Een experimentele behandeling in het Zuyderland Medisch Centrum in Heerlen en Geleen lijkt de sterfte onder zeer zieke COVID-19-patiënten met 65 procent te hebben verminderd. De resultaten van het onderzoek naar deze behandeling zijn dinsdag gepresenteerd in het Britse medische tijdschrift Annals of the Rheumatic Diseases.

Voor de studie zijn in het Limburgse ziekenhuis 86 patiënten behandeld met corticosteroïden (ontstekingsremmende hormonen). 37 van hen hadden hier onvoldoende baat bij en kregen daarom ook het reumamedicijn tocilizumab toegediend. Dit middel remt het afweersysteem.

Onder patiënten die op deze manier werden behandeld, lag de sterfte 65 procent lager dan in de even grote controlegroep. Ook lag het aantal patiënten dat beademing - en dus intensieve zorg - nodig had 70 procent lager. Bovendien was bij 80 procent een verbetering van de behandeling te zien. Deze patiënten werden gemiddeld zeven dagen korter behandeld dan de andere coronapatiënten.

De experimentele behandeling is alleen op zeer zieke patiënten toegepast. Zij waren getroffen door het zogeheten cytokinestormsyndroom (CSS)."Het is geen aspirientje, een pilletje dat je even slikt als je hoofdpijn hebt. Ze kunnen ook kwaad. Bijvoorbeeld als ze de afweer tegen het virus zoveel remmen, dat het normale afweersysteem ook geremd wordt", aldus de onderzoekers.

Cytokinestorm is een situatie waarin het afweersysteem van het lichaam als het ware op hol slaat. Normaal gesproken weert het afweersysteem indringers van buitenaf, zoals virussen en bacteriën. Maar als er sprake van CSS is, werkt het lichaam te hard en valt het ook de eigen organen aan. Hierdoor ontstaan ontstekingen.

Bij coronapatiënten gebeurt dit met name op de longen, waardoor de zuurstofopname vermindert. Het functioneren van de longen kan in een paar uren acuut achteruitgaan. Cytokinestorm komt voor bij mensen van alle leeftijden. De jongste patiënt in het Zuyderland Medisch Centrum was 23 jaar. De kans op overlijden is normaal gesproken zo'n 50 procent.

Brits onderzoek toonde ook hoopgevende resultaten

Hoewel de Limburgse studie hoopgevend is, benadrukken de onderzoekers dat het niet om een gerandomiseerde studie gaat. De behandelde patiënten zijn namelijk opgenomen in april, maar de controlegroep in maart. In deze tijd kan de behandeling die coronapatiënten sowieso krijgen zijn verbeterd. Ook stellen de onderzoekers dat de patiënten van de controlegroep zieker waren toen zij binnenkwamen.

Wereldwijd lopen meer studies naar behandeling met corticosteroïden. Zo bleek eerder uit Brits onderzoek al dat deze hormonen de sterfte onder patiënten die beademd moesten worden met een derde verminderde. Onder patiënten die zuurstof toegediend kregen, was de sterftekans 20 procent kleiner.