De Tweede Kamer is klaar met clementie voor de kabinetsaanpak van het coronavirus. Dinsdag in het debat over de laatste stand van zaken was de Kamer snoeihard over het kabinetsbeleid. Niet alleen de oppositie, maar ook de coalitie was meer dan kritisch. Volgens Lodewijk Asscher (PvdA) staat het coronabeleid van het duo Mark Rutte en Hugo de Jonge "onder curatele".

De Tweede Kamer was ongekend fel over de corona-aanpak van het kabinet. Hoewel de partijen in de afgelopen maanden steeds kritischer werden, bleef het oordeel van de meeste fracties mild en constructief. Dat is voorbij.

"Tot nu toe hebben we clementie getoond, want het is crisis", zei GroenLinks-leider Jesse Klaver. Nu het testbeleid zeven maanden na het begin van de pandemie hapert en de GGD's te weinig personeel hebben om het bron- en contactonderzoek uit te voeren, is de toon omgeslagen.

"Het kabinet maakt er een bende van", aldus PVV-leider Geert Wilders. Lilian Marijnissen (SP): "Het kabinet is de grip kwijt en verliest draagvlak voor de maatregelen."

Ondertussen nemen de besmettingscijfers met de dag toe en is de situatie zorgelijk. Nederland staat aan de vooravond van een tweede golf. Nadat het kabinet vrijdag extra maatregelen aankondigde voor zes probleemregio's, komen daar deze week waarschijnlijk acht bij, zei premier Rutte.

'Testen, traceren en isoleren op losse schroeven'

In de Kamer neemt het onbegrip toe. Waarom lukt het Nederland niet om het testbeleid en het opsporen van besmettingen, wat door het kabinet cruciaal wordt geacht voor de virusbestrijding, van de grond te krijgen? "Het testen, traceren en isoleren staat op losse schroeven", concludeerde ChristenUnie-Kamerlid Carla Dik-Faber.

Voorafgaand aan het debat werd bekend dat momenteel tienduizend testaanvragen worden afgewezen als gevolg van de tekorten. "Onverantwoord", zei Wilders. Hij wees erop dat de Tweede Kamer al maanden roept dat de testcapaciteit op orde moet zijn. "Wat heeft u de afgelopen maanden zitten doen?" Ook coalitiepartijen D66 en CDA vroegen zich af waarom er nog steeds niet genoeg getest kan worden.

Volgens het kabinet komt dat mede doordat mensen zonder klachten zich laten testen. Maar het is ook zo dat er niet gerekend was op een grote testvraag. Minister De Jonge: "Terugkijkend hadden we eerder de testcapaciteit kunnen opschalen, maar in de context van dat moment was dat een niet voor de hand liggend besluit." Het kabinet is nu bezig met opschalen. Het kan echter nog weken duren voordat aan de testvraag kan worden voldaan.

Oppositie uit felle kritiek op coronabeleid: 'We zien chaos'
130
Oppositie uit felle kritiek op coronabeleid: 'We zien chaos'

'Mensen moeten weten waar het kabinet naartoe werkt'

Het zorgt er volgens D66 voor dat mensen geen goed idee hebben van wat het kabinet precies voor ogen heeft. Daarmee is het zelf voor een deel verantwoordelijk voor de afname van het draagvlak voor de coronaregels. "Mensen houden zich aan de regels als de overheid de zaken op orde heeft", aldus Rob Jetten.

Hij verwees naar een groep bekende en minder bekende Nederlanders die zich dinsdag - op initiatief van Willem Engel van Viruswaarheid (voorheen bekend als Viruswaanzin) - op sociale media tegen het coronabeleid keerde. Jetten keurde de acties af, maar wees ook op de rol van het kabinet .

Klaver deelde de analyse. Volgens hem vormen de influencers het topje van de ijsberg. Hij denkt dat het kabinet bij nog veel meer mensen het draagvlak aan het verliezen is, omdat er geen perspectief wordt geboden. "Mensen moeten weten waar het kabinet naartoe werkt." Wachten op een vaccin waarvan niemand weet wanneer dat er precies is, is onvoldoende.

De Tweede Kamer had kritiek op onder meer de aangepaste mondkapjesrichtlijn van het RIVM. (Foto: ANP)

'Ik heb het idee dat er wordt gelogen'

Forse kritiek was er ook op de aangepaste mondkapjesrichtlijn van het RIVM. Medewerkers in de ouderenzorg zouden bij vluchtig contact geen bescherming hoeven dragen. Uit onderzoek van Nieuwsuur bleek dat het RIVM in de richtlijn de schaarste aan beschermingsmiddelen liet meewegen, terwijl het kabinet altijd volhield dat tekorten geen rol hebben gespeeld. Klaver: "Ik heb het idee dat er wordt gelogen." Wilders: "Dit raakt aan het vertrouwen van de Kamer, de burgers en het zorgpersoneel in u en in het RIVM."

Volgens Rutte zou de beschikbaarheid van beschermingsmiddelen geen enkele rol hebben gespeeld. Het woordenspel waarin Kamer en kabinet het niet eens werden over de uitleg van het RIVM, dwong de premier er aan het einde van het debat toe te erkennen dat er fouten zijn gemaakt. "Dit had zo niet gemoeten. Het heeft onnodig tot onrust onder zorgpersoneel geleid. Ik betreur dat."

Opnieuw kritiek op crisiscommunicatie kabinet

Ook kwam de premier de Kamer tegemoet wat betreft de kritiek op de crisiscommunicatie. Sinds de uitbraak van COVID-19 zijn de boodschappen van het kabinet niet altijd eenduidig geweest. Na de recente aankondiging van lokale maatregelen was dat niet anders. CDA'er Pieter Heerma zag dat het zoeken was naar welke nieuwe regels er per regio zouden gelden: "Regionale aanpak valt of staat met communicatie."

Jetten vroeg zich af of er niet opnieuw met een routekaart gewerkt moet worden, met duidelijke maatregelen die voor iedere regio gelden als het aantal besmettingen toeneemt. Daar wordt volgens de premier Rutte nog aan gewerkt. Over de maatregelen in de gereedschapskist waar de regio's gebruik van kunnen maken, wordt al weken onderhandeld. Dat kost volgens de premier tijd, doordat er overlegd moet worden met verschillende regio's.

Voor een deel van de Kamer is dat niet voldoende. Asscher: "De tweede golf is er en de premier moet de gereedschapskist nog vullen."