Terwijl critici stellen dat er in Nederland meer op het coronavirus getest moet worden, hanteert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een streng testbeleid omdat er een tekort aan testmiddelen is ontstaan. Door alleen bij kwetsbare mensen testen uit te voeren, wordt materiaal bespaard waardoor toekomstig nee verkopen voorkomen moet worden. Wat is dit tekort, en hoe heeft dit kunnen ontstaan?

In Nederland worden zo'n 2.000 testen per dag afgenomen, zegt een woordvoerder van het RIVM tegen NU.nl. "Laat je niet wijsmaken dat we in Nederland niet veel testen: dat doen we wel. Tot en met donderdag hadden we zo'n 23.000 testen gedaan, maandag is dit aantal al gestegen naar 30.000."

Toch klinken er kritieken op het RIVM, dat op 20 maart het testbeleid aanscherpte: alleen kwetsbare mensen worden tot nog toe getest op het virus om materiaal te besparen. Critici wijzen op het beleid van het WHO, dat gericht is op "testen, testen, testen".

Die kritiek ziet ook viroloog Chantal Reusken van het RIVM. "Maar het testbeleid in Nederland is opgesteld met een blik op de komende weken. We moeten ernstig zieke mensen kunnen blijven testen op het virus zodat ze behandeld kunnen worden. We willen voorkomen dat we nee moeten verkopen."

Leveranciers testmateriaal kunnen niet aan vraag voldoen

De labs hebben te maken met een tekort aan specifieke materialen uit de testprocedure, legt Reusken uit. "Bijvoorbeeld de extractiematerialen en de plaatjes waarin de monsters worden verdeeld."

Op dit moment zijn er bijna veertig labs operationeel in het land, waar er vorige week nog 34 waren. Het probleem is dat 80 tot 90 procent van deze labs draaien op apparatuur met bijbehorende materialen zoals buffers en plastics die slechts door een of twee bedrijven worden geleverd, zegt Reusken. "En als die bedrijven niet kunnen leveren, dan heeft een groot deel van de labs dus een probleem."

'Kunnen niet alles zelf maken'

Het tekort doet zich niet alleen in Nederland voor, wereldwijd kampen labs met tekorten. "Dat komt doordat in januari bijna de hele wereldproductie richting China is gegaan. De voorraden in andere landen zijn daardoor geslonken", legt Reusken uit. "En de vraag is nu zodanig hoog, dat de bedrijven niet aan de vraag kunnen voldoen."

In Nederland wordt op dit moment slechts 30 procent van het materiaal waar vraag naar is daadwerkelijk geleverd door deze bedrijven, ziet de viroloog.

Als bedrijven niet kunnen voldoen aan de vraag, kunnen we deze materialen dan niet zelf maken? Zo simpel is het niet, stelt Reusken. "We kunnen bijvoorbeeld niet zelf de extractiematerialen maken, omdat de samenstelling hiervan niet openbaar is. Dat is bedrijfsgeheim van die producenten."

Vaccin coronavirus kan pas in zomer 2021 klaar zijn
75
Video
Vaccin coronavirus kan pas in zomer 2021 klaar zijn

Taskforce zoekt alternatieven om tekort op te vullen

Om de problemen toch op te kunnen lossen, heeft de overheid een taskforce ingesteld. Daarin zit niet alleen het RIVM, maar ook een vertegenwoordiging van de bedrijven die de testmiddelen produceren, inkopers van de grootste academische ziekenhuizen en een vertegenwoordiging van de beroepsvereniging van arts-microbiologen. "Die inventariseren wat er gebeurt, wat de voorraden zijn en hoe de materialen herverdeeld kunnen worden."

En daarbij moeten keuzes gemaakt worden. "Dat kan betekenen dat bepaalde researchzaken die niet te maken hebben met dringende patiëntenzorg, niet meer door kunnen gaan, omdat deze materialen bij de coronatesten moeten worden gebruikt ", legt Reusken uit.

Het huidige restrictieve testbeleid kan de komende weken doorgezet worden

De taskforce kijkt daarnaast naar alternatieven voor de schaarse middelen, door bijvoorbeeld oplossingen te zoeken in de beschikbare materialen en apparatuur bij onder anderen dierenartsen. Ook kan eraan worden gedacht om een andere manier te zoeken om materiaal te kunnen scheiden in het monster. "We zitten op meerdere sporen."

De verwachting is dat, met de huidige voorraden, het huidige restrictieve testbeleid de komende weken doorgezet kan worden. "Wij hebben er ook geen controle over op wat de bedrijven leveren of niet. Geopolitiek speelt ook een rol. Maar niemand wil dit probleem, dus er wordt door alle partijen van alles aan gedaan om naar een oplossing te zoeken."

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.

Het coronavirus in het kort

  • Het coronavirus verspreidt zich vooral via nies- en hoestdruppeltjes. Het virus kan direct van mens op mens worden overgedragen of (voor beperkte tijd) via oppervlakken zoals deurklinken.
  • Je kunt de kans op verspreiding flink verkleinen door minstens 1,5 meter afstand te houden van anderen.
  • Een geïnfecteerde persoon besmet gemiddeld twee à drie anderen. De voorzorgsmaatregelen zijn nodig om dit in te dammen.
  • Verreweg de meeste patiënten hebben milde (griepachtige) klachten.
  • Bijna alle sterfgevallen betreffen ouderen of andere kwetsbare personen, zoals hart-, long- of diabetespatiënten. Als iedereen de maatregelen naleeft, verkleint dat hun risico's.
  • Lees hier welke voorzorgsmaatregelen je moet nemen.