De verschillende coronamaatregelen die het kabinet in een tijdelijke spoedwet wil gieten, raken de grondrechten van burgers, zoals het recht op privacy, de vrijheid van demonstratie en de godsdienstvrijheid. Het is onduidelijk wat de gevolgen daarvan zijn voor burgers, schrijft de Raad voor de rechtspraak maandag.

Het kabinet moet duidelijker over de gevolgen zijn, vindt de Raad. "Vooral omdat nu nog onduidelijk is hoelang de mogelijke inbreuk op deze grondrechten gaat duren."

Er is begrip voor de snelheid waarmee het kabinet per 1 juli de noodverordeningen door de spoedwet moet vervangen, maar zorgvuldigheid is volgens de Raad geboden.

Veel onderdelen in de wet zijn ruim geformuleerd. Logisch vanuit het oogpunt van flexibiliteit, maar lastig als je kijkt naar rechtszekerheid. "Het moet voor burgers helder zijn wat de regels zijn waar ze zich aan moeten houden", schrijft de Raad daarover. "Ook voor handhavers en rechters is het belangrijk dat bepalingen helder zijn, omdat anders het risico bestaat op ongelijke toepassing en daarmee rechtsongelijkheid."

Er zijn verder zorgen over kwetsbare groepen in de samenleving, zoals slechtzienden en mensen met een verstandelijke beperking. "Die groepen kunnen extra moeite hebben met het naleven van deze wet", aldus de Raad. Ook de positie van jongeren verdient extra aandacht bij de uitwerking van de spoedwet.

RvS: Noodverordeningen perken grondrechten te veel in

Het kabinet moet de wet nog behandelen in het parlement, maar er klinkt al vanuit alle kanten kritiek. De Raad van State (RvS), het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet, oordeelde dat de nu nog geldende noodverordeningen de grondrechten te veel inperken.

"Naarmate deze situatie langer duurt, neemt de juridische houdbaarheid van de noodverordeningen af", schreef de RvS. Het adviesorgaan moet nog worden geraadpleegd.

Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit Leiden, schreef eerder op zijn blog dat de spoedwet zoals die er nu ligt burgers afhankelijk maakt van ministersdecreten. "Dat past niet in een democratische rechtsstaat, en dat staat ook haaks op ons grondwettelijke systeem en de waarden en beginselen die in dat systeem zijn verankerd."

Het College voor de Rechten van de Mens noemde de spoedwet corona een noodzakelijke en belangrijke stap vooruit, maar is nog niet zonder mensenrechtelijke risico's. Ook oppositiepartijen lieten zich kritisch uit.

Het kabinet stuurt de wet naar de Tweede Kamer zodra de RvS een advies heeft gegeven.