Veel mensen hebben geen idee wat het zijn, maar Nederlandse veiligheidsregio's bepalen op dit moment of en met hoeveel personen we naar het theater of de kermis mogen gaan. Wat zijn veiligheidsregio's eigenlijk? En waarom zijn ze er?

De vuurwerkramp in Enschede in 2000 en de brand in het Volendamse café De Hemel op Nieuwjaarsdag 2001 waren reden om na te denken over een nauwere samenwerking tussen hulpdiensten bij grote incidenten of rampen.

Met name in Volendam kwam aan het licht dat de politie, brandweer, ambulancedienst en GGD hun werk op verschillende manieren deden, waardoor de samenwerking niet altijd goed verliep.

Waar hulpdiensten voor de komst van de veiligheidsregio's vooral binnen gemeenten samenwerkten, moest dat vanaf het begin van deze eeuw veranderen in een regionale aanpak.

In de jaren na de vuurwerkramp en de cafébrand in Volendam zagen de eerste veiligheidsregio's het licht. Vanaf 1 oktober 2010 is Nederland officieel opgedeeld in 25 veiligheidsregio's, wat is vastgelegd in de Wet veiligheidsregio's.

Mede door de vuurwerkramp in Enschede zijn de veiligheidsregio's ontstaan. (Foto: ANP)

Voorzitter veiligheidsregio heeft heft in handen tijdens ramp

Het dagelijks bestuur van een veiligheidsregio ligt in handen van alle burgemeesters van de gemeenten die in die veiligheidsregio liggen. De voorzitter is doorgaans de burgemeester van de grootste gemeente. Voor de regio Amsterdam-Amstelland is dat bijvoorbeeld de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema, en in de regio Gelderland-Midden heeft Ahmed Marcouch (Arnhem) de voorzittershamer vast.

De veiligheidsregio heeft onder meer een belangrijke rol bij het voorkomen van branden en het opstellen van vluchtroutes in een woonwijk. Ook zorgt ze ervoor dat de verschillende hulpdiensten tijdens een groot incident goed samenwerken.

De voorzitter van een veiligheidsregio heeft als het ware het heft in handen voor de aanpak van een ramp die voor meerdere gemeenten gevolgen heeft.

Om ervoor te zorgen dat alle voorzitters van de 25 veiligheidsregio's redelijk op één lijn zitten, komen ze doorgaans zo'n vier keer per jaar bij elkaar in het Veiligheidsberaad. Voorzitter daarvan is sinds 2016 Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van veiligheidsregio Gelderland-Zuid. Ook minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) kijkt af en toe mee.

Corona gaf burgemeesters van veiligheidsregio's belangrijke rol

Die vergaderingen waren ongetwijfeld belangrijk voor een gestroomlijnde samenwerking tijdens een ramp, maar voor de buitenwereld niet al te interessant. Totdat ruim een half jaar geleden het coronavirus opdook in Nederland. Ineens was er een belangrijke rol weggelegd voor de 25 voorzitters van de veiligheidsregio's.

Veel van de maatregelen die werden genomen om het coronavirus te bestrijden - denk aan het verbieden van samenkomsten en het sluiten van parken en parkeerplaatsen bij natuurgebieden en stranden - waren (en zijn) vastgelegd in noodverordeningen van de veiligheidsregio's.

Dat zorgde ervoor dat het Veiligheidsberaad ineens wekelijks ging vergaderen om ervoor te zorgen dat alle regio's in grote lijnen op dezelfde manier opereerden.

Hubert Bruls, hier op de kermis in Nijmegen, is voorzitter van het Veiligheidsberaad. (Foto: ANP)

Coronawet oplossing voor noodverordeningen

Noodverordeningen zijn echter bedoeld voor slechts een korte periode. Daarom wil het kabinet meerdere coronamaatregelen laten opnemen in een tijdelijke coronawet, maar die moet eerst nog worden goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer.

Zolang die coronawet er niet is, blijven de noodverordeningen van kracht en ligt de bal dus bij de voorzitters van de 25 veiligheidsregio's.

De 25 veiligheidsregio's en hun voorzitter:

  • Groningen, Koen Schuiling (Groningen)
  • Fryslân, Sybrand Buma (Leeuwarden)
  • Drenthe, Marco Out (Assen)
  • IJsselland, Peter Snijders (Zwolle)
  • Twente, Onno van Veldhuizen (Enschede)
  • Noord- en Oost-Gelderland, Ton Heerts (Apeldoorn)
  • Gelderland-Midden, Ahmed Marcouch (Arnhem)
  • Gelderland-Zuid, Hubert Bruls (Nijmegen)
  • Utrecht, Peter den Oudsten (Utrecht)
  • Noord-Holland Noord, Emile Roemer (Alkmaar)
  • Zaanstreek-Waterland, Jan Hamming (Zaanstad)
  • Kennemerland, Marianne Schuurmans (Haarlemmermeer)
  • Amsterdam-Amstelland, Femke Halsema (Amsterdam)
  • Gooi- en Vechtstreek, Pieter Broertjes (Hilversum)
  • Haaglanden, Jan van Zanen (Den Haag)
  • Hollands Midden, Henri Lenferink (Leiden)
  • Rotterdam-Rijnmond, Ahmed Aboutaleb (Rotterdam)
  • Zuid-Holland Zuid, Wouter Kolff (Dordrecht)
  • Zeeland, Jan Lonink (Terneuzen)
  • Midden- en West-Brabant, Theo Weterings (Tilburg)
  • Brabant-Noord, Jack Mikkers (Den Bosch)
  • Brabant-Zuidoost, John Jorritsma (Eindhoven)
  • Limburg-Noord, Antoin Scholten (Venlo)
  • Zuid-Limburg, Annemarie Penn-te-Strake (Maastricht)
  • Flevoland, Franc Weerwind (Almere)