Het COVID-19-virus verspreidt zich via kleine druppeltjes die vrijkomen bij het hoesten of niezen. Hoe zieker iemand is, hoe meer virus hij kan verspreiden. Iemand die nog niet ziek is of nog niet hoest of niest, zal het virus niet verspreiden, stelt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Maar niet iedereen ervaart de klachten die hij heeft als een symptoom en dat kan verwarring veroorzaken.

Hier en daar duiken berichten op dat het virus ook overdraagbaar is door mensen zonder symptomen. Deze berichten zijn gebaseerd op zogenoemde case-reports, een beschrijving van een bijzondere situatie bij een patiënt, en op onderzoeken uit China. Hoe kan het dat uit deze berichten iets anders blijkt dan wat het RIVM beweert, en klopt dat wel?

"Het RIVM heeft dit advies opgesteld op basis van alle informatie die het heeft", begint Marjolein Knoester, arts-microbioloog met aandachtsgebied virologie bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). "Maar omdat er nog maar weinig onderzoek is gedaan, is nog veel onduidelijk over de besmettelijkheid van het coronavirus. Er zijn tot nu toe vooral studies die laten zien dat je besmettelijk bent als je klachten hebt. Wat de studies nog niet uit kunnen sluiten, is of je besmettelijk bent vóór je klachten hebt."

Knoester kent de case-reports waaruit zou blijken dat mensen besmet zijn met het coronavirus door mensen die wel besmet waren, maar geen symptomen hadden. "De aanwijzingen zijn er, ik kan niet ontkennen dat het mogelijk is. Maar de mensen in deze case-reports kunnen ook met andere mensen in contact zijn geweest die wel symptomen hadden. Dat is heel moeilijk te verifiëren."

Dit doet het coronavirus met je longen
92
Video
Dit doet het coronavirus met je longen

Wanneer zijn klachten 'mild'?

Volgens Knoester kan het ook zijn dat de wetenschappers in de case-reports en onderzoeken een andere definitie van milde klachten hebben gehanteerd. "Iedereen beschouwt klachten op een andere manier. Sommige mensen zeggen zelfs als er snot uit hun neus komt dat ze geen klachten hebben. Toch heb je dan wel degelijk klachten, en kan je dan ook heel besmettelijk zijn."

Ook Marion Koopmans, hoogleraar virologie, wijst op de subjectiviteit in het beoordelen van lichte klachten. Een lichte verkoudheid kan al meespelen in een besmetting, zegt de viroloog. Neem een van de onderzoeken die wordt aangehaald door The Irish Times. Koopmans: "De onderzoekers zeiden zelf ook: we hadden wat beter moeten doorvragen. Een persoon die in de studie werd aangehaald als persoon zonder symptomen, bleek toch klachten te hebben."

De hele discussie over de besmettelijkheid van het virus komt hier ook op neer, zegt Harald Wychgel, woordvoerder van het RIVM. "Het punt is dat als je iemand vraagt wanneer hij klachten kreeg, ze de heel milde klachten vaak niet meerekenen. De snotneus die ze al eerder hadden, zien ze niet als een symptoom."

Het onderzoeksinstituut zegt daarom mensen te adviseren om thuis te blijven, ook al ervaren ze slechts heel lichte symptomen.

De psychologie achter de 'jacht' op toiletpapier bij een crisis
73
Video
De psychologie achter de 'jacht' op toiletpapier bij een crisis

Niezen en hoesten meest efficiënte manier op virus over te dragen

Hoewel er kanttekeningen geplaatst kunnen worden bij de case-reports, is uit wetenschappelijk onderzoek wel gebleken dat mensen die geen symptomen hebben het virus wel aantoonbaar kunnen dragen in hun luchtwegen, zegt Knoester. "De belangrijkste vraag is nu: kan je het virus dan al overdragen? Dat is het stukje dat we gewoon nog niet weten."

Ook al zou het virus overgedragen kunnen worden als iemand geen symptomen vertoont, dan is de kans dat dit gebeurt heel klein. Feit is dat hoesten en niezen efficiënte manieren zijn om een virus over te dragen. Iemand besmetten gaat sneller als je deze klachten hebt, dan wanneer je je lichaamsvloeistoffen bij je houdt omdat je geen klachten hebt, vertelt Knoester.

Omdat nog niet alles rondom het virus zeker is, wijzen zowel het RIVM als de virologen erop om de hygiënemaatregelen van het RIVM in acht te nemen om overdracht zo veel mogelijk te voorkomen. "Was bijvoorbeeld regelmatig je handen en probeer zo min mogelijk aan je gezicht te zitten."

In de race voor het vaccin tegen coronavirus: zo gaat dat
94
Video
In de race voor het vaccin tegen coronavirus: zo gaat dat

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.

Het coronavirus in het kort

  • Het virus verspreidt zich vooral via hoest- en niesdruppeltjes die kort in de lucht hangen.
  • Een geïnfecteerde persoon besmet gemiddeld twee à drie anderen. Dit aantal kan dalen bij goede voorzorgsmaatregelen.
  • Verreweg de meeste patiënten hebben milde (griepachtige) klachten.
  • Bijna alle sterfgevallen betreffen oudere of al zieke mensen. Met voorzorgsmaatregelen kun je deze mensen beschermen.
  • Lees hier wat de belangrijkste voorzorgsmaatregelen zijn.