Russen met essentiële beroepen, zoals medisch en onderwijzend personeel, krijgen het vaccin al in augustus toegediend, maakte Moskou afgelopen weekend bekend.

De regering beweert dat het coronavaccin van het Gamaleya Instituut in Moskou alle klinische testfases succesvol heeft doorlopen en binnen twee weken zal worden goedgekeurd door de medische autoriteiten. Testresultaten zouden aantonen dat het vaccin bij alle proefpersonen zorgde voor een immuunrespons en niet leidde tot bijwerkingen of complicaties. Rusland heeft geen gegevens vrijgegeven over de veiligheid of effectiviteit van het vaccin.

De Russische minister van Industrie en Handel, Denis Manturov, zei maandag tegen staatspersbureau TASS dat Rusland verwacht vanaf begin volgend jaar maandelijks enkele miljoenen doses van het vaccin te kunnen produceren.

Internationaal werden veel wenkbrauwen opgetrokken na de Russische aankondiging. Onder anderen de belangrijkste corona-adviseur van het Witte Huis, Anthony Fauci, sprak zijn twijfels uit. "Ik hoop echt dat de Chinezen en de Russen een vaccin daadwerkelijk testen, voordat ze het aan iemand toedienen", zei hij afgelopen vrijdag tegen het Amerikaanse Congres. De Britse krant The Telegraph onthulde een dag later dat de Britse regering waarschijnlijk zal bedanken voor een Russisch vaccin.

Het land werd vorige maand nog door de VS, Canada en het Verenigd Koninkrijk beschuldigd van poging tot elektronische diefstal van gegevens over vaccins. Het Kremlin ontkent die aantijgingen.

Overheidsaanpak van crisis was rommelig

Het coronavirus heeft tot nu toe geleid tot bijna 850.000 besmettingen en ruim 14.000 doden in Rusland, aldus cijfers van de Johns Hopkins University. Rusland geldt daarmee als het vierde zwaarst getroffen land ter wereld in absolute aantallen. Deskundigen stellen dat de Russische cijfers het werkelijke aantal doden waarschijnlijk flink onderschatten.

Het virus is nog niet onder controle. Afgelopen maandag werden 5.394 nieuwe besmettingsgevallen en 79 overlijdens gemeld. Versoepelingen van maatregelen lijken ook in Rusland tot nieuwe besmettingshaarden te leiden.

De ernst van de pandemie werd in Rusland pas laat erkend. President Vladimir Poetin gaf zelf prioriteit aan een referendum over grondwetswijzigingen die hem langer aan de macht zouden laten blijven, dat hij met tegenzin verschoof van april naar juni. Hij liet de coronacrisis over aan de regionale gouverneurs.

De overheidsaanpak van de pandemie was relatief traag en rommelig. De impact van het coronavirus varieert sterk tussen verschillende Russische regio's. In Moskou werd een strenge lockdown van kracht, maar dat was niet het geval in andere regio's en zeker niet op het uitgestrekte Russische platteland.

De Russische economie verkeerde voor het uitbreken van de crisis al in zwaar weer en werd hard geraakt door de coronacrisis, maar lijkt inmiddels langzaam weer een beetje op te krabbelen.

Naar verwachting zal niet iedereen daar de vruchten van plukken: het Kremlin weigert staatssteun aan kleine en middelgrote ondernemers, naar schatting 20 miljoen Russen zitten zonder werk en het gemiddelde huishouden levert naar verwachting een vijfde van het inkomen in, maar staatsbedrijven en oligarchen kunnen hun dominante posities in de markt waarschijnlijk verder uitbouwen.

Geen Italiaanse taferelen

Het Russische zorgstelsel heeft de coronacrisis tot dusver doorstaan zonder overweldigd te worden, zoals wel het geval was in Italië, Spanje, de VS en Brazilië. Dat is voornamelijk te danken aan de enorme capaciteit aan ziekenhuisbedden, een overblijfsel van de Sovjet-tijd.

Medische deskundigen zeggen dat de Russische regering in de afgelopen jaren vooral heeft geïnvesteerd in geavanceerde ziekenhuizen in de grote steden. Medische faciliteiten daarbuiten kampen vaak met slecht onderhoud, hygiëneproblemen en een gebrek aan basisbenodigdheden.

Medici zeggen dat zorgmedewerkers, inclusief geneeskundestudenten, werden gedwongen patiënten te testen en behandelen zonder zelf getest te worden of toereikende beschermende materialen te ontvangen. De regering ontkent dat de coronacrisis heeft geleid tot een hogere sterfte onder medisch personeel, maar een database van een artsenvakbond meldt honderden overlijdens.