De Nederlandse overheid heeft diverse maatregelen genomen om het coronavirus in te dammen. Maar wat als deze aanpak niet werkt? Wat als het virus zich op deze manier niet laat afremmen? Welk doemscenario staat Nederland dan te wachten?

Italië heeft aan den lijve ondervonden hoe hard het kan gaan. Binnen een paar weken is het aantal besmettingen daar opgelopen tot boven de tienduizend. De Italiaanse regering zag daarom geen andere uitweg meer dan het land op slot te zetten. Het openbare leven, met name in het noorden, is daardoor stil komen te liggen.

"De reactie van Italië is heel erg dom en over de top", zegt Ira Helsloot, hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen, in gesprek met NU.nl. "Ze leggen nu hun totale economie plat en kunnen hun gezondheidszorg niet op peil houden, wat alleen maar meer crisis zal veroorzaken."

Viroloog Ab Osterhaus spreekt van "draconische maatregelen" in Italië. Toch hoopt en verwacht hij niet dat het in Nederland dezelfde kant op zal gaan. "Het RIVM heeft goede maatregelen genomen om het virus in te dammen. Maar die zijn zo sterk als de zwakste schakel. Als mensen zich niet aan de maatregelen houden, moeten we ons op een behoorlijk zware infectie voorbereiden."

Ook Helsloot vindt dat Nederland "verstandige" maatregelen heeft genomen. "In tegenstelling tot Italië zijn wij een rijk land met een heel goede gezondheidszorg en met een regering die luistert naar het RIVM."

Als Nederland op slot gaat

  • Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geldt "het sluiten van gemeentegrenzen als een zeer vergaande maatregel". Mocht het toch tot zo'n drastisch besluit komen, kunnen bewoners tijdelijk hun gemeente niet verlaten en kunnen mensen van buitenaf de gemeente niet in.

Druk op ziekenhuizen mag niet te hoog worden

Volgens Marion Koopmans, hoofd Viruswetenschappen bij het Erasmus MC, "is de eerste fase van uitbraakbestrijding - alle reizigers uit besmette gebieden opvangen en voorkomen dat het virus zich ook in eigen land gaat verspreiden - niet helemaal succesvol gebleken".

Koopmans vervolgt: "Maar zelfs als je denkt 'dit is niet meer te stoppen', moet je het virus blijven afremmen, zodat de druk op de zorg niet te groot wordt."

Helsloot sluit zich hierbij aan: "Dan stop je de verspreiding van het virus niet meer, maar zijn de maatregelen er vooral op gericht dat niet iedereen tegelijk het virus krijgt en de piekbelasting bij ziekenhuis niet te hoog wordt."

Nederlanders in gesloten Italië: 'Alleen met formulier de straat op'
220
Nederlanders in gesloten Italië: 'Alleen met formulier de straat op'

Doemscenario is een overheid die te zware maatregelen neemt

Het afremmen van het virus moet voorkomen dat Nederland te maken krijgt met dezelfde toestanden als in Italië. "In ons land trainen we regelmatig verschillende rampscenario's", legt Koopmans uit. "Dat gebeurde bijvoorbeeld tijdens de grootschalige oefening Hollandse Griep in de regio Rotterdam, in oktober."

"Daarnaast weten we van grieppandemieën en van wat je nu ziet in Italië dat er problemen ontstaan als je in korte tijd echt heel veel patiënten op elkaar krijgt. Je moet er ook rekening mee houden dat onze ziekenhuizen natuurlijk niet leeg zijn."

Volgens Helsloot is het doemscenario niet zozeer de verspreiding van het virus, "maar een overheid die te zware maatregelen neemt, waardoor de economie en volksgezondheid een klap krijgen".

Osterhaus vindt het weinig nut hebben om scenario's op te gaan noemen die Nederland mogelijk te wachten staan. Wel vindt hij dat ziekenhuizen zich moeten voorbereiden op een scenario waarbij er zoveel besmettingen zijn als in Italië.

IC's moeten klaar zijn om op te schalen

Voorzitter Diederik Gommers van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) riep IC's afgelopen weekend in een brief op om klaar te zijn voor opnames van meer coronapatiënten.

Hij schrijft dat in Italië ongeveer 10 procent van de coronapatiënten op de IC komt te liggen. "Dus als je een voorspelling zou mogen doen, dan hebben we mogelijk komend weekend acht- tot twaalfhonderd coronapatiënten en dus is er behoefte aan 80 tot 120 IC-bedden. Het weekend erop is dat dan weer verdubbeld."

Alle Nederlandse ziekenhuizen samen hebben ruim tweeduizend IC-bedden, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). Gommers waarschuwt dat IC's klaar moeten zijn om die capaciteit op te schalen. Indien nodig moeten coronapatiënten dan bij elkaar in een afgesloten unit worden geplaatst, schetst hij.

In het geval van een doemscenario is volgens Gommers alleen nog zogeheten "omgekeerde isolatie" mogelijk, waarbij de niet-coronapatiënt op een geïsoleerde IC-kamer komt.

Waarom mondkapjes door de run erop naar de verkeerde mensen gaan
100
Waarom mondkapjes door de run erop naar de verkeerde mensen gaan

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.

Het coronavirus in het kort

  • Het virus verspreidt zich vooral via hoest- en niesdruppeltjes die kort in de lucht hangen. Wie geen symptomen vertoont, vormt amper een besmettingsgevaar.
  • Een geïnfecteerde persoon besmet gemiddeld twee à drie anderen. Dit aantal kan dalen bij goede voorzorgsmaatregelen.
  • Verreweg de meeste patiënten hebben milde (griepachtige) klachten.
  • Bijna alle sterfgevallen betreffen oudere of al zieke mensen. Met voorzorgsmaatregelen kun je deze mensen beschermen.
  • Lees hier wat de belangrijkste voorzorgsmaatregelen zijn.