Gericht investeren in onderwijs is cruciaal om uit de crisis te komen, schrijft de Onderwijsraad dinsdag in een adviesrapport aan minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media).

Volgens de Onderwijsraad zijn vijf onderwerpen belangrijk bij het opvangen van de gevolgen van de coronacrisis: investeren in leraren en schoolleiders, gelijke kansen, leesvaardigheid, de toegang tot de arbeidsmarkt en het robuuster en flexibeler maken van toetsen en examens.

Volgens de Onderwijsraad is het waarschijnlijk dat de coronacrisis nog lange tijd invloed zal hebben op het onderwijs. Bestaande problemen zoals het lerarentekort en de kansenongelijkheid in het onderwijs zullen door de crisis nog verder op scherp worden gezet, aldus het rapport.

Salariskloof tussen primair en voorgezet onderwijs dichten

Het onderwijs moet daarom aantrekkelijker worden, zodat de problemen niet verergeren. Dat kan door de salariskloof tussen primair en voortgezet onderwijs te dichten. Dat is ook een breed gedragen wens in politiek Den Haag, al heeft Slob begin dit jaar laten weten dat zo'n stap aan een volgend kabinet is.

Het dichten van het salarisverschil kost de overheid structureel zo'n 560 miljoen euro, berekende de Algemene Onderwijsbond (AOb).

De Onderwijsraad adviseert ook om te investeren in hogere salarissen en in arbeidsvoorwaarden op de scholen die het zwaarst zijn getroffen door het lerarentekort of het sowieso al zwaar hebben vanwege het grote aantal kwetsbare leerlingen of leerlingen uit kansarme milieus.

Het moet er uiteindelijk toe leiden dat het vak aantrekkelijker wordt, zodat scholen makkelijker leraren kunnen behouden of aantrekken, aldus de Onderwijsraad.

Coronacrisis vergroot bestaande kansenongelijkheid

Ook de bestaande verschillen in kansengelijkheid worden door de coronacrisis verder vergroot, waarschuwt de Onderwijsraad. Leerlingen en studenten die al kwetsbaar waren en extra aandacht nodig hadden, lijken nu extra hard te worden geraakt.

De raad maakt zich met name zorgen om de groepen die weinig steun vanuit huis krijgen, zoals nieuwkomers en leerlingen en studenten met een beperking. Het afstandsonderwijs had eveneens een negatief effect op de kansengelijkheid. Leerlingen in het praktijkonderwijs en het vmbo maakten hier minder gebruik van dan havisten en vwo'ers.

Ook hier helpt het om meer te investeren in leraren en schoolleiders op scholen met leerlingen en studenten met "minder kansrijke milieus", schrijft de Onderwijsraad.

Daarnaast zouden de verschillen tussen de verschillende onderwijsniveaus verkleind moeten worden om "overgangen en doorstroom te versoepelen".

Scholen gingen verschillend om met schoolexamens

De Onderwijsraad concludeert dat scholen in de afgelopen periode verschillend om zijn gegaan met de schoolexamens. Als voorbeeld wordt de eindtoets in het basisonderwijs genoemd, die dit schooljaar niet is afgenomen, terwijl in het voortgezet onderwijs diploma's zijn verstrekt op basis van de schoolexamens.

Volgens de Onderwijsraad is het zaak om te anticiperen op een mogelijke nieuwe pandemie of andere crisis in de toekomst. "Scholen en leerlingen moeten zo snel mogelijk weten waar ze aan toe zijn", aldus het rapport.

Kabinet trok al eerder 500 miljoen euro extra uit

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) had de raad gevraagd mee te denken over de gevolgen van de coronacrisis voor het onderwijs op de langere termijn. Het kabinet komt voor de zomer met een reactie op het rapport.

Van Engelshoven en Slob laten in een eerste schriftelijke reactie weten het advies te zien "als een mooie ondersteuning van de weg die we zijn ingeslagen."

Vorige maand liet het kabinet weten dat het in totaal 500 miljoen euro extra uittrekt om de coronacrisis in het onderwijs te bestrijden.

Het gaat daarbij om de compensatie van collegegeld voor studenten in het mbo, hbo en wo. Daarbij gaat er extra geld naar leerlingen en studenten die extra ondersteuning nodig hebben vanwege de coronacrisis.

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.