Toen de coronacrisis zijn intrede deed in het land werd onder meer opgeroepen om niet meer met groepen mensen bijeen te komen en zo persoonlijk contact te beperken. Veel ggz-instellingen stopten daardoor met groepstherapieën, en behandelaars stapten over op een afspraak met hun cliënt via beeldbellen. Kunnen mensen met ernstige psychische klachten nog wel voldoende hulp krijgen in coronatijd?

"De personen met ernstig psychische problematiek, de groep die de zorg het meeste nodig heeft, zag dit - al dan niet gedeeltelijk - wegvallen", legt Mariëlle van den Berg van stichting MIND uit. Uit onderzoek van MIND bleek dat bij 60 procent van de ondervraagde ggz-patiënten eind maart, na de invoering van de coronamaatregelen, hun behandeling volledig of gedeeltelijk was weggevallen. Half mei daalde dit percentage naar 23 procent.

Volgens Elnathan Prinsen, psychiater en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP), is er een snelle reflex geweest in de ggz om veel behandelingen te stoppen. "Maar we hebben vanaf het begin af aan opgeroepen: doe wat nodig is, ook al is dat een fysieke afspraak."

Prinsen benadrukt dat hoewel bepaalde zorg in de ggz niet door kan gaan, veel zorg voor ernstig psychiatrische patiënten, bijvoorbeeld in klinieken, wel gewoon doorgang kan vinden. "Ik heb zelf tijdens mijn crisisdienst patiënten bezocht, uiteraard met persoonlijke beschermingsmiddelen. En dat is op veel plekken gebeurd, daar hebben wij vanuit de beroepsvereniging ook toe opgeroepen."

Fysieke afspraken in ggz worden weer voorzichtig opgepakt

Het risico van een besmetting met het coronavirus moest, vooral in het begin, worden afgewogen tegen het risico van het stoppen van psychische hulp als dagbesteding en groepsbehandelingen. "Er was aan de ene kant de intentie om zorg op maat te bieden, maar aan de andere kant moest er wel genoeg testcapaciteit zijn voor hulpverleners en patiënten, en voldoende beschikbaarheid van beschermingsmiddelen", legt Prinsen uit. "Dat was er in het begin, en zeker in de eerste maand, niet."

Inmiddels wordt de gedeeltelijke lockdown in het land voorzichtig versoepeld. Ook de ggz heeft versoepelingen van de maatregelen aangekondigd, waardoor onder meer dagbesteding en groepstherapie weer kan worden opgestart.

Zo werd mei weer 'laagdrempelig' gestart met face-to-facecontact in de ggz. Half mei werden groepstherapieën voor kwetsbare groepen weer toegestaan, mits de groepen klein zijn en de patiënten onderling voldoende afstand kunnen houden. Per 19 mei zijn ook dagactiviteiten weer toegestaan, maar ook hiervoor geldt dat de RIVM-richtlijnen moeten worden opgevolgd.

Onbekend wat invloed van veranderingen is op patiënt

Nu de ggz in delen weer wordt hervat, rijst de vraag wat voor invloed de aanpassingen hebben gehad op patiënten met ernstige psychische problematiek. Het wegvallen en aanpassen van de behandeling kan vertragend werken in het behandelproces, en kan zelfs zorgen dat er een terugval plaatsvindt, legt Van den Berg uit. "Een groep die bijvoorbeeld gebruik maakt van dagbesteding, zag deze wegvallen, waardoor ze meer in isolement raken. De impact hiervan op deze patiënten is groot."

Ook Prinsen ziet dit, maar zag in zijn werk ook patiënten die juist opknapten tijdens de coronacrisis. "De druk viel weg door de coronamaatregelen. Deze patiënten werden bijvoorbeeld niet meer de hele dag geconfronteerd met anderen die successen behaalden in hun behandeling."

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.