Zogeheten T-cellen lijken van belang bij de immuniteit tegen het coronavirus en zijn mogelijk dus cruciaal voor een goed werkend vaccin. Wat doen deze cellen?

Het vaccin dat de universiteit van Oxford samen met AstraZeneca ontwikkelt, lijkt op basis van de eerste testen bij mensen voor een stevige immuunrespons te zorgen. De onderzoekers schreven dat de deelnemers na vaccinatie zowel antistoffen tegen het coronavirus aanmaakten als T-cellen. Waarschijnlijk is het voor een goed werkend vaccin ook noodzakelijk dat allebei worden aangemaakt. Wat zijn T-cellen eigenlijk?

Hoe werkt het immuunsysteem?

Immunoloog Marieke van Ham, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en onderzoeker bij bloedbank Sanquin, legt uit dat het immuunsysteem bestaat uit een aangeboren deel en een aangeleerd deel. "Het aangeboren deel komt gelijk in actie als een mogelijke ziekteverwekker, zoals een virus, in je lichaam komt. Maar dit aangeboren deel is niet altijd sterk genoeg om een virus helemaal onschadelijk te maken."

Van Ham vertelt dat het aangeleerde deel van het immuunsysteem dan kan helpen. Dit is alleen een stuk trager wanneer je voor het eerst met een bepaald virus in aanraking komt. "Bij een nieuw virus heb je de eerste tien dagen niets aan het aangeleerde deel van het immuunsysteem."

Wat is de functie van T-cellen?

Antistoffen en T-cellen vallen onder het aangeleerde deel van het immuunsysteem. Antistoffen kunnen virusdeeltjes onschadelijk maken en voorkomen zo dat een virusdeeltje bijvoorbeeld een cel in je longen infecteert.

Van Ham legt uit dat T-cellen juist helpen als een cel al is geïnfecteerd. "Bij infectie neemt een virusdeeltje een cel over en zorgt het ervoor dat deze cel heel veel nieuwe virusdeeltjes gaat produceren. Om deze 'virusfabriekjes' uit te schakelen heeft het aangeleerde deel van het immuunsysteem zogenaamde cytotoxische T-cellen."

"Je hebt miljarden van deze T-cellen, waarvan sommige, als je al eens in aanraking bent geweest met het coronavirus, een met het coronavirus geïnfecteerde cel kunnen herkennen en doden."

Waarom wetenschappers willen weten of je het coronavirus al hebt gehad
103
Waarom wetenschappers willen weten of je het coronavirus al hebt gehad

Waarschijnlijk allebei nodig

Van Ham legt uit dat je in het algemeen zowel antistoffen als T-cellen nodig hebt om immuun te zijn tegen een virus. "Als je een coronavaccin ontwikkelt, wil je dus het liefst zien dat het lichaam na vaccinatie zowel antistoffen als T-cellen aanmaakt."

Hoelang eventuele immuniteit tegen het coronavirus duurt, wordt onderzocht. "We hopen dat na besmetting of vaccinatie een deel van de cellen die antistoffen tegen het coronavirus aanmaken, dit voor een langere periode blijven doen. We zien dat de hoeveelheid antistoffen tegen het coronavirus, na infectie, na enige tijd afneemt. Maar we weten nu niet of dit afneemt naar nul, of dat er toch voor langere tijd een lagere concentratie antistoffen in het bloed blijft. Ook is het mogelijk dat er zogenoemde geheugencellen zijn die na een tweede besmetting met het coronavirus heel snel nieuwe antistoffen kunnen aanmaken. Ook van T-cellen tegen dit coronavirus kun je geheugencellen hebben, maar ook hiervan weten we nog niet hoelang ze blijven bestaan."

T-cellen tegen verkoudheidsvirus mogelijk nuttig

"Met die T-cellen lijkt daarnaast iets interessants aan de hand", aldus Van Ham. Ze legt uit dat 'coronavirus' eigenlijk een verzamelnaam is voor een bepaald type virus. "SARS en MERS zijn coronavirussen, maar er zijn ook een aantal veelvoorkomende verkoudheidsvirussen die coronavirussen zijn."

"Het lijkt er niet op dat de antistoffen die we aanmaken als reactie op deze verkoudheidsvirussen voorkomen dat dit coronavirus onze cellen binnendringt. We zien daarentegen wél aanwijzingen dat T-cellen die zijn aangemaakt als reactie op een van deze verkoudheidsvirussen reageren op cellen die zijn geïnfecteerd met dit coronavirus." Mogelijk kunnen deze T-cellen dus enige bescherming bieden tegen het coronavirus. Of dit ook zo is, weten we nog niet en wordt op veel plekken onderzocht.