De Britse premier Boris Johnson presenteerde zondagavond "de eerste, voorzichtige stappen" om het Verenigd Koninkrijk uit de coronalockdown te loodsen. Critici veroordelen zijn plannen als onduidelijk en ook de regeringen van Schotland, Wales en Noord-Ierland zijn not amused.

In een toespraak vanuit zijn ambtswoning in Downing Street spoorde de Britse premier zondagavond alle Britten die niet kunnen thuiswerken aan vanaf maandag weer aan de slag te gaan. Ze moeten daarbij het openbaar vervoer wel zoveel mogelijk vermijden.

De boodschap van de regering was aanvankelijk dat Britten alleen naar hun werk moesten gaan "als dat noodzakelijk is".

"We moeten nu benadrukken dat iedereen die niet vanuit huis kan werken, bijvoorbeeld in de bouw en de verwerkende industrie, actief moet worden aangemoedigd aan het werk te gaan", zei Johnson.

De Britse regering had zondag de indruk gewekt dat Johnson die avond een "blauwdruk" zou presenteren voor versoepeling van de Britse lockdown, die inmiddels zeven weken duurt.

Britten mogen buiten sporten

Wat dat betreft bleek er weinig te veranderen. Johnson kondigde aan dat Britten vanaf komende woensdag onbeperkt naar buiten mogen voor lichaamsbeweging, zonnebaden, een potje golf of uitjes naar natuurparken of het strand, mits ze dat alleen met mensen uit hun eigen huishouden doen en voldoende afstand bewaren tot anderen.

"Dit is niet het moment om de lockdown simpelweg te beëindigen", zei de premier. "In plaats daarvan zetten we de eerste voorzichtige stappen om onze maatregelen aan te passen."

Johnson schetste hoe verdere versoepeling eruit kan zien, maar erg concreet werd dat niet. Mogelijk kunnen scholen en sommige niet-essentiële winkels begin juni weer open, zei hij. Restaurants, vooral die met terrassen, volgen mogelijk in juli. De geliefde Britse pubs zullen langer geduld moeten hebben.

Premier Johnson geeft naar verwachting maandag meer uitleg over de plannen in het Britse Lagerhuis.

'Blijf alert' veroordeeld als 'te vaag'

Critici stellen dat de toespraak van zondagavond niet zozeer draaide om versoepeling, maar om een wijziging van de officiële slogan voor de coronacrisis. Die was eerder op de dag al onthuld door de media: het 'blijf thuis' dat de Britten in de afgelopen weken veelvuldig te horen en te zien hebben gekregen wordt ingeruild voor 'blijf alert'.

Labour-leider Keir Starmer zei tegen de BBC: "De hoofdboodschap, 'blijf alert', is gewoon niet duidelijk genoeg en de premier riep met zijn toespraak net zoveel vragen op als hij ermee beantwoordde."

Johnsons boodschap zorgde ook voor een conflict met de regeringen van Schotland, Wales en Noord-Ierland. Die hebben verregaande eigen bevoegdheden op het gebied van volksgezondheid, maar tot zondag trokken ze in grote lijnen gezamenlijk op met Engeland. Daarin zit nu een breuk.

"Ik weet niet wat 'blijf alert' betekent", zei de Schotse premier Nicola Sturgeon zondag. "Voor Schotland zou het op dit moment rampzalig zijn als ik van de boodschap 'blijf thuis' afstap. Ik ben al helemaal niet bereid dat te doen voor een boodschap die onduidelijk en onprecies is."

De premier van Wales, Mark Drakeford, en die van Noord-Ierland, Arlene Foster, lieten ook weten vast te houden aan de oude slogan.

Schotland, Wales en Noord-Ierland vernamen besluit via de kranten

Wat in zowel Edinburgh, Cardiff als Belfast verbazing wekt, is dat het voornemen om de boodschap te wijzigen pas vernomen werd toen Downing Street de pers al had ingelicht. "Het zou niet zo moeten zijn dat we elkaars plannen in de krant moeten lezen", zei Sturgeon daarover.

De Schotse premier voegde daaraan toe dat het Johnson vrij staat het beleid voor Engeland te wijzigen, maar dat hij niet moet doen alsof dat dan voor het hele Verenigd Koninkrijk geldt. Ze zei Londen te hebben gevraagd de nieuwe slogan niet te gebruiken in Schotland.

Little Britain-acteur Matt Lucas neemt Boris Johnson op de hak
47
Little Britain-acteur Matt Lucas neemt Boris Johnson op de hak

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.