Het normale leven in Spanje ligt al ruim twee weken plat en de situatie wordt alsmaar nijpender. Het land ging China deze week voorbij in het aantal bevestigde besmettingen en heeft inmiddels 8.189 doden te betreuren. "Het raakt iedereen. De angst, het verdriet, de paranoia", vertelt rechter Carmen Delgado Echevarría, die er middenin zit.

De straten zijn - op een enkele na - leeg. Spanjaarden mogen hun woning alleen verlaten voor noodzakelijke dingen, zoals een tripje naar de dichtstbijzijnde supermarkt. Wie naar een winkel verderop gaat, krijgt een boete.

Het is bijna surrealistisch, vertelt Delgado Echevarría, die "gelukkig" in een huis met een tuin woont. "Dat is een privilege, want sommigen hebben alleen een balkon." Haar regio, de regio Madrid, is de grootste brandhaard van het land. Het gebied telt de meeste besmettingen en slachtoffers. De angst is voelbaar.

"Heel veel mensen zijn van het niet serieus nemen van het virus naar totale paniek gegaan. Zo zijn er bijvoorbeeld mensen die denken dat ze besmet raken als ze buiten wandelen. Als ze thuiskomen, wassen ze hun kleding op 70 graden en douchen ze. Alsof de buitenwereld radioactief is."

Zelfs mensen die "behoorlijk intelligent zijn", zijn volgens de rechter paranoïde geworden. "Mijn moeder heeft een emmer met bleek staan. Als ze boodschappen heeft gedaan, gaat alles eerst in de emmer voordat het in de koelkast wordt gezet." Dit is volgens de vrouw deels te wijten aan de "angstcampagne" die is ingezet om mensen thuis te houden.

Overvolle ziekenhuizen in Madrid na toestroom coronapatiënten
66
Overvolle ziekenhuizen in Madrid na toestroom coronapatiënten

'Er is een fenomeen dat we de 'balkonpolitie' noemen'

De overheid en media wijzen mensen zodanig op hun verantwoordelijkheid, dat sommigen volgens Delgado Echevarría compleet doorslaan. "Er is hier nu een fenomeen ontstaan dat we de 'balkonpolitie' noemen. Mensen hebben nu natuurlijk alle tijd om uit het raam te kijken en er zijn al incidenten geweest waarbij mensen op straat door mensen vanaf een balkon zijn lastiggevallen. Zo zijn er eieren gegooid", aldus de rechter.

"Veel mensen zien het nu zo: er zijn twee opties. Of je gaat dood aan het virus of je bent een besmettelijke tijdbom die eigenlijk niet over straat mag."

De verlaten straten van Madrid. (Foto: Pro Shots)

Veel besmettingen in verzorgingstehuizen

Doordat het aantal besmettingen blijft toenemen, kent "iedereen wel iemand die ziek is". Delgado Echevarría maakt zich veel zorgen over de ouderen in het land. Van alle Europese lidstaten vergrijst Spanje het snelst.

"In verzorgingstehuizen zijn veel besmettingen geconstateerd, het is echt heel verdrietig. Als iemand ziek wordt en in het ziekenhuis wordt opgenomen, mag ook daar geen bezoek komen. De dokter zien ze ook weinig. Andere ouderen zitten opgesloten in hun eigen huis. De kinderen mogen alleen boodschappen voor de deur achterlaten."

De ziekenhuizen zitten overvol en ook mortuaria kunnen de vraag niet meer aan. Zo is er onlangs een ijsbaan ingezet als noodmortuarium en wordt nu weer naar een nieuwe noodlocatie gezocht. "Ik zie het nu al bij ouders van vrienden", zo vertelt de rechter over de ziekenhuizen. "Die zijn op leeftijd en maken geen kans meer als ze ziek worden. Er wordt nu namelijk voor de intensive care al geselecteerd op basis van leeftijd en eventuele onderliggende problematiek."

Ondertussen raken ook steeds meer zorgmedewerkers zelf besmet met het virus. Maandag ging het om 12.298 mensen in de zorg.

Spaanse politie zingt liedje voor binnenzittende inwoners
68
Spaanse politie zingt liedje voor binnenzittende inwoners

'Je raakt in een soort shock'

De situatie leidt bij Spanjaarden tot een soort shock, zo beschrijft ze. "Een lockdown begrijp je, maar een deel van je denkt in het begin nog: ik zie helemaal niets. Maar nu komt het steeds dichterbij en raak je in een soort shock. Het wordt hier mogelijk erger dan in Italië."

De rechter, die samen met haar twee zoons woont, heeft zichzelf een ritme aangeleerd om de dag door te komen. "Ik kan niet goed stilzitten in de tuin. Dus ik heb een schema en werk bijvoorbeeld ook vanuit huis." Ze beschrijft dat er ook veel initiatieven zijn opgestart. Zo naait haar zus mondkapjes en wordt er door anderen weer avondeten gekookt voor ziekenhuispersoneel, dat nu overuren draait.

“We moeten elkaar helpen. Nu en in de toekomst.”
Carmen Delgado Echevarría

Ze heeft nog geen idee wanneer de lockdown voorbij zal zijn. De laatste cijfers laten zien dat het aantal besmettingen minder snel stijgt. Fernando Simon, coördinator noodgevallen van het Spaanse ministerie van Volksgezondheid, zei dinsdag de data te analyseren en tot die tijd nog niet met eventuele nieuwe maatregelen te komen.

Wel melden bronnen aan persbureau Reuters dat er een pakket aan maatregelen voor kwetsbare huishoudens komt. Zo zouden huisuitzettingen worden uitgesteld tot zeker zes maanden na de lockdown.

Ondertussen pleiten Italië en Spanje voor gezamenlijke Europese maatregelen, zoals de eurobonds (die nu coronabonds worden genoemd). Nederland heeft zo zijn bedenkingen, evenals Duitsland, zo blijkt uit een reconstructie van de Spaanse krant El País.

"We moeten elkaar helpen", zegt Delgado Echevarría hierover. "Nu en in de toekomst. We staan samen sterker dan als 27 afzonderlijke landen."