Minister Wopke Hoekstra van Financiën vraagt ook om solidariteit voor de Nederlanders in de ruzie tussen Nederland en enkele Zuid-Europese landen die volgde op de roep om financiële steun om de coronacrisis te bestrijden.

"Solidariteit en wederkerigheid gaan hand en hand", zei Hoekstra dinsdag tijdens een Kamerdebat over de eurozone.

Landen die in de problemen komen vanwege de coronacrisis, zoals Italië en Spanje, mogen Nederland aanspreken op solidariteit om medische hulp te geven, maar daar mag dan wel wat tegenover staan, vindt Hoekstra.

"Dat doet recht aan alle Nederlanders die hun pensioenleeftijd zien stijgen, die rond moeten komen met een modaal inkomen en die als zzp'ers misschien totaal aan de grond zitten. Die mensen verdienen in de eerste plaats ook onze solidariteit", aldus de bewindsman.

Hoekstra heeft enkele uren na het debat een afspraak met zijn Europese collega's via een videoverbinding. Daar valt dit keer nogal wat te bespreken. De roep om eurobonds, het gezamenlijk uitgeven van schuldpapier, wordt vanuit Zuid-Europa steeds luider en feller. Ook andere plannen voor financiële noodhulp staan dan op de agenda.

Nederland blijft tegen komst eurobonds

De eurobonds komen er niet wat Nederland betreft, benadrukte Hoekstra nog maar eens. "Je vergroot risico's want financiering wordt makkelijker", zei hij. Daarnaast speelt het prijskaartje een rol, want Nederland krijgt geld toe als het een lening uitzet op de financiële markten. Dat voordeel verdwijnt zodra je schuldpapier gezamenlijk uitgeeft. Hoekstra: "Ik zie niet in dat dat redelijk is."

Een meerderheid in de Kamer steunde Hoekstra inhoudelijk. "We moeten niet beginnen aan eurobonds", zei ChristenUnie-Kamerlid Eppo Bruins. "Nee is nee", was CDA'er Pieter Omtzigt van mening. SP-Kamerlid Renske Leijten: "Waarom is gezamenlijk schulden maken nou internationale solidariteit?"

Het standpunt was ook geen verrassing, het ging de afgelopen dagen vooral om de toon. Die was volgens de Italianen, Spanjaarden en Portugezen nogal bot. Politici uit die landen beklaagden zich daar publiekelijk over. Maar ook daarvoor hadden de Nederlandse parlementariërs een duidelijke boodschap: Bruins: "We zijn natuurlijk solidair en empathisch, maar we laten ons niet chanteren." PVV'er Tony van Dijk noemde de Zuid-Europese reacties "weerzinwekkend".

Een enkeling vreesde dat het kabinet zichzelf in de voet schiet met zo'n strenge houding. "Nederland komt zo in het verdomhoekje te staan", zei PvdA'er Henk Nijboer.

Noodfonds alleen inzetten met voorwaarden

Een andere vorm van hulp kan via het Europese noodfonds ESM lopen. Dat instrument werd tijdens de eurocrisis opgetuigd om eurolanden die financieel geen kant meer op konden te hulp te schieten. Het ESM heeft 410 miljard euro tot zijn beschikking, opgehoest door alle eurolanden bij elkaar.

Maar landen mogen daar niet zomaar uit tappen. Bij een beroep op het noodfonds - er ligt overigens van geen enkel land een officiële aanvraag - wordt een lijst met voorwaarden opgesteld, zodat de economieën in het vervolg robuuster zijn. Ierland, Portugal, Spanje, Cyprus en Griekenland kunnen daarover meepraten.

Hoekstra wil daar in principe niet van afwijken, maar is wel bereid de regel op de korte termijn iets coulanter toe te passen. Hij wil een "knip in twee fases" maken. Een eerste aanvraag zodat er medische apparatuur kan worden aangekocht is prima. Maar als daarna de kruitdampen van deze crisis zijn opgetrokken, moet er over hervormingen gesproken kunnen worden. Hoekstra noemt dat "redelijk en verstandig".

Ook die houding wekte wrevel bij enkele partijen in de Kamer, die liever wat meer compassie van Hoekstra verlangden. "We moeten voorkomen dat Italië in een Griekenlandscenario terechtkomt", zei Bart Snels van GroenLinks. PvdA'er Nijboer begrijpt niet dat Nederland in deze situatie nog hervormingen "door de strot" duwt.

Hoekstra verwacht combinatie van Nederlands en Europees voorstel

Het kabinet kwam na de verwijten vanuit Zuid-Europa zelf met een voorstel: een coronafonds waar landen aanspraak op kunnen maken om medische apparatuur te kopen. Dat fonds moet uiteindelijk worden gevuld tot zo'n 10 tot 20 miljard euro. De Nederlandse bijdrage is een miljard. "Dat is een gift, geen lening", beloofde Hoekstra.

Vanuit de Europese Commissie is er 37 miljard euro uitgetrokken om de Europese economieën te ondersteunen. Hoekstra verwacht dat er uiteindelijk een vervlechting van het Europese en het Nederlandse voorstel komt te liggen.