De honger en de woede nemen toe in de Nigeriaanse stad Lagos en andere grote Afrikaanse steden, waar geen of bijna geen sociaal vangnet is om de armsten te beschermen tegen de economische gevolgen van de COVID-19-pandemie.

Shehu Isah Daiyanu Dumus heeft geen geld meer en zegt dat hij slechts een paar handenvol cassavemeel over heeft om te eten. De 53-jarige, deels verlamde man verkoopt normaal beltegoed, maar hij is gestrand door de lockdown tegen het coronavirus in Lagos, de grootste stad van Nigeria.

De regering van de gelijknamige staat stuurde hem een sms'je, na het begin van de lockdown op 30 maart, met de melding dat hij een voedselpakket zou ontvangen. Maar het voedsel arriveerde nooit, en omdat alle overheidsloketten gesloten waren, had hij geen idee waar hij kan aankloppen.

"Ik weet zeker dat als dit coronavirus mensen met een beperking niet doodt, het bevel om thuis te blijven dat wel doet", zei hij vanuit een gebouw bij het vliegveld, waar hij van een vriend mag verblijven.

VN: 20 procent van Afrikanen was al ondervoed

Volgens het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de VN is zeker 20 procent van de 1,2 miljard inwoners van Afrika al ondervoed, het hoogste percentage ter wereld. De combinatie van wijdverbreide armoede, afhankelijkheid van voedselimport en prijsstijgingen door de epidemie kan dodelijk blijken als Afrikaanse regeringen niet snel ingrijpen, aldus het WFP.

In landen zoals Nigeria, Kenia en Zuid-Afrika zorgen de maatschappelijke beperkingen ervoor dat miljoenen dagloners zonder voedsel komen te zitten. Veel van hen werken als verkoper of arbeider in de informele sector, waarin zo'n 85 procent van de werkende bevolking in Afrika zich bevindt. Spaargeld als buffer hebben ze meestal niet.

Vrijwilligers arriveren in een traditionele boot om voedselpakketten uit de delen aan kwetsbare inwoners van een wijk in de Nigeriaanse stad Lagos. (Foto: Reuters)

'Sloppenwijk is echt een oorlogsgebied'

Lagos heeft 20 miljoen inwoners. Onder normale omstandigheden kunnen drie op elke zeven inwoners van de stad niet altijd aan genoeg voedsel komen, rekent de ngo Lagos Food Bank Initiative voor. Miljoenen anderen komen door de lockdown nu ook in de problemen. De prijzen voor basisvoedingsmiddelen zijn omhoog geschoten.

De autoriteiten in de staat Lagos zeggen tijdens de eerste weken van de lockdown 200.000 voedselpakketten te hebben verspreid en zo spoedig mogelijk nog twee miljoen te zullen leveren. De Nigeriaanse regering heeft cashgeld en voedselbonnen beloofd voor de armste Nigerianen.

Bij de distributie van die pakketten gaat echter veel mis. Inwoners zeggen dat ze niet voldoende voedsel bevatten en de distributie wordt regelmatig gehinderd door menigtes radeloze mensen of gewapende bendes.

"Het is een oorlogsgebied", zei een medewerker van een ngo, die afgelopen maandag noodhulp probeerde te bezorgen aan mensen met een beperking in de sloppenwijk Agege, maar werd gedwongen te vluchten.

Lockdowns zorgen ook voor problemen in Kenia en Zuid-Afrika

Ook in de grootste sloppenwijk van de Keniaanse hoofdstad Nairobi, Kiberia, ging het mis tijdens het uitdelen van voedselpakketten door een oppositiepoliticus. Honderden inwoners van de wijk zorgden voor een stampede. De Keniaanse regering verbood een dag later de distributie van noodhulp door particulieren.

Zuid-Afrika kampt met vergelijkbare problemen. In de provincie Gauteng, waar Johannesburg en Pretoria liggen, had voor de lockdown al zo'n 16 procent van de 12 miljoen inwoners voedselhulp nodig. "De realiteit is dat we het aantal arme en dakloze mensen hebben onderschat", zei een woordvoerder van het ministerie voor Sociale Ontwikkeling.

Shehu Isah Daiyanu Dumus wist in Lagos uiteindelijk wel in contact te komen met een ambtenaar, maar voedsel heeft hij nog niet ontvangen. Wat hem in ieder geval is opgevallen, is dat de Nigeriaanse regering vraagt om donaties van particulieren om te helpen de crisis te bestrijden. "Zelfs de federale overheid is nu aan het bedelen", zei hij.

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.