemen als gebruikers van de app die geen klachten hebben, maar wel een melding hebben gehad, zich niet kunnen laten testen.

De voorkeur van het kabinet gaat ook uit naar een situatie waarin iedereen zich kan laten testen, maar dat doet volgens minister De Jonge niets af aan het doel van de app: het ondersteunen van het bron- en contactonderzoek en gebruikers erop wijzen dat zij in contact zijn geweest met een besmette persoon. "Kunnen mensen na een melding ten onrechte thuis komen te zitten? Ja, dat gebeurt bij bron- en contactonderzoek ook. Dat is de enige manier om het te doen."

Het kabinet werkt ondertussen aan de opschaling van de test- en traceercapaciteit en de ontwikkeling van sneltesten kan op termijn het Nederlands testprobleem oplossen. Tot die tijd blijft het kabinet vasthouden aan de richtlijn om alleen te testen bij klachten. Minister De Jonge verwacht dan ook niet dat de landelijke introductie van de corona-app tot meer tests zal leiden. "We krijgen wel een vollediger overzicht."

De Eerste Kamer stemt dinsdagmiddag over de wet.

Verbetering: De corona-app kan niet precies de afstand tussen twee smartphones meten. De tekst dat de app een waarschuwing verstuurt naar personen die binnen 1,5 meter zijn geweest, is aangepast naar "in de buurt" zijn geweest.