De ontslagboete wordt toch afgeschaft in het tweede noodpakket zoals dat eerder was aangekondigd door minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken), ondanks de weerstand bij oppositiepartijen en werknemers. Er komt wel een kleinere heffing bij massaontslagen als de vakbonden niet zijn betrokken. Ook wordt het steunpakket met een maand verlengd tot 1 oktober.

Dat schrijft Koolmees donderdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Dat betekent dat werkgevers na 1 juni geen boete van 50 procent van de loonkosten meer hoeven te betalen als zij tot twintig werknemers ontslaan en gebruikmaken van loonsubsidie (de NOW-regeling). De subsidie zelf, die werkgevers in het tweede pakket vanaf 6 juli kunnen aanvragen, moet altijd worden terugbetaald bij ontslag, dat verandert niet.

Als een werkgever twintig of meer mensen ontslaat zonder overleg met de vakbonden of de ondernemingsraad, dan moet de subsidie worden terugbetaald plus een boete van 5 procent over de totale loonsubsidie van al het personeel.

Met de NOW-regeling krijgen werkgevers met minstens 20 procent omzetverlies door de coronacrisis een deel van de loonkosten vergoed van de overheid. Dat loopt op tot maximaal 90 procent als er helemaal geen omzet wordt behaald.

Vakbonden, werkgevers en minister Koolmees hebben hier woensdag nog over onderhandeld. Vorige week liet premier Mark Rutte in een debat al weten dat het schrappen van de boete niet "in beton gegoten" is.

Werkgevers zijn bij twintig of meer ontslagen altijd verplicht de vakbonden of de ondernemingsraad te betrekken. Het arbeidsrecht blijft in alle gevallen gewoon van kracht. Werknemers zijn daardoor in principe goed beschermd tegen ontslag, maar de coronacrisis is in veel gevallen een geldig argument om een contract te verbreken.

Compensatie voor kosten wordt verhoogd tot maximaal 50.000

De verlening van het noodpakket tot 1 oktober geldt voor alle regelingen, dus inclusief de regeling voor zelfstandigen (TOZO), uitstel van belastingen en de compensatie voor vaste lasten.

De derde grote aanpassing aan het tweede noodpakket is de verruiming van de vergoeding voor ondernemers die hun omzet zien dalen vanwege corona.

Aanvankelijk kregen werkgevers als zij aan de voorwaarden voldoen maximaal 20.000 euro om de vaste lasten mee te kunnen betalen zoals huur, energiekosten en abonnementen, maar dat plafond wordt verhoogd naar maximaal 50.000 euro.

Door de uitbreiding is het pakket 4,5 miljard euro duurder, dat brengt de totale overheidssteun voor de komende vier maanden op zo'n 17,5 miljard euro.

Geen bewijs dat schrappen ontslagboete meer banen behoudt

Opvallend genoeg liet Koolmees enkele weken geleden zelf weten dat de boete zou worden geschrapt, nog voordat het tweede noodpakket was gepubliceerd. Dat zorgde voor veel irritatie bij werknemers en oppositiepartijen in de Tweede Kamer. Zij vrezen voor massaontslagen.

Werkgevers en het kabinet zijn juist bang dat met het behoud van de boete veel mensen hun baan verliezen omdat bedrijven failliet gaan, of ervoor kiezen geen NOW aan te vragen zodat ontslag niet nog duurder wordt. Voor alle partijen is zo veel mogelijk baanbehoud het uitgangspunt.

Koolmees vindt dat ondernemers de ruimte moeten krijgen om te reorganiseren omdat de coronacrisis langer duurt dan verwacht.

De stelling dat er meer banen behouden blijven met het afschaffen van de ontslagboete is alleen lastig te onderbouwen. "Het is geen exacte wetenschap, ik kan het niet bewijzen met rekenmodellen", gaf Koolmees in een interview met NU.nl toe.

Het kabinet hoopt op brede steun van de noodplannen voor de economie, net zoals dat het geval was bij het eerste noodpakket. De vakbonden waren woedend nadat Koolmees aankondigde dat de boete zou verdwijnen, ook bijna de gehele oppositie wil dat de extra heffing op ontslag blijft. Het eerste pakket werd nog unaniem in de Tweede Kamer aangenomen.

Of een deel van de steun nu weer binnen is, zal donderdag blijken als de Kamer met Koolmees debatteert over het tweede noodpakket.