De 27 EU-regeringsleiders hebben hun overleg maandagavond weer hervat nadat het gezamenlijk samenkomen 's middags al enkele keren was uitgesteld. De Duitse bondskanselier Angela Merkel liet maandag weten heel voorzichtig te hopen op een akkoord.

Na de lange onderhandelingen van zondag op maandag is er aan "een kader voor een mogelijke overeenkomst" gewerkt, met uitzicht op "een mogelijke overeenkomst", zei Merkel maandag voor aankomst bij het Europagebouw in Brussel.

Merkel refereerde aan het voorstel dat zij samen met de Franse president Emmanuel Macron in mei heeft ingediend en dat nu nog steeds dient als basis voor het Europese herstelfonds.

Het plan dat nu voorligt behelst 750 miljard euro; de grote vraag is hoeveel daarvan uit giften bestaat en hoeveel uit leningen.

Europese Raad-voorzitter moest veel telefoneren

"De laatste stap is altijd het moeilijkst", zei Europese Raad-voorzitter Charles Michel maandagavond voordat de EU-top werd hervat. "Ik ben ervan overtuigd dat een overeenkomst mogelijk is", aldus Michel, die al sinds vrijdagochtend een akkoord probeert te sluiten met de regeringsleiders.

Michel had zijn handen vol aan de voorbereiding van zijn herziene plannen voor een herstelfonds om de coronacrisis te bestrijden. Na een lange vergadersessie tot maandagochtend vroeg, kregen de EU-leiders even de tijd om bij te komen.

Er waren maandagmiddag vervolgens heel wat telefoongesprekken en vooroverleggen nodig om iedereen weer in de plenaire zaal van het Europagebouw in Brussel plaats te kunnen laten nemen.

Discussiepunt blijft balans tussen giften en leningen

Het belangrijkste twistpunt is nog steeds de verdeling tussen giften en leningen. In het originele voorstel bestaat het herstelfonds uit 750 miljard euro, waarvan 500 miljard uit giften.

Dat bedrag moet omlaag, vinden premier Mark Rutte en zijn bondgenoten Denemarken, Finland, Oostenrijk en Zweden. Er circuleren verschillende bedragen, die variëren van 375 tot 390 miljard euro.

Het liefst zien Rutte en zijn 'zuinige vrienden' de giften helemaal verdwijnen, maar dat lijkt geen haalbare optie meer te zijn.

In ruil voor giften worden hervormingen gevraagd van de ontvangers, naar alle waarschijnlijkheid landen in Zuid-Europa. De discussie spitst zich nu vooral toe op hoe die hervormingen worden gecontroleerd.

Noodrem behoort tot mogelijkheden

Rutte wil daar een veto voor hebben, maar dat zien andere landen als ongewenste Europese bemoeienis met hun nationale politiek. Er wordt al enkele dagen gesproken over de mogelijkheid tot een noodrem. Dat geeft iedere lidstaat de gelegenheid in te grijpen als de afspraken niet worden nagekomen.

Hier wordt nog over onderhandeld, maar het ziet er niet ongunstig uit, valt er uit het Nederlandse kamp te horen.

De meerjarenbegroting van de EU ter grootte van zo'n 1.100 miljard euro staat ook nog op het programma. Het noodfonds wordt hier direct aan gekoppeld. Daarnaast moeten de regeringsleiders het eens worden over de spelregels rondom het respecteren van de rechtsstaat. Dat plan krijgt veel verzet vanuit Oost-Europese landen, waaronder Hongarije en Polen.