Het debat over het wel of niet invoeren van een mondkapjesplicht in openbare ruimten wordt steeds groter. NU.nl beantwoordt daarom zes veelgestelde vragen.

Wie zijn voorstander van een mondkapjesplicht?

Vooral ondernemers zijn voorstander van de mondkapjesplicht, omdat ze bang zijn dat ze bij een nieuwe coronagolf de deuren opnieuw moeten sluiten. Zo vraagt de Bazaar in Beverwijk bezoekers "dringend" mondkapjes te dragen omdat de drukte op het terrein toeneemt. In Amsterdam pleiten winkeliers voor een mondkapjesplicht in winkels en drukke straten.

Ook de Koninklijke Horeca Nederland (KHN) zegt tegen Hart van Nederland positief te staan tegenover een mogelijke mondkapjesplicht. Volgens de brancheorganisatie is het onmogelijk om de 1,5 meter afstand te waarborgen.

Vanwege de angst voor een tweede golf vroegen burgemeesters Ahmed Aboutaleb van Rotterdam en zijn Amsterdamse collega Femke Halsema het kabinet onderzoek te doen naar het verplicht stellen van het dragen van een mondkapje buitenshuis. Als de coronacijfers blijven stijgen, dan kan die maatregel snel ingevoerd worden, aldus Aboutaleb woensdagavond in Nieuwsuur.

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) heeft vrijdag tijdens een persconferentie bekendgemaakt dat het Outbreak Management Team (OMT) opnieuw onderzoek gaat doen naar de effectiviteit van mondkapjes.

Welke Europese landen zijn al om?

In Europa is het makkelijker om te kijken in welke landen mondkapjesplicht níét geldt. In IJsland, Noorwegen, Zweden, Finland, Estland en Litouwen is helemaal geen mondkapjesplicht van kracht. Welke regels in de andere landen gelden, is te zien in de onderstaande kaart.

Wat zegt de wetenschap?

Het lastige aan de discussie over mondkapjes is dat de wetenschap geen waterdicht antwoord heeft op de vraag of het dragen van niet-medische mondkapjes in openbare ruimten effectief is.

Het toonaangevende medische tijdschrift The Lancet publiceerde eind vorige maand een metaonderzoek waaruit blijkt dat het dragen van mondkapjes het infectierisico kan verminderen. Bij een besmette persoon die ademt of praat door een mondkapje komen de virusdruppeltjes minder ver, bevestigen meerdere geanalyseerde onderzoeken.

Deskundigen zeggen echter dat de onderzoeksrapporten geen representatief beeld geven. Bijvoorbeeld omdat sommige onderzoeken medische mondmaskers meewegen, waarvan de effectiviteit wel al bewezen is. Ook is er geen gecontroleerd onderzoek uitgevoerd waarbij een groep besmette proefpersonen die wél maskers draagt, wordt gezet tegenover een groep die géén maskers draagt, meldt de Volkskrant.

Waarom dragen we ze niet gewoon voor de zekerheid?

Baat het niet dan schaadt het niet, is het argument van sommige voorstanders. Maar ook over deze redenering zijn deskundigen het niet eens. Tegenstanders zeggen dat het verplicht dragen van mondkapje voor schijnveiligheid kan zorgen, waardoor mensen minder afstand houden en minder op hygiëne letten.

Daarbij draagt lang niet iedereen een mondkapje op de juiste manier. Zo zitten bij sommige mensen de mondkapjes onder de neus en worden ze na gebruik in de broekzak gestoken. "Met je handen pak je deurklinken vast, daarna steek je diezelfde handen in je broekzak waar ook je mondmasker zit. Wanneer je dat masker opzet, kan je zelf besmet raken en zo ook anderen besmetten", zegt Katrien Lagrou, hoofd van het laboratorium klinische microbiologie aan UZ Leuven hierover tegen Het Nieuwsblad."

Hubert Bruls, voorzitter van het Veiligheidsberaad, denkt daarbij dat de invoering van een mondkapjesplicht op korte termijn tot "chaos" zal leiden, zei hij donderdagochtend in het radioprogramma Spraakmakers. Een snel ingevoerde verplichting is volgens hem niet te handhaven en zal leiden tot een stortvloed aan boetes.

UMCG-viroloog Alex Friedrich zegt in Dagblad van het Noorden dat het dragen van een mondkapje juist een belangrijk signaal afgeeft. "Het is het meest indrukwekkende instrument dat we hebben om ons te wijzen op het belang van de 1,5 meter afstand", zegt hij. "Het dragen van een mondkapje laat ons zien: er is iets aan de hand. Het is geen business as usual."

De complete gids voor mondkapjes in het openbaar vervoer
132
De complete gids voor mondkapjes in het openbaar vervoer

Wat vindt het kabinet van een mondkapjesplicht?

Het kabinet is voorlopig niet van plan om een mondkapjesplicht in te stellen, bleek vrijdag tijdens een persconferentie van minister Grapperhaus. "Op het openbaar vervoer na is het overal in Nederland mogelijk om de 1,5 meter afstand te waarborgen. Daarom zien wij voorlopig geen reden om ons beleid te heroverwegen", liet het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport donderdag al aan NU.nl weten.

Volgens het OMT, dat het kabinet adviseert, is het beter om onderling 1,5 meter afstand te houden, aangezien de effectiviteit daarvan wel bewezen is. Het OMT onderzoekt nu wel of een mondkapjesplicht een aanvulling kan zijn op het huidige beleid.

En de WHO?

De gezondheidsorganisatie WHO was eerst tegen het aanraden van mondkapjes in publieke ruimtes, maar is sinds begin juni om, nadat het metaonderzoek van The Lancet werd gepubliceerd.

De WHO benadrukt wel dat er nog steeds geen hoogwaardig wetenschappelijk bewijs is en waarschuwt dat mondkapjes geen vals gevoel van veiligheid mogen geven.