"Testen, testen, testen." Het is een veelgehoorde uitspraak tijdens de coronacrisis. Door iedereen met klachten te testen moet het zicht op de verspreiding van het coronavirus zo goed mogelijk zijn. Maar niet iedereen met klachten kan momenteel getest worden omdat er onvoldoende testcapaciteit is. Hoe komt het dat er momenteel onvoldoende ruimte is om iedereen die dat zou willen te testen?

Het probleem in de testcapaciteit zit momenteel vooral in de beperkte ruimte van medische laboratoria. Van oudsher is het 'laboratoriumlandschap' in Nederland fijnmazig en erop gericht om lokaal te opereren. Monsters - in dit geval coronatests - worden onderzocht bij een lab dat bij een lokaal ziekenhuis is aangesloten.

"Die fijnmazigheid heeft Nederland zeker geen windeieren gelegd", zegt Suzan Pas, medisch moleculair microbioloog bij het laboratorium Microvida en tevens bestuurslid van de Werkgroep Moleculaire Diagnostiek van Infectieziekten (WMDI) binnen de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM).

"Door dat systeem worden we wereldwijd gezien als een van de beste bestrijders van multiresistente bacteriën. Daardoor hebben we daar altijd minder zorg, tijd en geld aan hoeven besteden dan andere landen", aldus Pas.

Lokaal schakelen bij grote labs 'niet te doen'

Er zijn wel grotere, commerciële laboratoria, en sommige daarvan zeggen ook ruimte te hebben om coronatests te analyseren. Maar onder arts-microbiologen die bij ziekenhuizen zijn aangesloten bestaat de angst dat in zee gaan met die grote laboratoria ten koste gaat van de kwaliteit van het werk.

Microvida, waar Pas werkzaam is, is actief in West-Brabant en Zeeland. "We zien wat er in de regio aan de hand is en kunnen direct schakelen met de GGD", legt Pas het voordeel van het regionale systeem uit.

Maar aan het lokaal onderzoeken van monsters zitten ook beperkingen. "Je kunt niet zomaar een lab ernaast openen. Dat betekent dat de mogelijkheid tot opschaling beperkt is", aldus Pas. "Het duurt minstens zes maanden tot een jaar om personeel goed ingewerkt te krijgen."

Waarom er fouten in de coronatest kunnen sluipen
230
Waarom er fouten in de coronatest kunnen sluipen

Ook testmateriaal is schaars

Daarnaast zorgt de beperkte hoeveelheid testmateriaal volgens arts-microbioloog en bestuurslid van de NVMM Thijs Tersmette momenteel ook voor problemen in de bestrijding van het coronavirus. "Testmaterialen zijn beperkt en wisselend leverbaar", zegt Tersmette.

"Dit wordt bepaald door de wereldwijde vraag, die naar verwachting in de winter alleen maar toe zal nemen. Zelfs met speciaal gezant Feike Sijbesma, die namens de Nederlandse overheid probeerde deze goederen binnen te halen, is Nederland er niet in geslaagd deze schaarste echt op te lossen. Internationale leveranciers van testen en testmaterialen blijken niet gemakkelijk te beïnvloeden."

'PCR-testen zijn Porsches in diagnostische keten'

En het testen is niet alleen een kwestie van een wattenstaafje in iemands mond en neus stoppen, dat onder de microscoop leggen en de testuitslag doorbellen. Volgens Pas zijn de zogeheten PCR-testen waarmee iemand nu op het coronavirus wordt getest de "Porsches in de diagnostische keten". "Er zitten veel onderdelen in en als er één onderdeel te weinig is, dan stokt de hele keten."

Sommige van die onderdelen zijn gemakkelijk te produceren of na te maken, maar voor andere onderdelen, zoals bepaalde plastics, geldt dat niet.

Als een onderdeel in de diagnostische keten mist, dan stokt de hele keten, legt medisch moleculair microbioloog Suzan Pas uit. (Foto: Pro Shots)

Afspraken gemaakt met Duitse labs

Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) lieten vorige week bijna 192.000 mensen zich testen: drieduizend minder dan de week ervoor. In de eerste week dat iedereen met klachten zich kon laten testen (vanaf 1 juni) ging het om bijna vijftigduizend uitgevoerde tests.

Volgens het RIVM moet de komende maanden flink worden opgeschaald in testcapaciteit. In november zijn volgens het instituut 55.000 tests per dag nodig, in december 70.000 en op het voorlopig verwachte hoogtepunt in februari 85.000.

Om in ieder geval op laboratoriumvlak aan die vraag te kunnen voldoen, heeft het ministerie voor Volksgezondheid afspraken gemaakt met grote Duitse labs die de Nederlandse coronatests kunnen analyseren.

Volgens Tersmette is het geen probleem als niet-medische en commerciële laboratoria ook coronatests gaan onderzoeken. "Mits deze laboratoria maar aan de kwaliteitseisen voldoen. De gebruikte moleculaire technieken zijn gevoelig voor contaminatie, met het risico op foutpositieve testen. Ook moet er goed contact met de GGD zijn, en moeten positieve monsters worden bewaard en kunnen worden teruggevonden voor eventueel nader onderzoek."