Reis niet naar de regio Barcelona tenzij dat strikt noodzakelijk is. Dat is het advies dat het ministerie van Buitenlandse Zaken maandag aan Nederlanders geeft. Eerder gaven België en het Verenigd Koninkrijk al een negatief reisadvies voor Spanje. Welke graadmeters bepalen welk reisadvies wordt ingesteld?

België heeft diverse Spaanse regio's zelfs met rood aangemerkt: onder geen enkel beding afreizen. Nederland zag eerder op de dag nog niet voldoende reden om het voorbeeld van de buurlanden te volgen, vertelde het ministerie van Buitenlandse Zaken aan NU.nl.

Voor de Belgen en Britten waren recente oplaaiingen van het virus in Spaanse regio's de reden om hun inwoners op te dragen om thuis te blijven. Daar verzet de Spaanse regering zich hevig tegen. Zo werd het VK opgeroepen om alsnog reizen naar de Balearen en de Canarische Eilanden toe te staan. Jaarlijks zouden zo'n 18 miljoen Britten afreizen naar het Zuid-Europese land.

Volgens de woordvoerder van Buitenlandse Zaken is er contact met andere landen, maar blijft het aanpassen van een reisadvies altijd de beslissing van één land.

Tijdens de coronapandemie is er "zeker aan het begin van de crisis" veelvuldig met EU-lidstaten overlegd over reisadviezen, om de corona-uitbraak in te dammen, aldus de woordvoerder. Daarnaast kunnen regels die in één land gelden, toeristen uit andere landen verrassen.

De woordvoerder noemt als voorbeeld dat als een Nederlander terugkomt van zijn vakantie uit Spanje en kort daarna naar België wil, diegene dan wél in quarantaine moet bij de zuiderburen. "Dat zijn nu eenmaal de regels die daar gelden: als je in Spanje bent geweest, moet je in quarantaine."

Het ministerie zit aan de knoppen

Het ministerie is eindverantwoordelijke voor de reisadviezen. Wanneer een land de grenzen sluit voor Nederlanders of inwoners er blootgesteld kunnen worden aan levensbedreigende situaties, kan het reisadvies aangescherpt worden.

Informatie die de situatie ter plekke beschrijft, wint het ministerie in via de lokale overheidsinstanties zoals ambassades en contacten met reisorganisaties en bedrijven.

Omdat het bij de coronapandemie om een virus- of gezondheidssituatie gaat, speelt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een belangrijke rol. De gezondheidsexperts krijgen de door het ministerie vergaarde data, winnen zelf data in en baseren daarop of het reisadvies ten opzichte van een land moet worden aangescherpt, een advies dat het ministerie vaak overneemt.

Jongeren op het strand van Barcelona. (Foto: Pro Shots)

Positieve tests en clusters zijn graadmeters

Het aantal recent afgenomen coronatests in een land, de hoeveelheid personen die positief testten en ontstane clusters zijn belangrijke graadmeters. "Mede daarom werd geadviseerd om het reisadvies ten opzichte van Kroatië aan te scherpen, maar Spanje niet", aldus een woordvoerder van het RIVM.

Ook het versoepelen van een reisadvies is pas aan de orde als het RIVM een zegen heeft gegeven. "Het reisadvies moet passen bij andere adviezen die oproepen om niet naar het buitenland te gaan. Je wil het virus geen vrij spel geven. Maar op een gegeven moment werd duidelijk dat het reizen naar Spanje weer kon."