De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema voelde zich in de steek gelaten door minister van Justitie en Veiligheid Ferd Grapperhaus in de kwestie rondom de te drukke demonstratie op de Dam. Dat blijkt uit een appgesprek dat donderdag door het ministerie is vrijgegeven op verzoek van PVV-leider Geert Wilders.

Het appgesprek van maandag 1 juni beschrijft de te drukke demonstratie vanuit bestuurlijk oogpunt. Terwijl Grapperhaus eerst voornamelijk steun bood, kwam hij later op de avond met een lange, kritische noot die hij volgens Halsema alleen maar verstuurde "om het vast te leggen voor een Wob-verzoek". Via een Wob-verzoek (Wob staat voor Wet openbaarheid van bestuur) kan bestuurlijke informatie zoals communicatie worden opgevraagd.

De Amsterdamse burgemeester: "Je had ook de ingewikkeldheid van de situatie kunnen uitleggen in plaats van mij in de kou te zetten."

Gedurende het gesprek, dat om 17.02 uur begon en de volgende morgen eindigde, steggelden Halsema en Grapperhaus over het wel of niet beëindigen van de demonstratie. Beiden erkenden dat de demonstranten onderling geen afstand konden houden, maar vonden dat de demonstratie niet op de grond daarvan ontbonden kon worden.

Grapperhaus schreef dat de situatie na afloop "met dit soort organisatoren" geëvalueerd moet worden. Ook zei hij het niet handhaven op 1,5 meter afstand te begrijpen, maar benadrukte minuten later dat het "een keuze van de driehoek" was.

Later op de avond bracht Grapperhaus een publieke verklaring naar buiten waarin hij stelde dat de drukte op het plein "alle perken te buiten ging". Halsema vroeg hem vervolgens om opheldering: "Wat is dit nou?"

Grapperhaus liet in een lange, kritische reactie weten verbaasd te zijn over haar uitlatingen in de media. Dat leidde tot ergernis bij Halsema. "In stormen moeten we pal staan. Ik begrijp dat rechts Nederland een gouden kans ziet, maar soms moet je voor je lokale bestuurders staan."

Lees het volledige gesprek hieronder.

Het gesprek tussen Femke Halsema en Ferd Grapperhaus:

Halsema (maandag 1 juni, 17.02 uur):
"Ha Ferd, de demonstratie op de Dam trekt veel meer mensen dan door de organisatie geraamd. Er staan er nu al bijna duizend en (lang) niet iedereen houdt 1,5 meter afstand. Wij voeren wel crowdcontrolmaatregelen uit bij de toegang tot de Dam, maar gaan de demonstratie niet op die grond ontbinden. Daarvoor zijn de emoties te groot en wij willen dat het vriendelijk verloopt en politie niet (behalve als het uit de hand loopt) tegenover demonstranten komt te staan. Mensen zijn ook zelf verantwoordelijk. Dat je het weet. Femke"

17.03 uur: uitgaand telefoongesprek (van Grapperhaus naar Halsema): onbeantwoord

Grapperhaus (17:03)
"Ha Femke. Geheel met je eens. Na afloop maar evalueren m.b.t. dit soort organisatoren. Groet, Ferd"

17.03 uur: inkomend telefoongesprek (van Halsema naar Grapperhaus): 2 minuten en 53 seconden

19.08 uur: inkomend telefoongesprek (van Halsema naar Grapperhaus): Gemist

Halsema (19.09 uur): "De Telegraaf gaat helemaal los. Ik wil naar buiten brengen dat dit een driehoeksbeslissing is geweest met ruggespraak met jou."

Grapperhaus (19.21 uur): "Er is geen ruggespraak geweest over de besluitvorming rondom deze demo, dat is ook geheel jullie afweging als driehoek. Maar zoals ik eerder zei, dat jullie nu besloten hebben om niet in deze demo te gaan handhaven op 1,5 meter begrijp ik, gezien mogelijke escalatie. Ik blijf wel zorg hebben over mogelijke onrust of plundering."

Halsema (19.22 uur): "Het gaat uitstekend. Men gaat uit elkaar en er is weinig noemenswaardigs gebeurd. Er is alleen ruggespraak geweest over het niet kunnen handhaven van de 1,5 (meter, red.)."

Grapperhaus (19.22 uur): "Mooi! Komt goed."

Grapperhaus (19.23 uur): "De T is nu eenmaal de T."

Grapperhaus (19.26 uur): "Die 1,5 meter niet handhaven is jullie beslissing, maar zoals ik al zei: die begrijp ik wel."

Halsema (21.40 uur): "Wat is dit nou?"

Grapperhaus (22.07 uur): "Femke, ik ben verbaasd over hoe zich dit ontvouwt aan jouw kant. Om 17.02 uur vandaag kreeg ik een appje van jou waarin je aangaf dat er veel meer mensen dan was geraamd door de organisatie op de demonstratie afkwamen. Het waren er toen al duizend zei je. Lang niet iedereen hield zich aan de 1,5 meter. Je gaf aan niet te willen ontbinden: 'Daarvoor zijn de emoties te groot.' En gaf aan te willen voorkómen dat demonstranten tegenover politie zouden komen te staan."

"Ik heb in een antwoordappje en in een kort telefoongesprek gezegd dat te begrijpen en dat er wel later geëvalueerd moest worden. Ik heb wel - telefonisch - mijn zorg benadrukt over mogelijke onrusten n.a.v. je bericht. Je gaf toen aan dat er busjes buiten zicht klaarstonden. Twee uur later om 19.09 uur appte je mij dat een v.d. kranten losging en dat je naar buiten wilde brengen dat dit een driehoeksbeslissing was geweest 'in ruggespraak' met mij. Ik heb direct gereageerd dat dat niet zo was."

"Ik zie nu achteraf dat jij op AT5 hebt verklaard dat de demonstratie niet ontbonden mocht worden vanwege het belang van het onderwerp. Daarover verschillen wij dus wezenlijk van mening. Maar die achtergrond van de beslissing is helemaal niet door jou bij mij gemeld. Groet Ferd"

Foto met screenshot van correspondentie 17.02 uur en 17.03 uur.

Halsema (23.43 uur): "Deze wilde je vastleggen voor de Wob. Je had ook gewoon de ingewikkeldheid van de situatie kunnen uitleggen i.p.v. mij in de kou te zetten."

Halsema (23.45 uur): "En ik heb niet het belang van het onderwerp verdedigd, maar van demonstratievrijheid. Soms even navragen voor je op media reageert."

Grapperhaus (23.46 uur): "Zie de weergave met citaten van jou op AT5. We spreken morgen verder."

Halsema (dinsdag 2 juni, 0.02 uur): "Ook volgtijdelijk klopt dit niet. Dit was lang nadat je mij aan de lijn had gehad. In stormen moeten we soms pal staan. En ik begrijp goed dat rechts Nederland een gouden kans ziet. Maar soms moet je ook voor je lokale bestuurders gaan staan. Zo'n demonstratie vindt nu eenmaal niet plaats in Wijk bij Duurstede. Ik had graag gezien dat je me niet in de kou had gezet."

0.26 uur: inkomend telefoongesprek (van Halsema naar Grapperhaus): gemist

Grapperhaus (8.41 uur): "Ik ben nu in confcalls. Ik bel rond 10.00 uur."

Halsema (8.44 uur): "Ik probeerde je te bereiken. Ik heb de hele dag pers. En het lijkt me logisch dat jij nu duidelijk maakt dat je steun uitsprak aan de lijn van optreden en ik die steun ook nadrukkelijk heb gezocht."

10.26 uur: uitgaand telefoongesprek (van Grapperhaus naar Halsema): onbeantwoord

11.00 uur: videogesprek tussen ministerie van Justitie en Veiligheid, ministerie van Volksgezondheid, ministerie van Binnenlandse Zaken en Halsema.

Halsema reageert op drukte op de Dam: 'Aantallen niet verwacht'
1
Halsema reageert op drukte op de Dam: 'Aantallen niet verwacht'