De Amerikaanse president Donald Trump roept dat het coronavaccin er vóór de verkiezingen op 3 november zal zijn. Experts en farmaceuten weerspreken deze bewering en beklemtonen dat het vaccin nog zeker maanden op zich laat wachten. Wat is de tactiek van Trump? En gelooft zijn achterban dat hij zijn belofte kan waarmaken?

Nog drie tot vier weken, dan is er een vaccin tegen het coronavirus. Die keiharde belofte deed Trump dinsdag tijdens een volgepakte verkiezingsrally in Philadelphia. "Bij de vorige regering had het vanwege alle regeltjes jaren geduurd. Maar wij kunnen het vaccin misschien binnen drie of vier weken klaar hebben", aldus de Amerikaanse president.

Hij spreekt hiermee niet alleen zijn eigen expert Anthony Fauci tegen, maar ook alle grote farmaceutische bedrijven die eerder deze maand in een verklaring duidelijk maakten zich niet te laten opjutten. Het leek vooral een aan Trump gerichte boodschap: zet het vaccin niet in voor eigen politiek gewin.

Pas als een vaccin goed is getest en veilig wordt verklaard, zullen de bedrijven het op de Amerikaanse markt brengen. Volgens voorzichtige schattingen kan het vaccin in het voorjaar beschikbaar zijn.

VS telt 7 miljoen besmettingen en 200.000 doden

Het coronabeleid van Trump ligt al lange tijd onder vuur. De president wuifde lange tijd alle risico's weg. Hij zei dat het virus vanzelf zou verdwijnen en riep dat het niet nodig is om afstand te houden en mondkapjes te dragen. Zijn land telt op dit moment bijna zeven miljoen bevestigde besmettingen met het coronavirus. En bijna 200.000 coronapatiënten in de VS zijn overleden.

"Trump focust zich hiermee heel erg op zijn eigen basis", stelt Amerikadeskundige Willem Post van kennisinstituut Clingendael. "Met dit soort beloftes wil hij zijn achterban naar de stembus jagen. Zijn harde kern is betoverd door hem. Als Trump dit soort dingen roept, dan geloven zij hem blind."

De deskundige merkt dat zelfs immunoloog Fauci - die over het algemeen onverstoorbaar bleef vasthouden aan de feiten en de wetenschap - aan het schuiven is. "Fauci lijkt over het algemeen ongevoelig voor alle druk die het Witte Huis op hem uitoefent. Maar eerder deze week sprak hij over 'misschien december, november'. Hiermee lijkt hij een soort voorzichtige reddingsboei te creëren waar Trump enorm mee gaat uitpakken."

'Kans op een coronavaccin binnen zes weken is nul'

Arts-microbioloog Andreas Voss van Radboud MC sluit zich volledig aan bij Fauci en de farmaceuten als het gaat om de haalbaarheid van Trumps belofte. "Voor de ontwikkeling van een vaccin moet je het antigen vinden dat een immuunreactie geeft zonder dat iemand daar ziek van wordt", vat Voss samen.

"Dat is al een lang en moeizaam proces. Daarna is het zaak om te ontdekken hoe je dat antigen op de beste manier kunt toedienen." Dat is bij een vaccin nog vele malen moeilijker dan bij een gewoon medicijn. "Medicijnen dien je alleen maar toe bij mensen die ziek zijn. Vaccins ga je aan vele honderden miljoenen gezonde mensen geven. Daarom gaan farmaceuten bij de ontwikkeling van vaccins absoluut niet over één nacht ijs."

Het door Trump geschetste scenario is volgens Voss niet alleen onwaarschijnlijk, maar zelfs volstrekt onmogelijk. "Er zijn nu zes partijen die serieus op weg zijn om een vaccin te vinden. Er is de wereld veel aan gelegen om snel met een oplossing tegen het virus te komen. Maar soms duurt het ook decennia voordat een werkzaam en veilig vaccin wordt gevonden." Zo duurt de zoektocht naar het vaccin tegen aids inmiddels al ruim dertig jaar.

Verenigde Staten staan nog 48 dagen 'politieke burgeroorlog' te wachten

Amerikakenner Post beklemtoont dat er nog 48 dagen tot de Amerikaanse presidentsverkiezingen te gaan zijn. "Dit is een politieke burgeroorlog", vat hij samen. "Je ziet dat Joe Biden in alle swingstaten een riante voorsprong heeft. Maar het gat begint wel iets te slinken. Het lijkt me zeer waarschijnlijk dat Trump broedt op een 'oktobersurprise', zoals vorige keer opeens dat gedoe rond die e-mails van Hillary Clinton. Trump weet als geen ander hoe hij zulke verrassinkjes optimaal moet uitbuiten."

Het lijkt niet waarschijnlijk dat de zwevende kiezers die de uitslag gaan bepalen vanwege dit soort wankele beloftes daadwerkelijk op Trump gaan stemmen. "Maar hij weet nog van de vorige keer dat hij niet de meerderheid van de stemmen hoeft te krijgen om toch te winnen. Hillary had netto drie miljoen stemmen méér, maar verloor toch door dat lastig te doorgronden systeem met kiesmannen."

Trump over minimaliseren gevaar coronavirus: 'Wilde geen paniek zaaien'
70
Trump over minimaliseren gevaar coronavirus: 'Wilde geen paniek zaaien'

'Trump heeft zeer loyale fans, dat kan het verschil maken'

De aanhang van Trump is fel en loyaal, benadrukt de Amerikadeskundige. "Hij wil zijn harde kern met dit soort beloftes die ze zo graag willen horen ertoe bewegen om - wat er ook gebeurt - naar de stembus te gaan", legt Post uit. "De aanhang van Biden is minder fel. Die zeggen wellicht nu in polls wel te gaan stemmen. Maar als ze op de dag zelf iets anders te doen hebben of als het regent, zullen zij sneller denken: ik sla een keer over. Dat kan een wezenlijk verschil maken."

Met deze tactiek volgt Trump wederom een andere koers dan in de Amerikaanse politiek gebruikelijk is, stelt de historicus. "Traditioneel gezien probeer je juist jouw aanhang te verbreden en op die manier de meerderheid van de stemmen te krijgen. Trump doet dat niet, omdat hij weet dat dit niet gaat lukken. In plaats daarvan kiest hij voor de ramkoers en zal hij alles uit de kast halen om zijn eigen achterban verder te betoveren."

Waarom Nederland en VS in coronastrijd anders omgaan met plasma
110
Waarom Nederland en VS in coronastrijd anders omgaan met plasma