Volg de ontwikkelingen omtrent het coronavirus in binnen- en buitenland in ons liveblog.

Het belangrijkste coronanieuws van vrijdag 18 september

Binnenland:

  • Voor de vierde dag op rij is een recordstijging van het aantal positieve tests gesignaleerd, blijkt uit cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Waar het dinsdag, woensdag en donderdag om respectievelijk 1.379, 1.542 en 1.753 gevallen ging, gaat het vrijdag om 1.974 positieve tests.
  • "Het coronavirus is bezig met een comeback. Dit is de tweede golf." Dat zeiden premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) vrijdagavond tijdens een persconferentie.
  • Daarom worden in zes regio's maatregelen genomen.In horecazaken mogen vanaf middernacht geen nieuwe bezoekers meer naar binnen en gezelschappen mogen niet groter zijn dan vijftig personen.
  • Een deel van het onderwijs- en zorgpersoneel kan zich vanaf maandag met voorrang laten testen op het coronavirus.
  • Minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) krijgt toch een boete voor het overtreden van de anderhalvemeterregel op zijn bruiloft.
  • Het ministerie van Buitenlandse Zaken scherpt het reisadvies voor Denemarken vanaf morgen aan van 'geel' naar 'oranje'. Eerder besloot het land op zijn beurt al het reisadvies voor Nederland aan te passen.

Buitenland:
  • De huidige uitbraken van COVID-19 in Europese landen kunnen met regionale lockdowns bestreden worden, zegt directeur Hans Kluge van de Europese tak van de gezondheidsorganisatie WHO. Hij verwacht niet dan landen opnieuw op slot gaan.
  • De Spaanse hoofdstad Madrid krijgt geen grip op de (nieuwe) uitbraak van COVID-19. In heel Spanje werden donderdag ruim elfduizend positieve tests gemeld, waarvan het gros in Madrid is geconstateerd.
  • Tsjechië meldt voor de tweede opeenvolgende dag een recordstijging van het aantal afgenomen positieve tests. Waar het gisteren nog om iets meer dan tweeduizend besmettingen ging, gaat het nu om meer dan drieduizend gevallen.
  • Het aantal wereldwijd vastgestelde besmettingen met het coronavirus is de dertig miljoen gepasseerd, blijkt uit cijfers van Johns Hopkins University.
2 uur geleden
Lees hier de belangrijkste punten van de persconferentie nog eens terug.
2 uur geleden
Met een "Goed weekend, allemaal!" sluit Mark Rutte de persconferentie af.
2 uur geleden
De Jonge: "Schaarste is nooit een reden geweest om het dragen van mondkapjes niet aan te raden. De RIVM heeft daarover alleen op medische gronden geadviseerd. Natuurlijk is er altijd ruimte voor eigen invulling, maar het ging vooral om vluchtig contact. Dat was soms moeilijk uit te leggen. Daarom werd er gezegd om het niet te doen, omdat het ook vanwege de schaarste niet handig was. In een fase van schaarste is het goed om je te houden aan datgene wat nodig is. Richtlijnen zijn niet dwingend, de instellingen konden daar zelf een beslissing in nemen, maar in een situatie van schaarste is het niet wenselijk om mondkapjes te gebruiken als dat niet strikt noodzakelijk wordt geacht."
2 uur geleden
Rutte: "In de horeca ligt het aantal mensen dat in contact is geweest met een besmet persoon veel hoger. Daarom is het aantal besmette Nederlanders toegenomen naar 1 op de 250. We zijn volwassenen met zijn allen. We vertellen als het goed gaat, we vertellen het als het niet goed gaat. Er zijn meer 'events' die bijdragen aan de verspreiding, maar het belangrijkste is dat de zichtbare urgentie, die in het voorjaar zo hielp, nu weer terugkomt om ons scherp te houden. Het begint weer effect te hebben op de verpleeghuizen en ziekenhuizen. Ik denk dat veel mensen snappen dat dit weer serieus is."
2 uur geleden
Rutte: "Ik snap de verzuchting, dat is het gevoel wat we hebben. Maar het is de realiteit dat het virus nog onder ons is. Alleen als we ons blijven houden aan de maatregelen, kunnen we het virus verslaan. Het nieuwe normaal moet zo tijdelijk mogelijk zijn. Zolang er geen vaccin is, is er geen alternatief voor deze situatie."
2 uur geleden
Rutte: "Het is in eerste instantie aan de veiligheidsregio's om te kijken naar de mogelijke maatregelen, maar wij kunnen samen voorkomen dat het zover komt. Het zal hier en daar echt gebeuren dat er dingen niet goed gaan. Het wordt vanavond zichtbaar waar de burgemeesters mee komen, maar het zijn niet de maatregelen die ertoe leiden dat we het virus verslaan, maar ons gedrag. De maatregelen zijn er om ons te motiveren ons aan de basisregels te houden. Het zijn hulpmiddelen om tot dat goede gedrag te komen wat we eerder al hebben laten zien."
2 uur geleden
De Jonge: "Het is een denkbaar scenario dat er in specifieke regio's naar lockdownachtige maatregelen gaan, als dat nodig blijkt. We werken met signaalwaardes die ons alert moeten houden, zodat we weten waar er meer ingegrepen moet worden. We wegen de signaalwaarden altijd ten opzichte van elkaar, over een periode van tijd. Voordat een regio naar een derde risiconiveau gaat, moeten de cijfers nog veel hoger worden. Dat wil ik nu nog niet specificeren, maar er zal altijd proportionele maatregelvoering ingesteld worden."
2 uur geleden
De Jonge: "We begonnen in een uitbraakfase, die is achter de rug. Daarna kwamen we in een overgangsfase, en nu zitten we in de controlefase, waarin we met regionale maatregelen werken. Op het punt van besmettingen zitten we in de tweede golf, op het punt van de ziekenhuizen gelukkig nog niet. Dat kunnen we met elkaar ook voorkomen en dat moeten we dus ook doen."
2 uur geleden
Rutte: "Je kunt niet met een groep van vijftig man naar een voetbalstadion. In de stadions moet men zich houden aan de 1,5 meter en moet er gemeld worden of het mogelijk is om afstand te garanderen."
2 uur geleden
De Jonge: "Het is niet onmogelijk dat mensen tussen regio's gaan reizen om de maatregelen te omzeilen, maar als je daar regels tegen gaat opstellen, grijp je te hard in. Dan wordt het alsnog een landelijke aanpak. Dit is een betere benadering, maar we blijven van mensen vragen om een beetje na te denken."
2 uur geleden
Rutte: "Bij studenten, vooral in de huizen, gaat nog te veel mis. Maar ik zie ook dat leiders van verenigingen zich zeer bewust zijn van de risico's, net als veel mensen in die groepen. De cijfers laten echter zien dat het niet goed gaat. We merken dat er veel leiderschap wordt getoond, maar dat het op veel plekken niet goed gaat. Met al die honderdduizenden studenten, kan het al gauw slechter gaan."
2 uur geleden
Rutte: "We maken een uitzondering voor religieuze bijeenkomsten, maar ook voor scholen en begrafenissen. Dat kan omdat gemiddeld genomen kerken en moskeeën heel verantwoordelijk handelen. We kijken hoe we beter kunnen communiceren met Nederlanders met een migratieachtergrond. Het is belangrijk dat erediensten door kunnen gaan."
2 uur geleden
De Jonge: "De boodschap van vanavond is niet per se voor de specifieke regio's. De boodschap is: het gaat niet goed, we moeten samen de tweede golf breken. Daartoe zijn we nu nog in staat. We hebben een veel groter deel van de ijsberg in beeld, die getallen zijn gewoon zorgelijk. Veel Nederlanders zijn besmettelijk, die kun je gewoon tegenkomen. Met maatregelen alleen gaan we het niet redden, het gaat om ons gedrag."
3 uur geleden
De Jonge: "We wilden dinsdag pas de eerste inschaling van risico doen, maar het virus heeft ons die tijd niet gegeven. We moeten per regio kijken en dat doen we dus ook. We moeten het virus raken, niet de samenleving en de economie. Als deze groei op deze manier doorgaat, zullen er meer maatregelen nodig zijn. We doen dat bij voorkeur regionaal, omdat de situatie per regio verschilt. Daarmee houden we ook het draagvlak overeind. Er zijn nu zes regio's waar sprake is van alarmbellen die afgaan. Het kan best zijn dat er volgende week nog meer regio's naar risiconiveau twee gaan."
3 uur geleden
Rutte: "Om 0.00 uur komt er niemand meer binnen en gaat de muziek uit in de horeca, om 1.00 uur moet iedereen weg zijn. Laten we met zijn allen weer persoonlijk bijdragen om het virus tegen te gaan."
3 uur geleden
Rutte: "Het is belangrijk dat we niet juridisch kijken naar zo'n regeltje over de grootte van groepen, het is geen wet die we maken. Laten we nou niet in situaties komen waarin we ons afvragen 'zijn wij een groep of groepjes?', beschouw dit als een herinnering om nog scherper afstand te houden."
3 uur geleden
Rutte: "We zijn de greep op het virus niet aan het verliezen, maar de oploop is zorgwekkend en die moeten we keren. Het duurt altijd enkele dagen voordat de maatregelen gaan doorwerken. We moeten de trend doorbreken, op dit moment is 1 op de 250 Nederlanders besmettelijk. Daar moeten we gewoon ontzettend mee uitkijken."
3 uur geleden
De Jonge: "Kinderen onder de dertien jaar oud hoeven zich niet meer te laten testen. Het mag wel, maar hoeft niet. Dat heeft ermee te maken dat het verspreidingsrisico klein is. De wachttijd is nu gewoon te lang. De streefnorm is 48 uur, maar in een groot deel van de gevallen is dat het dubbele. Daar hebben mensen last van, dat leidt tot chagrijn. Maar bij bepaalde beroepsgroepen is de impact nog groter, met name zorgmedewerkers en leraren. Eigenlijk wilde ik helemaal geen voorrang, maar dat kan nog een aantal weken duren, dus moet ik voor bepaalde groepen een uitzondering maken, al moet die groep zo klein mogelijk blijven. Als je iedereen voorrang geeft, heeft niemand voorrang meer."
3 uur geleden
Rutte: "Er is hier geen compromis gesloten. Maandag kwam het eerste signaal vanuit het RIVM om nadere maatregelen te nemen. Gisteren is er nog intensief contact geweest, ook met de veiligheidsregio's. We doen het hand in hand met burgemeesters. Gezamenlijk kom je tot een aanpak."
3 uur geleden
Rutte: "We denken dat de horecamaatregelen nuttig zijn, maar laat ik meteen zeggen: de horeca heeft het fantastisch gedaan. De horeca heeft ook geen schuld aan het probeem, maar in de horeca zien we een grote stijging in het aantal besmettingen. Het is belangrijk om daar iets aan te doen. Vanaf 0.00 uur gaat de muziek uit en vervolgens het licht aan, daarmee voorkom je dat mensen voor langere tijd dicht bij elkaar staan en naar elkaar roepen. Als we de maatregelen naleven, kunnen we zo snel mogelijk weer naar de kroeg en gezellig naar het café. We begrijpen dat de 1,5 meter met alcohol op en harde muziek lastiger wordt. Deze maatregel helpt daarbij, we hopen dat we het daarbij kunnen laten."
3 uur geleden
De Jonge: "We werken met man en macht aan het vergroten van de testcapaciteit. De krapte zal helaas echter nog een aantal weken aanhouden, dus laat je alleen testen als je klachten hebt. Voor zorgverleners en leraren die onmisbaar zijn, is er voorrang in de teststraat. Hoe chagrijnig je ook wordt van het wachten, we mogen dat niet afreageren op anderen. Kinderen onder de dertien jaar worden voorlopig niet meer getest. Als ze verkouden zijn, mogen ze gewoon naar school. Dat voorkomt dat basisschoolkinderen dagen school moeten missen en scheelt drukte in de teststraat."
3 uur geleden
De Jonge: "Om kwetsbare inwoners van de zes regio's te beschermen gaan bijvoorbeeld supermarkten met andere openingstijden werken en wordt er meer gehandhaafd. Er wordt vaker gecontroleerd op samenkomsten en feestjes. De regio's lichten dat later vanavond zelf toe."
3 uur geleden
De Jonge: "In de vier grote steden gaat het niet goed. Zes regio's staan nu op niveau twee, en dat zal waarschijnlijk binnenkort voor meer regio's gelden. We zien het aantal besmettingsclusters toenemen in die regio's. Daarom is een van de maatregelen gericht op de horeca. Na middernacht mag je niet meer naar binnen in cafés en moet iedereen om 1.00 uur weg zijn. Daarnaast mogen er geen groepen van meer dan vijftig man bijeenkomen. Dat geldt binnen en buiten. We maken een uitzondering voor demonstraties, begrafenissen en scholen. Al deze maatregelen gaan maandag in."
3 uur geleden
De Jonge: "Is dit dan de tweede golf? Ja, als we kijken naar het aantal besmettingen, maar ook nee, als we kijken naar de situatie in ziekenhuizen. We hebben samen voorkomen dat het virus zich meer kon verspreiden, dus kunnen we met elkaar die tweede golf breken. Op het dashboard werden de afgelopen weken meerdere factoren overschreden, de situatie is zorgelijk. We hebben de regio's ingedeeld op besmettingsrisico, dat is na vanavond op het dashboard te zien. Bij niveau één gelden de normale basisregels. Bij niveau twee zijn er extra maatregelen nodig. We moeten goed weten waar het virus de kop opsteekt, waardoor we een regionale aanpak kunnen hanteren. Het gebeurt vooral bij studenten en op het werk, maar ook in de horeca. Ook jonge mensen kunnen goed ziek worden van het virus. Wie het vrijdag net iets te gezellig heeft op een feestje, kan het virus op zaterdag doorgeven in de supermarkt of op bezoek bij oma."
3 uur geleden
Rutte: "De besmettingen nemen vooral toe in grote steden en studentensteden, en dan vooral in de Randstad. Na deze bijeenkomst zullen de burgemeesters de extra maatregelen in hun regio bekendmaken. Wij als kabinet steunen hen, en zullen de maatregelen landelijk stutten. Ik herhaal de oproep aan iedereen om de basisregels in acht te blijven nemen, altijd en overal."
3 uur geleden
Rutte: "Gisteren hadden we zeventienhonderd nieuwe besmettingen. Met een r van 1.4 stijgt dat in drie weken naar ruim tienduizend. Dat mogen we de mensen in de zorg niet aandoen, niet nog een keer. Als we deze trend niet keren, zijn ook voor winkels en cafés de consequenties niet te overzien, vooral voor de mensen die er werken."
3 uur geleden
Rutte: "Het was de afgelopen maanden ons gedrag dat het verschil maakte, vanuit een gedeeld gevoel van urgentie. Dat gevoel van noodzaak moet weer terug. Ik realiseer me dat het niet helpt dat het beeld is dat het in ziekenhuizen minder druk is dan in maart en april. De ligduur op de ic is korter. We mogen ons daar niet door in slaap laten sussen. We hebben meer zicht op de ijsberg, waarvan we in maart alleen de top zagen. De feiten zijn ronduit zorgwekkend. We zien het aantal ziekenhuisopnamen wel degelijk snel stijgen. De eerste patiënten zijn al verplaatst om te voorkomen dat de reguliere zorg in de knel komt. Ook de druk op verpleegkundigen en zorgverleners neemt weer toe. Het aantal verpleeghuizen met het virus achter de deur neemt weer toe. Nog zorgwekkender is het reproductiegetal, dat is weer aan het stijgen. Met een r onder de 1 wordt het virus teruggedrongen, maar het staat nu op 1,4."
3 uur geleden
Rutte: "Voor jongeren is dit gewoon een rottijd. Als je in een studentenhuis woont, is afstand houden nog moeilijker. Ik zeg eerlijk: misschien moet er de komende tijd nog een tandje bij. Maar ik weet dat ondanks de moeilijkheden jullie dat zullen snappen."
3 uur geleden
Rutte: "Vrijdagavond 19.00 uur is normaal gesproken een moment om even uit te blazen. Maar het weekendgevoel moeten we nog even uitstellen. Het coronavirus is bezig met een comeback. Het OMT adviseerde deze week dringend om in te grijpen en extra plaatselijke maatregelen te nemen om het virus terug te dringen. Het is belangrijk dat mensen begrijpen waarom dat nodig is. Extra maatregelen is een lastige boodschap. Voor veel mensen is het coronavirus een ver-van-mijn-bedshow aan het worden en dat zien we overal terug. Afstand houden, handen wassen, thuisblijven bij klachten, het wordt allemaal moeilijker. Iedereen snakt naar contact met vrienden en collega's, maar het is nog niet verstandig om de regels los te laten. 10 procent van alle clusters is terug te voeren op werksituaties. We zeggen dus niet voor niets: werk zo veel mogelijk thuis."
3 uur geleden
Daar zijn premier Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge, de persconferentie gaat beginnen.
3 uur geleden
Persconferentie Rutte en De Jonge om 19.00 uur
Over een kwartier begint de persconferentie van premier Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge over de laatste stand van zaken. Mogelijk worden er ook nieuwe maatregelen aangekondigd door het kabinet. De persconferentie is op NU.nl te volgen via dit liveblog en de livestream.
4 uur geleden
'Dertig leerlingen middelbare school in Amsterdam positief getest'
Op het Spinoza Lyceum in Amsterdam zijn sinds het begin van het schooljaar zeker dertig leerlingen positief getest op het coronavirus, schrijft AT5. Ook zijn er vijf medewerkers positief getest, zou het schoolbestuur schrijven in een brief aan ouders en leerlingen. 

Volgens het schoolbestuur zouden de meeste kinderen buiten school besmet zijn geraakt, bericht AT5. Maar meerdere ouders hebben ook toegegeven dat ze hun kinderen met lichte klachten toch naar school hebben gestuurd, schrijft de rector Jan Paul Beekman, die de ouders dit in de brief met klem verzoekt niet te doen. Omdat de school zich goed aan het coronaprotocol houdt volgens de GGD, hoeft de school niet dicht. Mogelijk is dit een optie als de besmettingen blijven stijgen.
4 uur geleden
Noord- en Zuid-Hollanders niet welkom in België en Duitsland: hoe zit dat?
Reizen naar België en Duitsland wordt moeilijker als je woont in Noord- of Zuid-Holland. Beide landen hebben de reisregels aangescherpt omdat in de twee Hollandse provincies de hoeveelheid positieve testen hard oploopt. Ook zullen toeristische Belgen en Duitsers er niet meer langskomen voor een vakantie. NU.nl brengt duidelijkheid in de verwarrende reisregels door een antwoord te geven op zeven vragen. (Foto: Reuters)
6 uur geleden
Buitenlandse Zaken verscherpt reisadvies voor Denemarken
Het ministerie van Buitenlandse Zaken scherpt het reisadvies voor Denemarken vanaf morgen aan van 'geel' naar 'oranje'. Eerder besloot het land op zijn beurt al het reisadvies voor Nederland aan te passen.

Vanaf zaterdag moeten reizigers uit Nederland bij aankomst in Denemarken een geldige reden hebben om binnen te komen, zoals een zakenreis of familiebezoek.
6 uur geleden
Wat kunnen we verwachten van de coronapersconferentie van vrijdagavond?
"Het is tijd om het tij te keren. We moeten de trend ombuigen", was premier Mark Rutte donderdag duidelijk over het groeiende aantal positieve tests. Hoe het tij gekeerd moet worden, zetten Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) vrijdagavond uiteen tijdens een nieuwe persconferentie over de coronacrisis.

Waar tijdens de laatste persconferenties vooral werd gewaarschuwd, kondigt het kabinet vrijdagavond zeer waarschijnlijk regionale maatregelen aan. Lees hier (klik) om welke maatregelen het gaat.
6 uur geleden
Voorman Amsterdamse horeca vreest chaos door vervroegde sluiting
De Amsterdamse tak van Koninklijke Horeca Nederland (KHN) verwacht dat de aangepaste sluitingstijden die waarschijnlijk vanavond worden aangekondigd in de hoofdstad tot chaos gaan leiden.

"We zien dat de politie- en boabond hier afstand van nemen", zegt voorzitter Pim Evers in gesprek met Het Parool. "Die kunnen dit niet handhaven. Dit creëert een bende op straat."

Evers verwacht afterparty's op plekken waar geen zicht is op de naleving van de coronamaatregelen. "Iedereen gaat zich tegen het beleid verzetten met de kans op rellen. Dat hebben we al gezien in Den Haag en Utrecht."
7 uur geleden
Opnieuw recordaantal positieve tests: bijna tweeduizend binnen één dag
Voor de vierde dag op rij is een recordstijging van het aantal positieve tests gesignaleerd, blijkt uit cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Waar het dinsdag, woensdag en donderdag om respectievelijk 1.379, 1.542 en 1.753 gevallen ging, gaat het deze vrijdag om 1.974 positieve coronatests.

Verder zijn vandaag twaalf ziekenhuisopnames en zeven sterfgevallen gemeld. In totaal telt Nederland ruim zesduizend doden, terwijl het aantal besmettingen nu de 100.000 nadert.

Hoewel steeds meer Nederlanders zich laten testen, hangt de stijgende trend volgens het RIVM niet alleen samen met de uitgebreide testcapaciteit. Aura Timen van het RIVM vertelde eerder in gesprek met deze site dat sommige Nederlanders met klachten nog altijd naar buiten gaan en zich niet laten testen.
7 uur geleden
Grapperhaus krijgt toch boete voor overtreding coronaregels op bruiloft
Minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) krijgt toch een boete voor het overtreden van de anderhalvemeterregel op zijn bruiloft. Het Openbaar Ministerie (OM) meldt dat de beslissing is genomen door het College van procureurs-generaal. Grapperhaus is donderdag op de hoogte gesteld en heeft laten weten de boete te gaan betalen. Lees hier meer. (Foto: Pro Shots)
8 uur geleden

'Strengere maatregelen voor zes regio's gaan zondagavond in'
De strengere maatregelen voor de regio's Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden (Den Haag), Utrecht, Kennemerland (Haarlem) en Hollands Midden (Leiden) gaan zondagavond om 18.00 uur in, melden de NOS en RTL Nieuws op basis van bronnen.

Naar verwachting moeten cafés om middernacht de muziek uitzetten en uiterlijk om 1.00 uur de deuren sluiten. Daarnaast mogen in grotere zalen waarschijnlijk nog maximaal vijftig mensen samenkomen, terwijl nu een maximum van honderd personen geldt.

9 uur geleden
RIVM scherpte mondkapjesadvies voor personeel ouderenzorg stilzwijgend aan
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft een mondkapjesadvies in de ouderenzorg stilzwijgend aangepast, bevestigt het RIVM na berichtgeving van Nieuwsuur. Aanvankelijk hoefden medewerkers geen mondkapjes te dragen als zij kort contact hadden met een patiënt. Maar begin mei schreef het RIVM dat het dragen van een mondkapje in zo'n geval toch noodzakelijk is. Lees hier meer. (Foto: Pro Shots)
9 uur geleden
Nice verscherpt coronamaatregelen na toename aantal positieve tests
De Franse stad Nice verscherpt een aantal coronamaatregelen. Zo mogen niet meer dan tien personen in de openbare ruimte samenkomen. Het maximale aantal bezoekers van grote evenementen is van vijfduizend teruggeschroefd naar duizend. Verder moeten cafés tussen 0.30 en 6.00 uur gesloten zijn en mogen winkels na 20.00 uur geen alcohol meer verkopen.

De maatregelen worden aangescherpt vanwege een toename van het aantal nieuwe besmettingen in de stad. Marseille en Bordeaux deden dat eerder ook al. De lokale autoriteiten hopen te voorkomen dat steeds meer mensen besmet raken. Frankrijk registreerde gisteren met 10.593 nieuwe positieve tests een dagrecord.
11 uur geleden
WHO verwacht ondanks opleving van coronavirus geen grootschalige lockdowns in Europa
De huidige uitbraken van COVID-19 in Europese landen kunnen met regionale lockdowns bestreden worden, vertelt directeur Hans Kluge van de Europese tak van de gezondheidsorganisatie WHO zojuist. Hij verwacht niet dan landen opnieuw op slot gaan.

Ook waarschuwt hij voor te veel optimisme nu vaccins steeds dichterbij komen. "De dag dat er een vaccin is, is niet de dag dat de pandemie over is." Kluge vermoedt dat eerst een tweede golf zich aandient, nu in een aantal landen het aantal nieuwe besmettingen is verdubbeld en het wekelijkse aantal besmettingen in Europa groter is dan in maart en april.