De overheid heeft een protocol gelanceerd voor reizen per ov na 1 juni. Maar liefst 26 pagina's telt dit boekwerk, dat moet voorkomen dat het coronavirus zich verder verspreidt als Nederland verder van het slot gaat. Wat zijn de belangrijkste regels?

1. Gebruik ov alleen als het noodzakelijk is

Binnen de restricties van de anderhalvemetersamenleving ligt de maximale capaciteit van het ov tussen de 30 en 40 procent van het aantal reizigers dat in een normale situatie wordt vervoerd. Het belangrijkste advies blijft dus: vermijd drukte. Thuiswerken blijft de norm. Reizen als het niet noodzakelijk is, blijft uit den boze.

Reis zoveel mogelijk buiten de spitsuren en pak als het kan de fiets of ga lopen. Het ov is voorlopig niet bedoeld voor dagjes uit. Er vindt waar mogelijk overleg plaats met bedrijven, scholen en universiteiten om werktijden en lestijden zo te reguleren dat werknemers en studenten buiten de spits kunnen reizen.

Universiteiten en hogescholen gaan ervoor zorgen dat studenten zo min mogelijk tijdens de spits hoeven te reizen, schrijft staatssecretaris Van Veldhoven donderdag in een Kamerbrief. De exacte tijdstippen waarop studenten van de trein gebruik mogen maken, moeten nog worden afgesproken.

2. Mondkapjes zijn in het ov verplicht

Wie vanaf 1 juni trein, bus, tram of metro instapt, moet een mondkapje op hebben. Het moet een nieuw mondkapje zijn of een fris gewassen exemplaar, omdat zelfs goedgekeurde mondkapjes maar beperkt functioneel kunnen zijn. Wie op één dag een heen- en een terugreis moet maken, is dus verplicht op de tweede rit een schoon mondkapje te dragen.

Het advies is om het mondkapje niet af te zetten in het ov. Op perrons is het mondkapje niet nodig, maar het is wel zeer raadzaam het kapje ruim vóór het arriveren van trein, bus, tram of metro al op te zetten.

Vanaf welke leeftijd het mondkapje verplicht is, moet nog worden bepaald. Dit zal gebeuren voor 1 juni. Hygiënische handschoenen zijn niet verplicht (maar zijn uiteraard ook niet verboden).

3. In de trein zijn alleen raamplaatsen beschikbaar

In trein, tram en metro is door een optimale indeling zo'n 50 procent van de zitplaatsen beschikbaar. De plekken die gebruikt mogen worden, zijn gemerkt met een grote groene sticker. In de treinen zijn alleen stoelen aan de raamzijde beschikbaar, meldt de NS op haar website. Staanplaatsen zijn niet toegestaan voorlopig.

Het is de bedoeling dat de dienstregeling per 1 juni zoveel mogelijk wordt gereden als vóór de coronacrisis. Maar als een trein vol zit, dan moeten reizigers die op het perron staan in principe op de volgende trein wachten. Het gebeurde begin mei al een aantal keer dat treinen niet vertrokken omdat ze te vol zaten.

4. Voertuigen worden vaker schoongemaakt dan voorheen

De treinen en andere voertuigen zullen vaker en grondiger worden gereinigd dan voor de coronacrisis het geval was. Er zal bij het schoonmaken extra aandacht zijn voor de toiletten en zogenoemde 'contactpunten', zoals ov-chippoortjes, stangen, deurknoppen en hoofdsteunen.

Waar mogelijk zullen deuren bij haltes automatisch open en dicht gaan, zodat knopjes niet hoeven te worden aangeraakt. In winkels op stations zullen op grote schaal handsanitizers te koop zijn.

5. Boetes uitdelen is niet de intentie

Boa's, treinconducteurs en stewards gaan wel kaartjes controleren, maar de intentie is niet om meteen boetes uit te delen aan iedereen die zich niet aan de voorschriften houdt. In geval van een overtreding van de coronaregels gaat een toezichthouder in eerste instantie in gesprek met iemand.

"Iedereen heeft hetzelfde belang en dat is corona eronder houden. Boa's zijn wel bevoegd tot het uitdelen van boetes, maar we blijven in eerste instantie een vervoersbedrijf en mensen betalen al voor hun reis", stelt een woordvoerder van de NS. "Met andere woorden: ze gaan eerste het gesprek aan en hopen er op andere manieren uit te komen."

Ook OV-NL, de koepel van Nederlandse vervoerders, beklemtoont dat boetes een uiterste middel zijn. Boa's hebben, net als de politie, een coronakit bij zich met professionele maskers als extra bescherming bij incidenten.

6. De vaste coronaregels blijven gelden

Alle vaste regels die al vanaf het begin van de lockdown van kracht waren, blijven uiteraard ook gelden voor het ov-gebruik na 1 juni. Wie verkouden is of griepklachten heeft, moet thuisblijven en mag dus geen gebruik maken van tram, trein, metro of bus.

Op stations moet iedereen de looproutes volgen en de anderhalvemeterrichtlijnen eerbiedigen. Dit geldt ook voor de doorstroming bij de ov-poortjes. Fietsen zijn voorlopig niet toegestaan in treinen.

Hier is het uitgebreide protocol voor reizen in het ov te vinden.