Het coronavirus heeft zich over de hele Verenigde Staten verspreid. Terwijl experts waarschuwen voor een snelle stijging van het dodental, ruziet het Congres over economische steun en beweert president Donald Trump dat de epidemie onder controle is.

Op basis van gegevens uit de afgelopen twee weken is het virus nog in opmars in zestien staten en territoria en is het aantal besmettingen relatief stabiel in het merendeel van de andere staten. In tien staten neemt het aantal nieuwe ziektegevallen geleidelijk af. Dat geldt onder meer voor een drietal zwaar getroffen plekken: Arizona, Florida en Texas.

In vergelijking met de eerste Amerikaanse brandhaarden in Washington, New York en New Jersey is het aantal mensen dat overlijdt aan het coronavirus momenteel vrij laag. Deskundigen waarschuwen dat dit de komende weken zal stijgen, omdat het meestal enkele weken duurt voordat een patiënt aan het coronavirus overlijdt.

Het virus heeft volgens de telling van Johns Hopkins University inmiddels ruim 155.000 levens geëist in de VS. Er zijn bijna 4,8 miljoen besmettingen vastgesteld.

'Net zo aanwezig op platteland als in de steden'

De coronaviruscoördinator van het Witte Huis, Deborah Birx, zei afgelopen zondag dat een "nieuwe fase" van de epidemie is aangebroken. "Wat we vandaag zien is anders dan in maart en april - het is buitengewoon wijdverbreid. Het is net zo aanwezig op het platteland als in de steden. Dus iedereen die in een plattelandsgebied woont: u bent niet immuun."

Birx stelde dat Amerikanen massaal op reis zijn gegaan in eigen land, wat heeft geleid tot besmettingspieken op populaire toeristische bestemmingen. Asymptomatische overdracht van het virus - door mensen die zelf geen klachten hebben - zorgt daarbij voor extra risico. "Als u hebt besloten op vakantie te gaan in een hotspot, dan moet u echt terugkeren en ervan uitgaan dat u besmet bent", zei ze.

Het zijn geen makkelijke tijden voor Birx. De Democratische spreker van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, uitte vorige week maandag stevige kritiek op de coronaviruscoördinator. Zij moet zich vaker uitspreken tegen president Trump, wanneer die opschept over de effectiviteit van zijn coronabeleid of onbewezen geneesmiddelen aanprijst, vond het kopstuk van de Democratische Partij. Ze zei "geen enkel" vertrouwen in Birx te hebben.

Na haar uitspraken over de ernst van de epidemie op zondag, kwam Birx ook onder vuur te liggen van haar baas. Trump bekritiseerde Pelosi op Twitter vanwege de "vreselijke dingen" die ze over Birx had gezegd en schreef dat de coronaviruscoördinator in het "lokaas" van de Democraat had gehapt "en ons heeft aangevallen. Zielig!" Later op de avond zwakte Trump zijn kritiek op Birx wat af. "Zij is een persoon voor wie ik veel respect heb", zei hij.

Trump: 'Ik denk dat het onder controle is'

De Amerikaanse president blijft overhoop liggen met zijn eigen experts en herhaalt met grote regelmaat zijn bewering dat het aantal besmettingen in de VS alleen zo hoog is, omdat er veel wordt getest. Het klopt dat veel grootschaliger wordt getest dan enkele maanden geleden, maar het percentage positieve tests is ook gestegen.

De president gaf vorige week een lang interview aan Axios, een nieuwssite die normaal gesproken prominent op zijn lijst met vijandige media prijkt. Dat gesprek werd deze week uitgezonden. Trump beweerde dat de VS het wat betreft het coronavirus "op talloze vlakken" beter doet dan andere landen en de pandemie inmiddels aardig onder de duim heeft. Daarbij verwees hij naar het aantal doden ten opzichte van het aantal besmettingen.

Interviewer Jonathan Swan wierp tegen dat het aantal doden ten opzichte van het bevolkingsaantal een veel minder gunstig beeld schetst. "You can't do that", zei Trump simpelweg.

"Ik denk dat het onder controle is", zei de president over het virus. "Hoe?" vroeg Swan. "Per dag gaan duizend Amerikanen dood." Trump antwoordde: "Ze gaan dood. Dat klopt. En het is wat het is."

Trump had een aantal A4'tjes met grafieken meegenomen naar het interview, waaronder statistieken van het project Our World in Data van de universiteit van Oxford. Oprichter Max Roser leverde naderhand op Twitter de vergelijking waar Swan om had gevraagd; die tussen de sterfte per hoofd van de bevolking in de VS, Duitsland en Zuid-Korea.

In een peiling van NPR/Ipsos, die dinsdag werd gepubliceerd, zei twee derde van de respondenten dat de VS de pandemie slechter aanpakt dan andere landen. Een meerderheid wil dat de landelijke overheid meer ingrijpt om de verspreiding van het virus te stoppen.

Congres is het nog niet eens over coronasteun

Intussen gaan in het Congres de onderhandelingen over een nieuw economisch steunpakket door. De Democraten en Republikeinen lijken in de afgelopen dagen op sommige fronten wat voortgang te hebben geboekt, maar blijven lijnrecht tegenover elkaar staan op andere punten.

De Democraten willen opnieuw een steunpakket van 3 biljoen dollar, net zoals het pakket dat in een vroeg stadium van de epidemie werd aangenomen, plus 1 biljoen dollar (850 miljard euro) voor hulp aan staten en lokale overheden, die door de crisis minder belastinginkomsten hebben. Ze willen met dat geld onder meer verlenging van een extra werkloosheidstoeslag van 600 dollar per week, die eind vorige maand eindigde. Tientallen miljoenen Amerikanen zijn door de crisis hun baan verloren.

De Republikeinen in de Senaat kwamen met een alternatief pakket ter waarde van 1 biljoen dollar. Ze willen de werkloosheidstoeslag terugbrengen naar 200 dollar per week. Die komt bovenop de uitkeringen die door de staten worden verstrekt en ontmoedigt werklozen om banen te accepteren die minder verdienen, voeren ze aan. Een functionaris van de Amerikaanse centrale bank, de Fed, zei maandag dat er weinig bewijs voor die stelling is.