Het RIVM vindt het op dit moment niet nodig dat zorgpersoneel standaard een mondkapje draagt. Dit advies komt niet overeen met de aanbevelingen van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC).

Ook als zorgverleners niet constant 1,5 meter afstand kunnen bewaren, hoeven ze niet standaard een mondkapje te dragen. Alleen bij sommige risicovolle handelingen en als patiënten (vermoedelijk) COVID-19 hebben worden mondkapjes geadviseerd, zo schrijft het RIVM.

Veldepidemioloog Arnold Bosman stelde naar aanleiding van het RIVM-advies op zorgwebsite Zorgvisie dat het RIVM de internationale richtlijnen voor het gebruik van mondkapjes door zorgpersoneel negeert.

Wat zijn die internationale richtlijnen? En waarom zijn mondkapjes niet standaard in de zorg?

Advies ECDC en WHO

De WHO schreef op 5 juni dat zorgmedewerkers in gebieden waar het coronavirus rondgaat constant een chirurgisch mondmasker zouden moeten dragen bij het uitvoeren van hun werk, ook als ze werken met mensen die geen COVID-19-symptomen vertonen. Een chirurgisch mondmasker is hetzelfde soort mondmasker die door tandartsen standaard gebruikt wordt.

De reden voor het advies van de WHO is dat mensen mogelijk al besmettelijk zijn als ze nog geen of slechts hele lichte symptomen hebben die veroorzaakt worden door het coronavirus. De WHO schrijft echter ook dat er geen hard bewijs is dat het standaard gebruiken van mondkapjes in de zorg ook echt besmettingen voorkomt.

Het ECDC heeft het advies van de WHO grotendeels overgenomen en schrijft dat landen waar het coronavirus rondgaat moeten overwegen om al het zorgpersoneel constant een mondmasker te laten dragen.

Wat zegt het RIVM?

Het RIVM schrijft dat het coronavirus rondgaat in Nederland, maar dat het aantal besmettingen op dit moment nog zo klein is dat constant mondkapjes dragen in de zorg niet nodig is. Zelfs als mondkapjes besmettingen zouden voorkomen, dan zouden ze volgens het RIVM op dit moment maar heel weinig besmettingen voorkomen.

Een mogelijk nadeel van mondkapjes in de zorg is volgens het RIVM dat die het contact tussen patiënt en zorgverlener zouden kunnen belemmeren. Daarnaast heeft het huidige beleid zich volgens het RIVM tot nu toe bewezen in de praktijk.

Hoe gaat het huidige beleid in zijn werk?

De precieze invulling van het beleid verschilt per zorginstelling. Het Amsterdam UMC legt bijvoorbeeld uit dat het, naast alle hygiëne- en afstandsmaatregelen, volgens het RIVM-advies iedere bezoeker of patiënt screent zodra die het ziekenhuis binnenkomt.

Iedereen met een afspraak in het ziekenhuis krijgt van tevoren een sms met het verzoek om niet zomaar te komen als hij of zij lichte klachten heeft of in een gebied geweest is waarvoor code oranje of rood geldt. Bij binnenkomst wordt iedere bezoeker of patiënt nogmaals gevraagd of hij of zij klachten heeft. Als iemand zorg nodig heeft en klachten heeft die bij COVID-19 passen, dan draagt de patiënt een mondkapje en draagt ook het personeel persoonlijk beschermingsmateriaal, waaronder een mondkapje. In andere gevallen wordt meestal geen mondkapje gedragen.

Het personeel in het Amsterdam UMC wordt niet iedere dag gecontroleerd, maar moet zelf bepalen of het klachten heeft. Bij klachten mag je niet werken, tot je een negatieve testuitslag hebt.

Wat als er meer besmettingen zijn?

Het is mogelijk dat het RIVM het mondkapjesadvies voor de zorg alsnog aanpast als het aantal besmettingen stijgt. Op dit moment is hier volgens het RIVM nog geen sprake van. Als het aantal besmettingen lokaal groot is, kan de GGD instellingen als verpleeghuizen op regionaal niveau adviseren om uit voorzorg mondkapjes te gaan gebruiken.