Waarom zijn er zo weinig coronatesten in Nederland? Zijn er wel genoeg bedden op de intensive care? En waarom was de communicatie rond de nieuwe maatregelen zo verwarrend? Hoewel de Tweede Kamer vierkant achter de koers van het kabinet voor de aanpak van de coronacrisis staat, klinkt ook voorzichtige kritiek.

"Helderheid is essentieel voor leiderschap, vooral in crisistijd", zei Rob Jetten (D66) donderdag in het Kamerdebat over de corona-aanpak. De lof voor de tv-toespraak van premier Mark Rutte van vorige week heeft plaatsgemaakt voor milde kritiek.

Er is kritiek op onder meer de warrige persconferentie van afgelopen maandag. Het kabinet kondigde aan de maatregelen te verscherpen en grote evenementen tot 1 juni te verbieden. Tegelijkertijd riep dat vragen op over de eerder aangekondigde regels voor scholen en horecagelegenheden die tot 6 april gelden. Wat mag wel en wat mag niet?

"Er is geblunderd", concludeerde PvdA-leider Lodewijk Asscher. Ook VVD, CDA en CU vinden dat de communicatie beter moet. Geblunder wilde Rutte het niet noemen, maar de kritiek is volgens de premier terecht. "Het was te rommelig." Voortaan worden de persconferenties door maximaal twee ministers gevoerd en zullen zij zich beter voorbereiden. "We zullen meer tijd nemen", zei Rutte.

Zorgen om ic-capaciteit en coronatesten

In voorbereiding op het debat werd de Kamer woensdag bijgepraat door RIVM-baas Jaap van Dissel en Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care.

Waar Van Dissel nog kon melden dat de verspreiding van het virus lijkt te zijn afgeremd, had Gommers een verontrustende boodschap. Hij zei dat Nederland op dit moment niet genoeg bedden op de intensivecareafdelingen heeft om de verwachte groei van het aantal ernstig zieke patiënten op te vangen. "Alles kraakt op dit moment", aldus Gommers.

Op 1 april zijn er naar verwachting 1.600 bedden nodig, terwijl er landelijk 1.150 plekken op de ic's zijn. De piek wordt eind mei verwacht, dan zijn er 2.200 bedden nodig. De Kamer wil weten of dit gaat lukken.

De benodigde zestienhonderd bedden zullen op 1 april gereed zijn, kon De Jonge de Kamer alvast beloven. Maar of er voor eind mei 2.200 plekken op de ic's beschikbaar zijn, wordt volgens de minister spannend. Hoewel de signalen wat betreft de afvlakking van het aantal ziekenhuisopnames voorzichtig positief zijn, blijft het kabinet uitgaan van het ergste scenario.

Dit betekent dat er meer beschermingsmiddelen en meer beademingsapparatuur nodig is. De longmachines zijn besteld, maar het is onduidelijk wanneer die binnenkomen. Ook is er een beroep gedaan op het bedrijfsleven om deze machines te produceren en wordt er gekeken of twee patiënten via één apparaat beademd kunnen worden. "We zijn maximaal aan het opschalen en zetten alles op alles", aldus De Jonge.

Kamer wil dwangmiddelen om tests af te dwingen

Ook vraagt de Kamer zich af of er voldoende medische beschermingsmiddelen voor alle zorgmedewerkers zijn. De Kamer vreest ook dat Nederland te weinig coronatesten heeft.

"De testcapaciteit in Nederland schiet tekort", aldus Jetten. "Waarom kan Nederland niet op grote schaal testen zoals dat in Zuid-Korea gebeurt?"

Het kabinet heeft herhaaldelijk laten weten niet op grote schaal te kunnen testen, omdat er een wereldwijd tekort is. Volgens Asscher mag dat voor het kabinet geen reden zijn om zich erbij neer te leggen. "Dat wij minder testen, moet niet leiden tot de constatering is dat er een tekort is, maar naar hoe je ervoor gaat zorgen dat die tests er komen." Segers: "Doet Nederland genoeg om aan tests te komen?"

Uit onderzoek van Follow the Money bleek eerder op donderdag dat Nederlandse laboratoria vanwege de afhankelijkheid van de Zwitserse farmaceut Roche niet zelf massaal coronatesten kunnen produceren.

Als Roche blijft weigeren de receptuur voor de coronatesten vrij te geven, dan moet het kabinet in het belang van de volksgezondheid overgaan tot dwangvorderingen, vindt een meerderheid van de Kamer. "Het kabinet moet alles inzetten, waaronder dwang, om maximaal te testen", zei Asscher.

Minister De Jonge sluit een zogenoemde dwanglicentie niet uit, maar hoopt eerst via de normale route de farmaceut ervan te overtuigen de receptuur te delen. Hij is het met de Kamer eens dat de Nederlandse testcapaciteit zo snel mogelijk moet worden uitgebreid.

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.

Het coronavirus in het kort

  • Het coronavirus verspreidt zich vooral van mens op mens via nies- en hoestdruppeltjes. De kans dat je besmet raakt via oppervlakken zoals deurklinken is klein. Deze kans wordt kleiner als je vaak je handen wast.
  • Je kunt de kans op verspreiding flink verkleinen door minstens 1,5 meter afstand te houden van anderen.
  • Een geïnfecteerde persoon besmet gemiddeld twee à drie anderen. De voorzorgsmaatregelen zijn nodig om dit in te dammen.
  • Verreweg de meeste patiënten hebben milde (griepachtige) klachten.
  • Bijna alle sterfgevallen betreffen ouderen of andere kwetsbare personen, zoals hart-, long- of diabetespatiënten. Als iedereen de maatregelen naleeft, verkleint dat hun risico's.
  • Lees hier welke voorzorgsmaatregelen je moet nemen.